TRB2 Bölgesinde Eğitimin İşgücü Üzerindeki Rolü
Özet
Bu çalışma, TÜİK verilerinden faydalanarak Bitlis, Hakkâri, Muş ve Van illerinden oluşan TRB2 Bölgesinde eğitimin işgücü üzerindeki rolünü tanımlayıcı istatistikler, Granger nedensellik testi ve korelasyon analizi ile incelemektedir. Türkiye yüzölçümünün %5’ini, nüfusunun %2,6’sını oluşturan ve SEGE sıralamasında son sıralarda yer alan TRB2 Bölgesinde istihdamın en yüksek olduğu sektör hizmet, en düşük olduğu sektör ise sanayidir. İkili işgücü piyasası kuramı çerçevesinde eğitimin nitelikli işgücü oluşturmadaki kritik önemi ele alınan çalışmada, bölgede lise ve yükseköğretim mezunlarının oranının yanı sıra işgücüne katılımlarının zamanla arttığı tespit edilmiştir. 2004-2020 döneminde yükseköğretim mezunu istihdamı 5 katına çıkarak 2019 yılı itibarıyla lise mezunu istihdamını aşmış, okur-yazar olmayan nüfusun istihdamdaki payı ise gerilemiştir. Granger nedensellik analizi sonuçlarına göre, lise mezuniyet oranı ile lise mezunlarının istihdamı arasında karşılıklı bir nedensellik bulunurken; yükseköğretim mezuniyet oranından yükseköğretim istihdamına doğru tek yönlü bir nedensellik tespit edilmiştir. Korelasyon analizi ise tüm değişkenler arasında pozitif yönlü ilişki olduğunu, özellikle yükseköğretim mezuniyeti ile istihdam arasında oldukça güçlü bir bağ bulunduğunu ve eğitimin bölgedeki işgücüne katılım ile ekonomik kalkınmada temel belirleyici rol oynadığını göstermektedir.
Utilizing TURKSTAT data, this study examines the role of education on the labor force in the TRB2 Region (comprising Bitlis, Hakkâri, Muş, and Van) using descriptive statistics, Granger causality tests, and correlation analysis. In the TRB2 Region, which accounts for 5% of Turkey's surface area, 2.6% of its population, and ranks near the bottom in socio-economic development (SEGE), employment is highest in the services sector and lowest in industry. Addressing the critical role of education in developing a qualified workforce within the framework of dual labor market theory, the study reveals that the proportion of high school and higher education graduates, as well as their labor force participation, has increased over time. During the 2004–2020 period, employment among higher education graduates increased fivefold, surpassing high school graduate employment by 2019, while the share of the illiterate population in employment declined. Granger causality test results indicate a mutual causality between high school graduation rates and high school graduate employment, whereas a unidirectional causality was identified running from higher education graduation rates to higher education employment. Finally, correlation analysis demonstrates a positive relationship among all variables, highlighting a particularly strong connection between higher education graduation and employment, thereby establishing education as a primary determinant of labor force participation and economic development in the region.
Referanslar
Altunöz, U. (2020). Türkiye’de işgücü piyasasında eğitim seviyesi genç işsizlik üzerindeki etkili mi? Ekonometrik analiz. Journal of Ekonomi, Türkiye Ekonomisi I Özel Sayısı, 1-4.
Aşçı, B. (2019). Ulusal istihdam stratejisi kapsamında eğitim istihdam ilişkisinin güçlendirilmesi: Savunma sanayi örneği. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21 (2), 219-237.
Ataştöken, G. & Yalçın, E. C. (2020). Eğitimin emek piyasası üzerine etkisi: OECD ülkeleri üzerine bir araştirma. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4 (2), 204-220. Doi: 10.47140/kusbder.771086.
Beltekin, N. (2014). İşgücü talebi ve eğitim ilişkisi üzerine bir analiz (iş ilanları örneği). Electronic Journal of Social Sciences, 13 (51), 226-240. Doi: 10.17755/esosder.72371.
Çetin, A. K. , Kutlutürk, M. M. & Akmaz, H. K. (2014). Eğitim durumuna göre istihdamın GSYH etkisi . Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 12 (22), 249-266.
Deliktaş, E. & Çelik, N. (2019). TRB2 Bölgesi’nde rekabetçi sektörlerin belirlenmesi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2 (1), 29-44.
Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı (DAKA), TRB2 Bölgesi 2014-2023 Bölge Planı. (03/02/2022 tarihinde https://www.daka.org.tr/panel/files/files/yayinlar/trb2_2014_2023_bp.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Durkaya, M. & Hüsnüoğlu, N. (2018). İstihdamda eğitimin rolü, Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 19 (41), 51-70.
Dursun, S., Aytaç, S. (2012). Üniversite öğrencilerinin işgücü piyasasına yönelik beklentileri ve iş deneyimleri ile umutsuzluk ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişki üzerine bir araştırma, Sosyal Bilimler Dergisi, 10 (1), 373-388.
Girginer, N. (2015). Eğitim-işgücü ilişkileri açısından Türkiye’nin AB üyesi ülkelerle karşılaştırılması. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (10) , 91-101.
Günkör, C. (2017). Eğitim ve kalkınma ilişkisinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 3 (1), 14-32.
Kalsen, C. (2020). Sanayi ve hizmet sektöründe çalışanların eğitim düzeyi ile ücret düzeyi arasındaki ilişki. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 214-233. DOI: 10.9779/pauefd.542939.
Kavak, Y. (1997). Eğitim, istihdam ve işsizlik ilişkileri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (13), 21-26.
Kızıloluk, H. (2007). Ekonominin eğitimin amaçları ve içeriği üzerindeki etkileri, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 8 (1), 21-30.
Kurnaz Baltacı, I. & Özaydın M. M. (2020). Eğitimin işgücü piyasasındaki rolü çerçevesinde uyumsuz eşleşme olgusu: Türkiye işgücü piyasasına ilişkin talep yönlü bir değerlendirme. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 55 (1), 313-336. Doi: 10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.20.02.1290.
Murat, S. & Şahin, L. (2011). Gençlerin istihdamı/işsizliği bakımından Türk eğitim sisteminin değerlendirilmesi. Çalışma ve Toplum, 2011 (3), 93-135.
Muslu, A. (2010). Türkiye’de mesleki eğitim almış nüfusun istihdam sorunları ve çözüm önerileri. Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi: Sakarya.
Pata, U. K. (2020). Türkiye’de eğitim ve ekonomik büyüme ilişkisi: Fourier-Shin eşbütünleşme testi. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 6 (2), 175 - 190.
SEGE, İllerin ve bölgelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralaması araştırması SEGE-2017. (2019). Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü: Ankara.
Soydan, T. (2012). Eğitimin yapısal dönüşümü bağlamında öğretmenlerin istihdamı: İstihdam biçimi farklılıkları üzerine öğretmen ve yönetici görüşlerine dayalı bir araştırma. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2 (2), 1-13.
Şimşek, B. (2000). İşgücü piyasalarının küreselleşmesi ve küresel işgücü piyasasında ulusal işgücü piyasalarının yeri. İş-Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 2 (1), 0-0.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2021. (07/02/2022 tarihinde https://data.tuik.gov.tr adresinden ulaşılmıştır).
Uysal, D. & Ersun Aydemir, E. (2016). Türkiye’de yükseköğretim kavramı ve yükseköğretimin istihdam ve ekonomiye etkisinin analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 275-284 .
Yağmur, A. (2009). İstihdam edilebilirlik açısından eğitim-istihdam ilişkisi: Konya bölgesi imalat sanayii örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi: Konya.
