Korporatist-Muhafazakâr Refah Modeli Ülkelerinde ve Türkiye’de Aile Yardımları
Özet
Bu çalışma, korporatist-muhafazakâr refah modelini uygulayan Kıta Avrupası ülkeleri (Almanya, Fransa, Belçika, Lüksemburg) ile Türkiye’deki aile ve çocuk yardımı politikalarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Sanayileşme ve İkinci Dünya Savaşı sonrasında şekillenen sosyal devlet anlayışı doğrultusunda Batı Avrupa ülkeleri; toplumun tüm kesimlerini kapsayan, evrensel ve objektif kriterlere dayanan açık aile politikaları ve cömert mali destek mekanizmaları geliştirmiştir. Almanya’da ebeveyn ve çocuk paraları, Fransa’da ikinci çocuktan itibaren ödenen nakdi ve hizmet yardımları, Belçika’da sosyal güvenlik primleriyle finanse edilen esnek destekler ve Lüksemburg’da yüksek miktarlı çocuk ödenekleri aile refahını ve doğum oranlarını artırmayı hedeflemektedir. Buna karşın Türkiye’de aile yardımları evrensel nitelikte olmayıp, resmi nikâha dayalı aile yapısı ve hanenin muhtaçlık durumu dikkate alınarak kısıtlı bir kesime uygulanmaktadır. Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları ile yerel yönetimler tarafından yürütülen gıda, eşi vefat etmiş kadınlara yardım, öksüz ve yetim desteği, şartlı nakit transferleri ve doğum yardımı gibi çok parçalı programlar mevcuttur. Ancak Türkiye’deki sistem; kurumlar arası eşgüdüm eksikliği, objektif kriterlerin yetersizliği, kayıt dışı ekonomi, personel eksikliği ve partizanca uygulamalar nedeniyle yardımların adil dağıtımında ve gerçek muhtaçlara ulaştırılmasında çeşitli engellerle karşılaşmaktadır.
This study comparatively examines the family and child allowance policies in Continental European countries applying the corporatist-conservative welfare model (Germany, France, Belgium, Luxembourg) and Turkey. In line with the social state understanding shaped after industrialization and World War II, Western European countries have developed open family policies and generous financial support mechanisms that cover all segments of society based on universal and objective criteria. Parental and child allowances in Germany, cash and service benefits paid starting from the second child in France, flexible supports financed by social security contributions in Belgium, and high-amount child allowances in Luxembourg aim to increase family welfare and birth rates. In contrast, family allowances in Turkey are not universal and are applied to a limited group by taking into account the family structure based on official marriage and the household's state of need. Multi-fragmented programs such as food assistance, support for women whose husbands have passed away, orphan support, conditional cash transfers, and birth assistance are carried out by the Ministry of Family, Labor and Social Services, Social Assistance and Solidarity Foundations, and local governments. However, due to a lack of inter-institutional coordination, insufficient objective criteria, the informal economy, staff shortages, and partisan practices, the system in Turkey faces various obstacles in the fair distribution of assistance and reaching those genuinely in need.
Referanslar
ASB (2019) Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2019. https://www.ailevecalisma.gov.tr) Erişim Tarihi:03.01.2019
Akbaş, Dilek, Avrupa Birliği Sosyal Politikası, (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi), Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne 2009.
Aktaş, Asuman, Sosyal Dışlanma Bağlamında Sosyal Yardımlar ve Karşılaştırmalı Politika Önerileri, (Uzmanlık Tezi), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Dış İlişkiler ve Yurtdışı İşçi Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Ankara 2014.
Albayrak, Nurettin, Almanya Avusturya ve İsviçre’de Aile Yardımları ve Çocuk Parası, (Uzmanlık Tezi), T. C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Dış İlişkiler ve Yurtdışı İşçi Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Ankara 2014.
Altun, Özgür, Türkiye’de Uygulanan Yoksullukla Mücadele Programları ve Etkinlikleri, (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 2011.
Angloinfo (2019) (www.angloinfo.com) Erişim Tarihi: 05.05.2019
Ansiklopedi.Biz (2019) (www.ansiklopedi.biz) Erişim Tarihi: 25.03.2019
Atatanır, Hicran. (2011). “Sosyal Güvenlik ve Aile Yardımları Uygulamaları”. Çalışma İlişkileri Dergisi, 2 (1), 143-169.
