Turizmde Yenilik
Özet
Bu çalışma, turizm sektöründe rekabet gücünün ve sürdürülebilirliğin artırılmasında anahtar bir unsur olan yenilik olgusunu kavramsal boyutta kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Hizmet yoğun, soyut ve depolanamayan niteliğiyle turizm sektörü; konaklama, yiyecek-içecek, ulaşım ve rekreasyon gibi alt sistemlerden oluşan bütünsel bir müşteri deneyimi sunmaktadır. Hızla değişen tüketici beklentileri ile yoğun pazar rekabetinde işletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri; sürekli iyileştirme, dinamik çevreye uyum ve yaratıcı hizmet dönüşümleri gerçekleştirmelerine bağlıdır. Çalışmada Schumpeter'in "yaratıcı yıkım" anlayışı temelinde yenilik kavramı; yaratıcılık, buluş, değişim ve Ar-Ge gibi benzer kavramlardan net çizgilerle ayırt edilmekte, Oslo Kılavuzu çerçevesinde ürün, süreç, pazarlama ve organizasyonel yenilik olarak dört temel sınıfta ele alınmaktadır. Bunun yanı sıra etki derecelerine göre radikal ve artımsal, yapılma şekline göre açık ve kapalı, teknoloji yoğunluğuna göre ise teknolojik ve teknolojik olmayan yenilik türleri ayrıntılı biçimde açıklanmaktadır. Turizm özelinde ise Hjalager'in modeline dayalı olarak yenilikler düzenli, niş, devrimci ve yapısal olmak üzere kategorize edilmektedir. Sektörde hizmetlerin patentlenememesi ve kolay taklit edilebilirliği nedeniyle, nitelikli insan kaynağı, müşteri odaklı yenilikçi hizmet anlayışı, etik farkındalık ve yeniliği destekleyen güçlü bir örgüt iklimi, turizm işletmelerine rakipleri karşısında sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamaktadır.
This study comprehensively examines the concept of innovation on a conceptual level, which is a key element in increasing competitiveness and sustainability in the tourism sector. Due to its service-intensive, intangible, and non-storable nature, the tourism sector offers a holistic customer experience consisting of subsystems such as accommodation, food and beverage, transportation, and recreation. In an environment of rapidly changing consumer expectations and intense market competition, the survival of businesses depends on continuous improvement, adaptation to a dynamic environment, and the implementation of creative service transformations. Based on Schumpeter's concept of "creative destruction," the study clearly distinguishes innovation from related concepts such as creativity, invention, change, and R&D, while classifying it into four main categories within the framework of the Oslo Manual: product, process, marketing, and organizational innovation. Furthermore, types of innovation are detailed according to their degree of impact (radical and incremental), execution method (open and closed), and technology intensity (technological and non-technological). Specifically in tourism, innovations are categorized into regular, niche, revolutionary, and architectural based on Hjalager's model. Due to the inability to patent services and the ease of imitation in the sector, qualified human resources, a customer-oriented innovative service mindset, ethical awareness, and a strong organizational climate that supports innovation provide tourism businesses with a sustainable competitive advantage over their rivals.
Referanslar
Adler, S. Paul ve Clara Xiaoling Chen (2011). “Combining Creativity and Control: Understanding Individual Motivation In Large-Scale Collaborative Creativity,” Accounting, Organizations and Society, 36: 63–85.
Akıncı, Zeki (2016). Otel İşletmeciliği ve Yönetimi, Ankara: Detay Yayıncılık.
Aksay, Kadir (2011).Yenilikçilik Kültürünün Örgütsel Yenilikçilik Üzerine Etkisi: Konya İlinde Faaliyet Gösteren Özel Hastanelerde Bir Uygulama, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Konya.
