Arazi Toplulaştırma Projelerinde Parsel Şekillerinin Değerlendirilmesi: Yeni Şekil İndeksi Örneği

Bu çalışmada, Denizli ili Tavas ilçesi Kızılcabölük Mahallesi’nde gerçekleştirilen arazi toplulaştırma projesi verileri kullanılarak parsel şekillerinin Yeni Şekil İndeksi (NSI) ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Nüfus artışı, miras paylaşımı ve beşerî yapılar gibi etkenler sebebiyle parçalanan tarım arazilerinde ekim, dikim ve hasat süreçlerinde kayıplar yaşanmakta ve yakıt harcamaları artmaktadır. Arazi toplulaştırma uygulamaları ise bu parçalanmayı önleyerek zamandan, iş gücünden ve sermayeden tasarruf sağlamayı ve sürdürülebilir tarımsal üretimi artırmayı hedeflemektedir. Araştırmada NetCAD ve ArcMap coğrafi bilgi sistemleri yazılımları kullanılarak her bir parsel için NSI değeri, parseli çevreleyen en küçük dikdörtgen alanının parsel alanına oranlanmasıyla hesaplanmıştır. Çalışma alanında arazi toplulaştırması öncesinde 1404 olan toplam parsel sayısı toplulaştırma sonrasında 992’ye düşerken, ortalama parsel büyüklüğü 9,22 dekardan 12,64 dekara yükselmiştir. Arazi toplulaştırma öncesinde 1,36 olan ortalama NSI değeri (bozulmuş parsel şekli), toplulaştırma sonrasında 1,08’e gerilemiştir. Bu durum, parsel şekillerinin tarımsal üretim açısından en uygun geometrik şekil kabul edilen dikdörtgene yaklaştığını ve birbirine benzer düzenli bir yapı kazandığını göstermektedir. Sonuç olarak, Yeni Şekil İndeksi’nin hesaplama, haritalama ve yorumlama açısından büyük kolaylık sağladığı, arazi toplulaştırma projelerinde parsel geometrilerini hızlı bir şekilde değerlendirmek ve öncelikli toplulaştırma alanlarını belirlemek adına arazi yöneticileri için etkili ve pratik bir araç olduğu belirlenmiştir.

In this study, it was aimed to evaluate parcel shapes using the New Shape Index (NSI) by utilizing data from the land consolidation project carried out in Kızılcabölük Neighborhood, Tavas District, Denizli Province. In agricultural lands fragmented due to factors such as population growth, inheritance sharing, and human-made structures, losses occur during planting, cultivation, and harvesting processes, while fuel expenditures increase. Land consolidation practices aim to prevent this fragmentation, thereby saving time, labor, and capital while increasing sustainable agricultural production. In the research, using NetCAD and ArcMap geographic information systems software, the NSI value for each parcel was calculated by dividing the area of the minimum bounding rectangle surrounding the parcel by the parcel area. In the study area, while the total number of parcels dropped from 1,404 before land consolidation to 992 after consolidation, the average parcel size increased from 9.22 decares to 12.64 decares. The average NSI value, which was 1.36 before land consolidation (deformed parcel shape), decreased to 1.08 after consolidation. This situation indicates that parcel shapes approached a rectangular form, which is accepted as the most suitable geometric shape for agricultural production, and gained a regular structure similar to one another. Consequently, it has been determined that the New Shape Index provides great convenience in terms of calculation, mapping, and interpretation, serving as an effective and practical tool for land managers to rapidly evaluate parcel geometries and identify priority consolidation areas in land consolidation projects.