Avrupa Birliği’nde Sosyal Güvenlik (http://www.sgk.gov.tr) Erişim Tarihi: 27.08.2019
Belgium.be (2019) (www.belgium.be) Erişim Tarihi: 10.05.2019
Bundesministeriums für Familie, Senioren, Frauen und Jugend (2019), (www.bmfsfj.de) Erişim Tarihi: 03.04.2019
Cleiss (www.cleiss.fr) (2019) Erişim Tarihi: 01.05.2019
Esenyel, Caner, Türkiye’de ve Dünyada Şartlı Nakit Transferi Uygulamaları, (Sosyal Yardım Uzmanlık Tezi), T.C. Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü, Ankara 2009.
Evans Roy, The Social Institutions of France, science publishers, Newyork 1983.
Familienkasse (2019) (con.arbeitsagentur.de) Erişim Tarihi: 05.04.2019
Federal Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığı, Özetle Sosyal Güvenlik(www.bmas.de) Erişim Tarihi: 25.03.2019
Federal Minisry of Education and Research (www.research-in-germany.org) Erişim Tarihi: 03.04.2019
French entree (www.frenchentree.com) Erişim Tarihi: 01.05.2019
Göçmez, Özlem, Aile Yardımı ve Türkiye Uygulaması, (Sosyal Sigorta Uzmanlık Yeterlilik Tezi), Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı, Ankara 2005.
Gümüş, Ali Tarık, Sosyal Devlet Anlayışının Gelişimi ve Dönüşümü, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2010.
Güneş, Samet, Yoksullukla Mücadelede Mikro Kredi Uygulamaları ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü Proje Destekleri, T.C. Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü, Ankara 2009.
Hacımahmutoğlu, Hande, Türkiye’deki Sosyal Yardım Sisteminin Değerlendirilmesi, (DPT Uzmanlık Tezi), Ankara 2009
IDEAS (ideas.repec.org) Erişim Tarihi: 02.05.2019
Karabulut, Alpaslan, Türkiye’de Sosyal Yardım ve Sosyal Yardımların Tek Merkezden Yürütülebilirliği, (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 2011.
Kaufmann, Offman, “Fransa’da Sosyal Güvenlik” (Çev.: Tankut Centel), Çimento İşveren Dergisi, 1 (13), 4-15, 1999.
Kaya, Ersin, Yoksullukla Mücadelede Avrupa’nın ve Türkiye’nin Sosyal Yardım Modeli, (Sosyal Yardım Uzmanlık Tezi), T.C. Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü, Ankara 2009.
Lu (luxembourg.public.lu) Erişim Tarihi: 02.05.2019
PERFAR (www.perfar.eu/) Erişim Tarihi: 05.04.2019
Population division, (www.un.org) Erişim Tarihi: 01.05.2019
Scheller International (scheller-international.com) Erişim Tarihi: 07.04.2019
Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü (sosyalyardimlar.aile.gov.tr) Erişim Tarihi: 25.03.2019
Şentürk, Fatih, “Türkiye İçin Bir Aile Sigortası Önerisi”, [Elektronik Sürüm], Sosyal Güvence Dergisi, 9 (5), 2016, 102-139
Reuters (www.reuters.com) Erişim Tarihi: 22.05.2019
Rosanvallon, Pierre, Refah Devletinin Krizi, (Çev. Burcu Şahin), Dost Kitabevi Yayınları, Ankara 2004.
T.C. Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü, “Sosyal Yardım Algısı ve Yoksulluk Kültürü”, Ermat Matbaacılık, Ankara 2010.
Taşçı, Faruk, “Avrupa Birliği Sosyal Güvenlik Sistemi ve Türkiye: Harcamalar Üzerinden Karşılaştırma”. Kamu-İş İş Hukuku ve İktisat Dergisi, 13 (1), 59-101, 2013.
Taşpınar, Neşe Seray, Avrupa Birliği Sosyal Politikası: Avrupa Birliği Sosyal Modeli ve Türkiye, (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2006.
Türkoğlu, İrfan, “Sosyal Devlet Bağlamında Türkiye’de Sosyal Yardım ve Sosyal Güvenlik” Akademik İncelemeler Dergisi, 8 (3), 275-305, 2013.
TÜSİAD, “Türkiye’de Bireysel Gelir Dağılımı ve Yoksulluk: Avrupa Birliği ile Karşılaştırma”, Lebib Yalkın Yayımları, İstanbul 2000.
World Bank, “Global Economic Prospects, Trade”, Regionalism and Development 2005.