Amabile, Teresa M., Regina Conti, Heather Coon, Jeffrey Lazenby, Michael Herron (1996). “Assessing the Work Environment for Creavity,” The Academy of Management Journal, 39(5): 1154-1184. Tüm işletmecilik alanında olduğu gibi turizm işletmelerinde de
Amabile, Teresa M., Sigal G. Barsade, Jennifer S. Mueller, Barry M. Staw (2005). “Affect and Creativity at Work”, Administrative Science Quarterly, 50: 367-403.
Aygen, Selin (2006). İşletmelerde Yenilik Yönetim Sürecinde Örgüt Yapılarında ve Hizmet Tasarımlarında Yaşanan Dönüşümler: Antalya İli Beş Yıldızlı Konaklama İşletmelerinde Ampirik Bir Araştırma ve Hizmet Tasarımı Önerisi, Yayınlamamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Konya.
Babaita, Carmen, Gabriela Sipos, Andreia Ispas, Andrea Nagy (2010). “Leadership Style and Culture for Innovation in Hotel Industry,” Proceedings of the 5th WSEAS International Conference on Economy and Management Transformation, 2: 526-531.
Burns, Peter, Andrew Holden (1995). Tourism A New Perspective, United States of Amerika: Prectice Hall.
Carvalho, Luísa, Teresa Costa (2011). “Tourism Innovation – A Literature Review Complemented By Case Study Research,” Book of Proceedings, Cilt 1, International Conference on Tourism & Management Studies, Algarve.
Çapraz, Burak, Ayşe Nazlı, Ünnü Ayyıldız, Derya Kelgokmen İlic, Murat Kocamaz, Ural Gökay Çiçekli, Burcu Aracıoğlu, Aydın Koçak, Jülide Kesken, Haluk Soyuer (2014). “Çalışanlar Perspektifinden İnovatif İş Davranışının Belirleyicileri: İzmir İlindeki Öncelikli Sektörlere İlişkin Bir Araştırma” Girişimcilik ve İnovasyon Yönetimi Dergisi, 3(1):49-72.
Çömez, Pınar (2012). Örgütlerde Çift Yeteneklilik ve Örgütsel Yenilik İlişkisinde Liderlik Tiplerinin Rolü ve Firma Yenilik Performansına Etkileri, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Gebze İleri teknoloji Enstitüsü Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gebze.
Damanpour, Fariborz (1991). “Organizational Innovation: A Meta-Analysis of Effects of Determinants and Moderators,” The Academy of Management Journal, 34 (3):555-590.
Damanpour, Fariborz ve Marguerite Schneider (2006). “Phases of the Adoption of Innovation in Organizations: Effects of Environment, Organization and Top Managers,” British Journal of Management, 17: 215–236.
Decelle, Xavier (2004); “A Conceptual and Dynamic Approach to Innovation in Tourism,” OECD, s. 1-16, https://www.oecd.org/cfe/tourism/34267921.pdf, (Erişim tarihi: 01/12/2016).
Demirci, Ahmet Emre, Cevahir Uzkurt, Nihal Işık, Nilay Aluftekin, Hülya Göktepe, Erdal Akdeve (2013). Yenilik Yönetimi, Eskişehir:T.C. Anadolu Üniversitesi Yayın No: 2602, Açıköğretim Fakültesi Yayın No: 1570.
Demirci, Ahmet Emre, Cevahir Uzkurt, Nihal Işık, Nilay Aluftekin, Hülya Göktepe, Erdal Akdeve (2013). Yenilik Yönetimi, Eskişehir: T.C. Anadolu Üniversitesi Yayın No: 2602, Açıköğretim Fakültesi Yayın No: 1570.
Dinçer, Ömer (1997). Stratejik Yönetim ve İşletme Politikas, İstanbul:Beta Basım Yayım.
Dorenbosch, Luc, Marloes L. Van Engen and Marinus Verhagen (2005); “On-the-job Innovation: The Impact of Job Design and Human Resource Management Through Production Ownership”, 14(2):129-141.
