Muz Yetiştiriciliğinde Suyun Önemi
Özet
Türkiye'de muz üretiminin neredeyse tamamı Akdeniz Bölgesi’nde gerçekleştirilmekte olup, yarı kurak iklim koşulları ve artan iklim değişikliği etkileri nedeniyle su kaynağı yönetimi kritik bir role sahiptir. Bu çalışmada muz yetiştiriciliğinde suyun vital önemi, sulama yöntemleri, sulama suyu kalitesi ve sulama programlama esasları kapsamlı şekilde incelenmektedir. Yüksek bitki su tüketimine sahip olan muz bitkisinde yaşanan su kıtlığı verim ve meyve kalitesini doğrudan olumsuz etkilemekte, özellikle çiçeklenmeden fizyolojik olgunluğa kadar olan hassas dönemdeki su stresi %42’ye varan verim kayıplarına yol açabilmektedir. Üretimde tercih edilen basınçlı sulama sistemlerinden damla sulama %30-50 oranında su tasarrufu sağlayıp kök gelişimini desteklerken; yağmurlama sulama ortam nemini yükseltmekte, sisleme sulama ise sıcaklık düzenlemesi ile don koruması sunmaktadır. Tuza aşırı duyarlı bir tür olan muzda, sulama suyunun elektriksel iletkenliği (EC) dikkate alınarak etkili drenaj sistemleri kurulmalı ve tuz birikimini önleyen sulama programları uygulanmalıdır. Sulama takviminin oluşturulmasında bitkiye dayalı ölçümler, toprak belirteçleri ve iklim parametrelerine dayalı bitki su tüketimi (ETc) verileri kullanılmakta; Mersin bölgesinde en yüksek ETc değerleri temmuz ve ağustos aylarında kaydedilmektedir. Sürdürülebilir muz yetiştiriciliği için Ar-Ge çalışmalarının artırılması, üreticilere sulama eğitimi verilmesi ve uygun sulama teknolojilerinin yaygınlaştırılması büyük önem taşımaktadır.
Almost all banana production in Turkey is carried out in the Mediterranean Region, where water resource management plays a critical role due to semi-arid climatic conditions and the increasing impacts of climate change. This study comprehensively examines the vital importance of water, irrigation methods, irrigation water quality, and the principles of irrigation scheduling in banana cultivation. In banana plants, which have high crop water consumption, water scarcity directly negatively affects yield and fruit quality; water stress, particularly during the sensitive period from flowering to physiological maturity, can cause yield losses of up to 42%. Among the pressurized irrigation systems preferred in production, drip irrigation provides 30-50% water savings while supporting root development, sprinkler irrigation increases ambient humidity, and fogging irrigation offers temperature regulation along with frost protection. In bananas, which are extremely sensitive to salt, effective drainage systems should be established taking into account the electrical conductivity (EC) of irrigation water, and irrigation schedules that prevent salt accumulation should be implemented. In creating irrigation schedules, plant-based measurements, soil indicators, and crop evapotranspiration (ETc) data based on climatic parameters are used, with the highest ETc values recorded in July and August in the Mersin region. For sustainable banana cultivation, increasing R&D studies, providing irrigation training to producers, and disseminating appropriate irrigation technologies are of great importance.
Referanslar
Güven D, Gübbük H. Agronomic performance of several cavendish cultivars (Musa spp. AAA) under plastic greenhouse. Lucrări Științifice, Universitatea de Științe Agricole Și Medicină Veterinară" Ion Ionescu de la Brad" Iași, Seria Horticultură, 2014; 57(1), 111-116.
Çakmak B, Gökalp, Z. İklim değişikliği ve etkin su kullanımı. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 2011; (1), 87-95.
Kanber R, Çullu MA, Kendirli B, Antepli S, Yılmaz N. Sulama, drenaj ve tuzluluk. Türkiye Ziraat Mühendisliği VI. Teknik Kongresi, 2005; 3-7.
EEA. Avrupa Çevre Ajansı. Tarımda Kullanılan Su. https://www.eea.europa.eu/tr/articles/tarimda-kullanilan-su. 20212 (Son Erişim Tarihi: 25.04.2021).
