Türkiye’de Gelir Bileşenlerine Göre Bireysel Gelir Eşitsizliğinde Son Eğilimler: 2005-2019
Özet
Oya Kent tarafından hazırlanan bu çalışma, TÜİK Gelir ve Yaşam Koşulları Anketi (GYKA) 2006-2020 verilerini kullanarak Türkiye’de 2005-2019 yılları arasında gelir bileşenlerine göre bireysel gelir eşitsizliğinin seyrini ve yapısını incelemektedir. Eşitsizlik ölçütleri, 2008 küresel krizindeki geçici yükseliş hariç tutulduğunda, 2013 yılına kadar genel bir düşüş eğilimi sergilemiş; ancak 2013-2019 döneminde bu eğilim tersine dönerek gelir dağılımında belirgin bir bozulma yaşanmıştır. Gelir kaynakları bazında yapılan Shorrocks ve Jenkins ayrıştırma analizleri, toplam gelir içinde en yüksek paya (%40-%47) ve çalışan nüfus oranına (%66-%74) sahip olan ücret gelirlerinin, grup içi eşitsizliğinin düşük olması sebebiyle genel eşitsizliği artırıcı etkisinin sınırlı kaldığını göstermektedir. Buna karşın, girişimcilik ve varlık gelirleri yüksek grup içi eşitsizlik düzeyleri nedeniyle genel gelir eşitsizliğini şekillendiren ana unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Nitekim 2013-2019 döneminde eşitsizlikte gözlenen %66’lık artışın %89’u girişimcilik (%37) ve varlık (%22) gelirlerindeki değişimlerden kaynaklanmıştır. Çalışma, Türkiye’deki gelir eşitsizliği dinamiklerini doğru kavrayabilmek adına makroekonomik politikaların, piyasa koşullarının ve finansal varlık dağılımının girişimcilik ile varlık gelirleri üzerindeki etkilerinin detaylıca analiz edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
This study by Oya Kent examines the trends and structure of individual income inequality by income components in Turkey between 2005 and 2019, utilizing TURKSTAT Income and Living Conditions Survey data. Excluding the temporary spike during the 2008 global financial crisis, income inequality measures displayed a declining trend until 2013; however, this trend reversed between 2013 and 2019, resulting in a significant deterioration of income distribution. Shorrocks and Jenkins decomposition analyses reveal that wage income, which holds the largest share in total income (40% to 47%) and covers the majority of the population, has a limited contribution to overall inequality due to its low intra-group inequality. In contrast, entrepreneurial and capital income emerge as the primary drivers of income inequality owing to their high levels of intra-group inequality. Notably, 89% of the 66% increase in inequality during the 2013–2019 period was driven by changes in entrepreneurial (37%) and capital (22%) incomes. The study concludes that fully understanding income inequality dynamics in Turkey requires a detailed analysis of macroeconomic policies, market conditions, and financial asset distribution affecting entrepreneurial and capital incomes.
Referanslar
Acemoğlu, D. & Üçer, M. (2015). The Ups and Downs of Turkish Growth, 2002-2015: Political Dynamics, The European Union and the Institutional Slide (No. w21608). National Bureau of Economic Research. Doi: https://doi.org/10.3386/w21608
Akcay, Ü. & Güngen, A. R. (2019). The making of Turkey's 2018-2019 economic crisis. Working Paper, No. 120/2019, Hochschule für Wirtschaft und Recht Berlin, Institute for International Political Economy (IPE), Berlin. Doi: http://hdl.handle.net/10419/200182
Atiyas, İ. (2012). Economic institutions and institutional change in Turkey during the neoliberal era. New Perspectives on Turkey, 47, 57-81. Doi: https://doi.org/10.1017/S0896634600001709
Bakış, O. & Polat, S. (2015). Wage inequality in Turkey, 2002–10. Economics of Transition, 23 (1), 169-212. https://doi.org/10.1111/ecot.12058
Baslevent, C. (2010). Recent Trends in Factor Contributions to Household Income Inequality in Turkey. Available at SSRN 1687066. Doi: https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1687066
Başlevent, C. (2020). Türkiye’nin Değişen Hanehalkı Yapısı: Tek Kişilik Haneler Ne Durumda? Yıldız Social Science Review, 6 (1), 17-31. Doi: https://doi.org/10.51803/yssr.703188
Başlevent, C. & Dayıoğlu Tayfur, M. (2005a). A household level examination of regional income disparity in Turkey. METU Studies in Development, 32 (December), 275-302.
Başlevent, C. & Dayıoğlu, M. (2005b). The effect of squatter housing on income distribution in urban Turkey. Urban Studies, 42 (1), 31-45. Doi: https://doi.org/10.1080%2F0042098042000309685
Bayar, A. A. & Günçavdı, Ö. (2021). Economic reforms and income distribution in Turkey. Economic Systems, 45(1), 100778. Doi: https://doi.org/10.1016/j.ecosys.2020.100778
Bozdoğan, A. (2021). Wage Inequality in Turkish Manufacturing Industry. Journal of Research in Economics, 5 (2), 129-145. Doi: https://doi.org/10.29228/JORE.7
Bulutay, T.S., Ersel, H. & Timur, S. (1971). Türkiye'de Gelir Dağılımı-1968, AÜ Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayını, No:325, Ankara: Sevinç Matbaası
Celasun, M. (1986). Income Distribution and Domestic Terms of Trade in Turkey, 1978-1983: Estimated Measures of Inequality and Poverty, METU Studies in Development, 13 (1-2), 193-216.
