Pozitif Psikolojik Sermaye
Özet
Bu çalışma, hızla artan rekabet ortamında insan kaynaklarının değerinin anlaşılmasıyla büyük önem kazanan pozitif psikolojik sermaye kavramını ve bunun alt boyutlarını detaylı bir şekilde ele almaktadır. Metinde, geleneksel finansal ve fiziksel sermaye anlayışlarının ötesine geçilerek beşeri, entelektüel, sosyal, kültürel ve psikolojik sermaye gibi insanı merkeze alan çok boyutlu sermaye türleri açıklanmaktadır. Martin Seligman tarafından ortaya atılan pozitif psikoloji yaklaşımı, bireylerin zayıflıklarından veya olumsuz davranışlarından ziyade güçlü yönlerine, gelişim potansiyellerine ve olumlu niteliklerine odaklanmayı esas almaktadır. Pozitif örgütsel davranış bağlamında biçimlenen pozitif psikolojik sermaye; hedeflere ulaşma azmini ve stratejik planlamayı kapsayan umut, belirlenen görevleri başarma konusunda bireyin kendi yeteneklerine duyduğu inanç ve güveni ifade eden öz yeterlilik, geleceğe dair gerçekçi olumlu beklentiler taşımayı simgeleyen iyimserlik ve karşılaşılan zorluklar, baskılar veya belirsizlikler karşısında esneklik gösterip yeniden toparlanabilme gücü anlamına gelen psikolojik dayanıklılık olmak üzere dört temel unsurdan oluşmaktadır. Örgüt içinde pozitif psikolojik sermaye bileşenlerinin desteklenmesi, teşvik edilmesi ve geliştirilmesi; çalışanların motivasyonunu, iş tatminini ve performansını yükselterek işletmelere sürdürülebilir bir rekabet üstünlüğü sağlamakta, verimliliği artırmakta, olumlu bir örgüt iklimi yaratmakta ve yönetimsel sorunların çözümüne stratejik bir katkı sunmaktadır.
This study examines in detail the concept of positive psychological capital and its sub-dimensions, which have gained significant importance as the value of human resources is increasingly recognized in a rapidly competing environment. Moving beyond traditional financial and physical capital approaches, the text explains multi-dimensional, human-centered capital types such as human, intellectual, social, cultural, and psychological capital. Introduced by Martin Seligman, the positive psychology approach focuses on individuals' strengths, developmental potential, and positive attributes rather than their weaknesses or negative behaviors. Shaped within the context of positive organizational behavior, positive psychological capital consists of four core components: hope, which encompasses goal-directed determination and strategic planning; self-efficacy, which refers to an individual's confidence and belief in their own abilities to accomplish specific tasks; optimism, which symbolizes holding realistic positive expectations for the future; and psychological resilience, which means the capacity to demonstrate flexibility and bounce back when facing difficulties, pressures, or uncertainties. Supporting, encouraging, and developing positive psychological capital components within an organization enhances employee motivation, job satisfaction, and performance, thereby providing businesses with a sustainable competitive advantage, increasing productivity, creating a positive organizational climate, and offering a strategic contribution to solving managerial problems.
Referanslar
Akçay, V. H. (2011). Pozitif Psikolojik Sermayenin Kişisel Değerler Bakımından İş Tatminine Etkisi ve Bir Araştırma, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul.
Akman, Y., Korkut, F. (1993). Umut Ölçeği Üzerine Bir Çalışma. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. (9), 193-202.
Anderson, A. R. ve JACK, S. L. (2002). The articulation of social capital in entrepreneurial networks: a glue or a lubricant?. Entrepreneurship & Regional Development, 14(3), 193-210.
Arun, Ö. (2009). Yaşlı Bireyin Türkiye Serüveni: Türkiye’de Yaşlı Bireyler Arasında Kültürel Sermaye Dağılımı The Adventure of Elderly in Turkey: Distribution of Cultural Capital among Elderly in Turkey. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 77-100.
Aydın, A, Yılmaz, K. & Altınkurt, Y. (2013). Positive psychology in educational administration Eğitim yönetiminde pozitif psikoloji. International Journal of Human Sciences, 10(1), 1470-1490.
Aykan, E. (2004). Kayseri’de Faaliyet Gösteren Girişimcilerin Liderlik Özellikleri, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 17 /2, 213-225.
Bandura, A. (1996). Social cognitive theory of human development. In T. Husen & T. N. Postleth waite (Eds.), International Encyclopedia of Education (2nd ed.).
Basım, H. N., Çetin, F. (2011). Yetişkinler için psikolojik dayanıklılık ölçeğinin güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 22(2), 104-114.
Çakmak, E. (2005). Türkiye'de Beşeri Sermaye ve Ekonomik Büyüme: Ekonometrik Bir Analiz. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 60(01).
Çetin, F., Basım, H. N. (2012). Örgütsel psikolojik sermaye: Bir ölçek uyarlama çalışması. Amme İdare Dergisi, 45(1), 121-137.
Çoban, O. (2003). “Eğitim, Beşeri Sermaye ve İktisadi Büyüme Etkileşimi: Türkiye Üzerine Ekonometrik Bir İnceleme (1980-1997)”, II. Ulusal Bilgi, Ekonomi ve Yönetim Kongresi Bildiriler Kitabı, (Derbent-İzmir), 171-180.
