Kripto Para Yatırımını Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi
Özet
Önder Dilek tarafından kaleme alınan bu çalışma, Türkiye’de kripto para yatırımını etkileyen faktörlerin demografik özellikler ve ikamet edilen coğrafi bölgeler açısından farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektedir. Türkiye’nin 7 bölgesindeki nüfusa oranlanarak 855 katılımcıyla gerçekleştirilen araştırmada, katılımcıların %32’sinin kripto para yatırımı yaptığı, %68’inin ise yapmadığı; %16,8’inin kripto paralara yüksek düzeyde güvendiği, %25’inin ise hiç güvenmediği tespit edilmiştir. Kripto paraya yatırım yapma nedenlerinin başında geleceğin yatırım aracı görülmesi ve 7/24 transfer imkânı gelirken, yatırım yapmama nedenlerinin ilk sıralarında güvenlik eksikliği ve yüksek risk yer almaktadır. Yapılan açıklayıcı faktör analizi sonucunda yatırım tercihlerini etkileyen unsurlar "İşlem Kolaylığı" (%33,37), "Hukuki ve Teknolojik Altyapı" (%18,83) ve "Çevre Etkisi" (%10,15) olmak üzere üç temel faktör altında toplanmıştır. T-testi ve ANOVA analizleri; cinsiyet, medeni durum, yaş ve eğitim düzeyi değişkenlerinin bu faktörler üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığını göstermiştir. Buna karşın "İşlem Kolaylığı" faktörünün ikamet edilen bölge, meslek ve gelir düzeyine göre anlamlı şekilde farklılaştığı saptanmıştır. Marmara Bölgesi’nde yaşayanların işlem kolaylığına Ege, İç Anadolu ve Karadeniz bölgelerindekilere kıyasla daha fazla önem verdiği, kamu çalışanlarının ise özel sektör ve serbest meslek mensuplarına göre işlem kolaylığından daha az etkilendiği belirlenmiştir. Ayrıca, gelir düzeyi 6.001-9.000 TL arasında olan kişilerin işlem kolaylığı faktöründen diğer gelir gruplarına kıyasla daha az etkilendiği sonucuna varılmıştır.
Authored by Önder Dilek, this study examines whether the factors influencing cryptocurrency investment in Turkey differ in terms of demographic characteristics and geographic regions of residence. In the research conducted with 855 participants proportioned to the population across Turkey's 7 regions, it was determined that 32% of the participants made cryptocurrency investments while 68% did not, and 16.8% highly trusted cryptocurrencies whereas 25% did not trust them at all. While being perceived as an investment tool of the future and having 24/7 transfer availability were the leading reasons for investing in cryptocurrencies, lack of security and high risk ranked highest among the reasons for not investing. As a result of the explanatory factor analysis, the factors affecting investment choices were grouped under three main factors: "Transaction Ease" (33.37%), "Legal and Technological Infrastructure" (18.83%), and "Environmental Effect" (10.15%). T-test and ANOVA analyses revealed that gender, marital status, age, and education level variables did not create a statistically significant difference across these factors. Conversely, it was identified that the "Transaction Ease" factor differed significantly according to region of residence, occupation, and income level. It was found that residents of the Marmara region attached greater importance to transaction ease compared to those in the Aegean, Central Anatolia, and Black Sea regions, while public sector employees were less influenced by transaction ease than private sector workers and self-employed individuals. Additionally, it was concluded that individuals with an income level between 6,001 and 9,000 TL were less influenced by the transaction ease factor compared to other income groups.
Referanslar
Aktürk, E., & Tekman, N. (2016). Konut talebi ve Erzurum kent merkezinde tüketicilerin konut edinme kararlarını etkileyen faktörler. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 30(2).
Alaeddin, O. & Altounjy, R. (2018), Trust, technology awareness and satisfaction effect into the intention to use cryptocurrency among generation Z in Malaysia, International Journal of Engineering and Technology, 7(4.29), 8-10.
Ali, A. (2011), Predicting individual investors’ intention to invest: an experimental analysis of attitude as a mediator, International Journal of Human and Social Sciences, 6(1), 57-73.
Alkış, A., (2020), Para Olabilme Yönüyle İslam Hukuku Açısından Kripto Para, (3.bölüm), Şimşek, M., Samar, M., (Ed), İslami Finans ve Finansal Teknolojiler (Fintech) Blokzincir-Akıllı Sözleşmeler-Kripto Paralar içinde (s. 177-198). Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları: 47.