Drucker, F. Peter, (1985); Innovation and Enterpreurship, Harper & Row Yayınevi, New York.
Freeman, Christopher (1982). The Economic of Industrial Innovation, London:Pinter.
Guilford, J. P. (1950).“Creativity”, American Psychologist, 5:444–454.
Güler, Sibel (2007). “Yiyecek ve İçecek İşletmeleri için Rekabet Avantajı Yaratacak Stratejik Seçenekler”, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 18(1): 101-104.
Güler, Sibel (2007). “Yiyecek ve İçecek İşletmeleri için Rekabet Avantajı Yaratcak Stratejik Seçenekler”, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 18(1):101-104.
Hall, C. Michael ve Allan M. Williams (2008). Tourism and Innovation, Kanada:Routledge.
Hjlager, Anne-Mette (2002). “Repairing Innovation Defectiveness in Tourism”, Tourism Management, 23: 465–474.
Hu, Meng-Lei Monica, Jeou-Shyan Horng, Yu-Hua Christine Sun (2009). “Hospitality Teams: Knowledge Sharing And Service Innovation Performance,” Tourism Management, 30:41-50.
Işık, Cem, Emre Akoğlu, Abdulkadir Uyrun, Barış Turan, Sedat Taş, Tahmina Hajiyeva, Ahmet Halil Dirbo (2018). Journal Of Tourism Intelligence and Smartness, 1 (2).
Jamrog, Jay, Mark Vickers, Donna Bear (2006). “Building and Sustaining a Culture that Supports Innovation,” HR. Human Resource Planning, 29 (3):9-19.
Jones, Gareth R (2001).Organizational Theory and Cases, London: Prentice Hall International Inc.
Jung, Dong I., Chee Chow, Anne Wu (2003). “The Role Of Transformational Leadership In Enhancing Organizational Innovation: Hypotheses and Some Preliminary Findings,” The Leadership Quarterly, 14:525–544.
Koçel, Tamer (1998). İşletme Yöneticiliği: Yönetim ve Organizasyonlarda Davranış Klasik-Modern-Çağdaş Yaklaşımlar, İstanbul: Beta Basım Yayım.
Kotler, Philip, John Bowen, James Makens (2006). Marketing for Hospitality and Tourism, 3. Edition, New Jersey: Pearson Education.
Kozak, Nazmi (2012). Genel Turizm Bilgisi, Anadolu Üniversitesi Yayını, Yayın No: 2472, Eskişehir.
Kozak, Nazmi, Meryem Akoğlan Kozak, Metin Kozak (2010). Genel Turizm İlkeler-Kavramlar, Ankara:Detay Yayıncılık.
Li, Xiangyin, & Zheng, Yishuang (2014). “The Influential Factors of Employees’ Innovative Behavior and The Management Advices”, Journal of Service Science and Management, 7:446-450.
Novelli, Marina, Birte Schmitz, Trisha Spencer (2006). “Research Article Networks, Clusters and Innovation In Tourism: A Uk Experience”, Tourism Management, 27:1141–1152.
OSLO Kılavuzu (2005). Yenilik Verilerinin Toplanması ve Yorumlanması İçin İlkeler, TUBİTAK, http://www.tubitak.gov.tr/tubitak_content_files/BTYPD/kilavuzlar/Osl o_3_TR.pdf (Erişim tarihi: 01.01.2017).
OSLO Kılavuzu (2006). Yenilik Verilerinin Toplanması ve Yorumlanması İçin İlkeler, 3. Baskı, Ankara:TUBİTAK.
Öğüt, Adem (2003). Bilgi Çağında Yönetim, 2. Baskı, Ankara:Nobel Yayın Dağıtım.
Özdevecioğlu, Mahmut, Durdu Mehmet Biçkes (2012). “Örgütsel Öğrenme ve İnovasyon İlişkisi: Büyük Ölçekli İşletmelerde Bir Araştırma”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 39:19-45.