Çoban, O. (2004). Beşeri sermayenin iktisadi büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, (30), 131-142.
Ekşioğlu, Ş.Z. (2012). Kültürel Sermaye ve Ekonomik Kalkınma Arasındaki İlişkinin Girdi Çıktı Analizi ve Fayda Maliyet Analizi Yöntemleri İle Türkiye İçin Değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Kadir Has Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Erdem, A. T. (2021). Ethical Leadership, Service Innovation and Psychological Capital Interaction: A Research in Nevşehir Hotel Sector. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 515-532.
Eryılmaz, A. (2014). Herkes için Mutluluğun Başucu Kitabı Teoriden Uygulamaya Pozitif Psikoloji. Ankara: Pegem Akademi.
Gerşil, G. S., Aracı, M. (2011). Sosyal Sermayenin Güven Unsurunun İşgörenlerin Performansı Üzerine Etkileri, Çalışma ve Toplum Dergisi, Sayı 1.
İşevi A.S., Çelme, B. (2005). Bilgi Çağında Yeni hazine: Entelektüel Sermaye İle Rekabeti Yakalamak. Bilgi Dünyası, 6(2), 251-257.
Karacan, S. (2004). Entelektüel Sermaye ve Yönetim. İSMMMO Mal Çözüm Dergisi, 69, 177-199.
Keleş, H.N. (2011). Pozitif Psikolojik Sermaye: Tanımı, Bileşenleri ve Örgüt Yönetimine Etkileri, Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, Cilt 3, Sayı 2, ISSN: 1309 -8039.
Kelekçi, H. (2015). Öğretmenlerin Pozitif Psikolojik Sermayeleri İle Yeterlik İnançları Arasındaki İlişki. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Kütahya.
Kutanis, Ç. R., Yıldız, E. (2014). Pozitif psikoloji ile pozitif örgütsel davranış ilişkisi ve pozitif örgütsel davranış boyutları üzerine bir değerleme, Visionary E-Journal/Vizyoner Dergisi, 5(11).
Luthans, F. (1998) Organizational Behavior. 8th Edition, Irwin McGraw-Hill, Boston.
Luthans, F. (2002). “Positive organizational behavior: Developing and managing psychologica lstrengths.”Academy of Management Executive, Vol. 16, No. 1, pp. 57-72.
Master, A, Reed, M.J. (2002). Resilience in Development, in: Rick Synder ve Shane Lopez, (Ed). Handbook of Positive Psychology. 72-82, Oxford: Oxford University Press,
Özkalp, E. (2009). “Örgütsel Davranışta Yeni Bir Boyut: Pozitif (Olumlu) Örgütsel Davranış Yaklaşımı ve Konuları”, 17.Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı. 2009, 491-498.
Schulman, P. (1999) Applying Learned Optimism to Increase Sales Productivity, Journal of Personal Selling, Sales Management, 19:1, 31-37, DOI: 10.1080/08853134.1999.10754157
Seyidoğlu, H. (1992). Ekonomik Terimler Ansiklopedik Sözlük, Ankara: Gizem Yayınları
Sürmeli, F. (2009). “Genel Muhasebe”. Genel Muhasebe Kitabı Ünite 13. Anadolu Üniversitesi Yayını. No: 1341.
Şimşek, M., Kadılar, C. (2010). Türkiye’de Beşeri Sermaye, İhracat ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Nedensellik Analizi, C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1.
Tösten, R. (2015). Öğretmenlerin pozitif psikolojik sermayelerine ilişkin algılarının incelenmesi, Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Trıgılıa, C. (2001). Social capital and local development. European journal of social theory, 4(4), 427-442.
Tüylüoğlu, Ş. (2006). Sosyal Sermaye, İktisadi Performans ve Kalkınma; Bir Yazın Taraması, Akdeniz Üniversitesi, İİBF Dergisi, (12), 14-60.
Ünal, A. Z. (2004). Sosyal Tabakalaşma Bağlanımda Pierre Bordeu 'nun Kültürel Sermaye Kavramı. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yayınlanmamış doktora Tezi.
Walumbwa, F. O., Avolio, B. J., Gardner, W. L., Wernsing, T. S., & Peterson, S. J. (2008). Authentic leadership:
Development and validation of a theory-based measure. Journal of Management, 34, 89–126.
Yanıkkaya, H. (2002). Beşeri Sermaye Birikiminin Ekonomik Büyüme Sürecindeki Rolü Üzerine Ampirik Bir Çalışma, İstatistik Araştırma Dergisi, Sayı 2.
Yazıcı, K. (2001). İşletme Bilimine Giriş, Trabzon: Akademi Yayınları
Yavuz, S. (2012). İşletmelerde Sosyal Sermayenin Ölçümlenmesi ve Raporlanmasına Yönelik Bir Araştırma. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Yıldız, S. (2010). Entelektüel Sermaye Teori ve Araştırma. İstanbul: Türkmen Yayıncılık,
Yüce, E. (2007). Simgesel Seçkinler ve Habitus: Hürriyet Gazetesi’nde Köşe Yazarlığı. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi.