Alkış, A. (2018). İslam Hukuku açısından Bitcoin ve kripto para. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2), 69-90.
Alpago, H. (2018). Bitcoin'de selfcoin'e kripto para. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 3(2), 411-428.
Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak, Ö. (2020). Pazarlama ilkeleri ve yönetimi, İstanbul: Beta.
Ayedh, A., Echchabi, A., Battour, M., & Omar, M. (2021). Malaysian Muslim investors’ behaviour towards the blockchain-based Bitcoin cryptocurrency market. Journal of Islamic Marketing. 12(4), 690-704.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Kripto para araştırma raporu, 2020. (01/02/2022 tarihinde https://www.btk.gov.tr/uploads/pages/arastirma-raporlari/kripto-para-raporu-5f11dfe709c25.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Cengiz, K. (2018). En popüler kripto para birimi: Bitcoin. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 1(2), 87-100.
Ceylan, S. (2011). Destinasyon marka imaji ve Pamukkale yöresinde bir uygulama. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (7).
Çarkacıoğlu, A. (2016). Kripto-Para bitcoin, Sermaye Piyasası Kurulu Araştırma Dairesi, İstanbul.
Echchabi, A., Omar, M. M. S., & Ayedh, A. M. (2021). Factors influencing Bitcoin investment intention: the case of Oman. International Journal of Internet Technology and Secured Transactions, 11(1), 1-15.
Eren, B. S., Erek, M. S., & Buyruk Akbaba, A. N. (2020). Kripto para kavramı ve muhasebeleştirilmesi. Itobiad: Journal of the Human & Social Science Researches, 9(2).
Göktaş, P., & Aksu, A. (2021). Endüstri 4.0 ile beraber blok zincir (blockchain) teknolojisi, bitcoin ve sanal paraların gelecekteki olası etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(3), 279-293.
https://coinmarketcap.com/charts/ (01/02/2022 tarihinde ulaşılmıştır).
https://coinmarketcap.com/tr/currencies/bitcoin/ (01/02/2022 tarihinde ulaşılmıştır).
https://bkm.com.tr/kart-sayilari/ (30/01/2022 tarihinde ulaşılmıştır).
https://www.btcturk.com/bilgi-platformu/bitcoin-tarihi (02/02/2022 tarihinde ulaşılmıştır).
https://icisleri.gov.tr/turkiyenin-nufus-haritasi-10072021 (11/01/2022 tarihinde ulaşılmıştır).
https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210416-4.htm (17/01/2022 tarihinde ulaşılmıştır).
https://www.sbb.gov.tr/wpcontent/uploads/2019/07/OnbirinciKalkinmaPlani.pdf (07/01/2022 tarihinde ulaşılmıştır).
Jora, M. N., & Nandal, N. (2020). Investors attitude towards cryptocurrency-based on gender. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 11(2), 622-630.
Nandal, N., & Jora, M. N. (2020). Impact of household income on investors attitude towards crypto currency. Annals of the Romanian Society for Cell Biology, 449-458.
Pascual-Ezama, D., Scandroglio, B. & Gil-Gomez de Liaño, B. (2014). “Can we predict individual investors’ behavior in stock markets? A psychological approach”, Universitas Psychologica, 13(1), 25-35.
Pilatin, A. (2021). Kredi kartı kullanımında etkili olan faktörler: Ordu ili örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 1400-1426.
Sipahi, B., Yurtkoru, E.S. & Çinko, M. (2008). Sosyal bilimlerde SPSS’le veri analizi, İstanbul: Beta Yayınları.
Şenkardeş, C. G., & Akadur, O. (2021). A research on the factors affecting cryptocurrency investments within the gender context. Journal of Business Economics and Finance, 10(4), 178-189. /10.17261/Pressacademia.2021.1463.
Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7. Baskı). Boston: Pearson.
Toker, B. (2007). Demografik değişkenlerin iş tatminine etkileri: İzmir’deki beş ve dört yıldızlı otellere yönelik bir uygulama. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 8(1), 92-107.
Yılmaz, E. (2000). Türkiye’de kredi kartı uygulaması ve ekonomik etkileri, Türkmen Kitabevi, İstanbul.
Yılmaz, N. K., & Hazar, H. B. (2018). Determining the factors affecting investors’decision making process in cryptocurrency investments. PressAcademia Procedia, 8(1), 5-8.