Porter, Michael E. (1990). The Competitive Advantage of Nations, New York: Free Press.
Rogers, Everett M, Una E. Medina, Mario A. Rivera, Cody J. Wiley (2005). “Complex Adaptive Systems and The Diffussion of Innovatios,” The Inovation Journal, The Public Sector Inovation Journal. 10 (3): 1-25.
Schroll, Alexander, Andreas Mild (2011). "Open innovation modes and the role of internal R&D: An empirical study on open innovation adoption in Europe", European Journal of Innovation Management, 14(4): 475-495.
Schumpeter, J. A. 1912. The Theory of Economic Development, Cam-bridge, Mass.Harvard University Press.
Subramaniam, Mohan, Mark A. Youndt (2005). The Influence Of Intellectual Capital On The Types Of Innovative Capabilities, Academy of Management Journal, 48(3): 450–463.
Sungur, Nuray (1997). Yaratıcı Düşünce, Evrim Yayınevi, 2. Baskı, İstanbul:Motif Basım.
Şahin, Özer (2015). “Yetenek Yönetimi Ve Yenilik Performansı İlişkisi: Konaklama İşletmelerinde Bir araştırma”, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı, Aydın.
Torrance, E. Paul (1974). Torrance Test of Creative Thinking, Verbal Tests Forms A and B (Figural A and B), IL: Scholastic Service Inc. Bensenville.
Tunç, Azize, Firuzan Saç(1998). Genel Turizm, Gelişimi-Geleceği, Ankara: Detay Yayıncılık.
Uyar, Ahmet, Kübra Kılıçaslan (2015). “Influence Of Innovatıve Busınesses On Consumer Preferences: A Study On Laptop Users”, Journal of Management Marketing and Logistics, 2( 2):158-177.
Ülger, Hayri, Mirze Kadri (2007). İşletmelerde Stratejik Yönetim, İstanbul: Arıkan Basım Yayım Dağıtım.
Ürper, Yılmaz, Ozan Ağlargöz, Nuray Tokgöz, Didem Paşaoğlu Baş, Cemil Ulukan, Elif Eroğlu Hall, Zümrüt Tonus, Saime Önce (2018). Genel İşletme, Eskişehir:Anadolu Üniversitesi Yayını No: 2650, Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 1616.
Vatan, Ahmet (2010). “Turizm İşletmelerinde Inovasyon: İstanbul’daki 5 Yıldızlı Konaklama İşletmelerinde Bir Araştırma”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir: Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Anabilim Dalı.
Victorino, Liana, Rohit Verma, Gerhard Plaschka, Chekitan S. Dev (2005). “Service Innovation and Customer Choices in the Hospitality Industry”, The Scholarly Commons Articles and Chapters, http://scholarship.sha.cornell.edu/articles/528/, Erişim Tarihi: 10/01/2016).
Vila, Natalia and Ines Kuster (2007). “The Importance of Innovation in International Textile Firms”, European Journal of Marketing, 41(1/2):17–36.
Weiermair, Klaus (2004).“ Product Improvement or Innovation: What is The Key To Success in Tourism?" , OECD, Innovation and Growth in Tourism: Conference Papers, https://www.oecd.org/cfe/tourism/innovationandgrowthintourismconferencepape rs.htm, Erişim tarihi: 15.01.2017).
Yıldırım, Fatih (2015). “Örgüt Kültürünün Yeniliğe Etkisinde Personel Güçlendirmenin Biçimlendirici Rolü”, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Erzurum.
Zhou, Jing ve Christina E. Shalley (2003). “Research on employee creavity: A Critical Review and Directions for Future Research”, Research in Personal and Human Resources Management, 22: 165-217.
Zontek, Zbigniew (2016). “The Role of Human Resources in Enhancing Innovation in Tourism Enterprises”, Managing Global Transitions, 14(1):55–73.