Cilasun, S. M. & Kırdar, M. G. (2013). Türkiye’de Hanehalkı Yapısı ve Hanehalkı Gelir ve Alt Kalemlerinin Yaşam Döngüsü Analizi. İktisat İşletme ve Finans, 28(328), 89-116. Doi: https://doi.org/10.3848/iif.2013.328.3673
Cowell, F. (2011). Measuring inequality. (3rd edition). New York: Oxford University Press Inc.
Çavuşoğlu, T. & Hamurdan, Y. (1966). Gelir Dağılımı Araştırması - 1963, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Araştırma Şubesi.
Çetin, B. I. & Gün, M. (2013). Türkiye'de 2002-2009 Yılları Arasında Gelir Bileşenleri ve Gelir Eşitsizliğinin Analizi. Çalışma ve Toplum, 36(1), 253-292.
Dayıoğlu, M. & Başlevent, C. (2006). Imputed rents and regional income inequality in Turkey: a subgroup decomposition of the Atkinson index. Regional Studies, 40 (8), 889-905. Doi: https://doi.org/10.1080/00343400600984395
Devlet Planlama Teşkilatı (1976). Gelir Dağılımı Araştırması- 1973, (Yayın No: 1495). Ankara: Sosyal Planlama Dairesi Araştırma Şubesi.
Dünya Bankası (2000). Turkey Economic Reforms, Living Standards and Social Welfare Study, (Report No 20029-TU)
Esmer, Y., Fişek, H. & Kalaycıoğlu, E. (1986). Türkiye’de Sosyo-Ekonomik Öncelikler, Hane Gelirleri, Harcamaları ve Sosyo-Ekonomik İhtiyaçlar Üzerine Araştırma Dizisi. Cilt II. İstanbul: TÜSİAD.
Filiztekin, A. (2015). Income Inequality Trends in Turkey. İktisat, İşletme ve Finans, 350, 63–92. Doi: https://doi.org/10.3848/iif.2015.350.4489
Filiztekin, A. (2020). Income Inequality in Turkey: 2003–2015. E. D. Parlar (Ed.), Turkey’s Political Economy in the 21st Century içinde (s. 63-84). Cham: Palgrave Macmillan. Doi: https://doi.org/10.1007/978-3-030-27632-4
Filiztekin, A. & Çelik, M. A. (2010). Türkiye’de bölgesel gelir eşitsizliği. Megaron, 5 (3), 116-127.
Günçavdı, Ö. & Bayar, A. A. (2020). Structural transformation and income distribution in Turkey. A.S. Akat ve S. Gürsel (Eds.), Turkish Economy at the Crossroads: Facing the Challenges Ahead içinde (s.153-209). World Scientific.
Güngen, A. R. (2018). Türkiye’nin 2018 Krizi: Nereden Nereye?. Mülkiye Dergisi, 42(3), 449-452.
Gürsel, S., Levent, H., Selim, R., Arica, O. (2000). Individual income distribution and poverty in Turkey. A Comparison with EU Countries. İstanbul: TÜSİAD.
Haughton, J. & Khandker, S.R. (2009). Handbook on Poverty and Inequality. Washington, DC: The World Bank.
Jenkins, S. P. (1995). Accounting for inequality trends: decomposition analyses for the UK, 1971-86. Economica, 29-63.
OECD (2015). "Overview of inequality trends, key findings and policy directions", In It Together: Why Less Inequality Benefits All içinde. Paris: OECD Publishing https://doi.org/10.1787/9789264235120-4-en.
OECD (2011). "An Overview of Growing Income Inequalities in OECD Countries: Main Findings", Divided We Stand: Why Inequality Keeps Rising içinde. Paris: OECD Publishing. Doi: https://doi.org/10.1787/9789264119536-3-en.
Özbay-Daş, Z. (2021). Wage inequality and Labor Market Polarization in Turkey. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 658, 73-100.
Popli, G. & Yılmaz, O. (2017). Educational attainment and wage inequality in Turkey. Labour, 31 (1), 73-104. Doi: https://doi.org/10.1111/labr.12083
Sefil-Tansever, S. (2017). Income Distribution in Turkey during the Global Financial Crisis. Research in Applied Economics, 9(3), 91-107. Doi: https://doi.org/10.5296/rae.v9i3.11709
Selim, R., Günçavdı, Ö. & Bayar, A. A. (2014). Türkiye’de Bireysel Gelir Dağılımı Eşitsizlikleri: Fonksiyonel Gelir Kaynakları ve Bölgesel Eşitsizlikler (Yayın no: TÜSİAD-T/2014-06/554). İstanbul: TÜSİAD.
Shorrocks, A. F. (1982). Inequality decomposition by factor components. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 50(1), 193-211.
Silber, J. & Özmucur, S. (2000). Decomposition of Income Inequality: Evidence from Turkey. Topics in Middle Eastern and North African Economies, 2(September).
Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK] (2020). Hanehalkı Bütçe İstatistikleri Mikro Veri Seti – 2019, Yayın No 4603, ISBN 978-605-7613-58-5
Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK] (2021). Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması Mikro Veri Seti (Kesit), 2020, Yayın No 4622, ISBN 978-605-7613-74-5