Yıldırım, Kaya, Aydın, GB. İklim Değişikliğinin Aydın Yöresinde Toprak Nemi Üzerindeki Etkileri ve SWAP Modeli ile Simülasyonu. Toprak Su Dergisi, 2017; 31-45.
Wichrowska D, Rolbiecki R, Rolbiecki S, Sadan HA, Figas A, Jagosz B, Atilgan A, Pal-Fam F. Effect of Drip Fertigation with Nitrogen Application on Bioactive Compounds and the Nutritional Value of Potato Tubers before and after Their Long-Term Storage. 2021 Agriculture, 11(11), 1076.
Pramanik S, Biswas RK. Effect of drip-fertigation on soil moisture distribution and irrigation water use efficiency of banana in West Bengal. J. Soil Water Conserv. 2012; 11 (3), 210–217.
Narayanamoorthy A. Averting water crisis by drip method of irrigation: a study of two water intensive crops. Indian J. Agric. Econ 58 (3), 2003; 427–437.
Ruiz-Sanchez MC, Plana V, Fortuno MF, Tapia LM, Abrisqueta, JM. Spatial root distribution of apricot trees in different soil tillage practices. Plant Soil 272 (1- 2), 2005; 211–221.
Çevik B, Kaşka N, Tekinel O, Dinç U, Paydaş S. Sera Koşullarında Değişik Toprak Örtü Materyali İle Yetiştirilen Muzlarda Damla ve Çanak Sulama Yöntemlerinin Bitkilerin Büyüme ve Kalitesine Etkileri. Doğa Bilim Dergisi, 1984; D2,8,3:265-275.
Grieve CM, Grattan SR, Maas EV. Plant salt tolerance. In: W.W. Wallender and K.K. Tanji (eds.) ASCE Manual and Reports on Engineering Practice No. 71 Agricultural Salinity Assessment and Management (2nd Edition). ASCE, Reston, VA. 2012; Chapter 13 pp: 405-459.
Turner DW. Factors affecting the physiology of the banana root system. In D. W. Turner, & F. E. Rosales (Eds.), Towards a better understanding of for its productive management. 2005; (pp. 107–113). Montpellier, France: International
Köksal E, Tunca E, Çetin, S. System Related to monitoring of Soil Plant Atmosphere Water Relationships. VI. 2018; Congress on Soil & Water Resources with International Participation.
Tanriverdi C, Atilgan A, Degirmenci H, Akyuz A. Comparasion of crop water stress index (CWSI) and water deficit index (WDI) by using remote sensing (RS). 2017; Infrastruktura-i Ekologia Terenów Wiejskich.
Kozak B. Muz Yetiştiriciliği. Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Yayın No.237, 2003; Anamur.
Marković M, Krizmanić G, Brkić A, Atilgan A, Japundžić-Palenkić B, Petrović D, Barač Ž. Sustainable Management of Water Resources in Supplementary Irrigation Management. (2021); Applied Sciences, 11(6), 2451.
Tanriverdi C, Degirmenci H, Tekinerdogan M, Gonen E, Arslan F, Atılgan A. Precision of drought based on the TOPSIS method. 2018; In Agriculture for Life Life for Agriculture International Conference (pp. 6-8).
Öztürk HH, Başçetinçelik A. Seralarda Havalandırma. Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Yayın No. 227, Ankara, 2002; ISBN 975-8629-15-8.
Watson BJ, Daniells JW. Banana – water stress effects. Aust. J. Agric. Res. 1983; 55, 138–139.
Mahouachi J. Growth and mineral nutrient content of developing fruit on banana plants (Musa acuminata AAA,‘Grand Nain’) subjected to water stress and recovery. J. Hortic. Sci. Biotech. 2007; 82 (6), 839–844. (3), 220–228.
Bredell GS. Water requirements of banana. Farming South Africa. 1970; 46, 17–19.
Lassoudiere A. Quelques aspects de la croissance et du development du bananier ‘Poyo’ en Cote d’Ivoire, 4 en 5 partie. Fruits. 1978; 33, 314–338.
Ravi I, Vaganan M, Mustaffa MM. Management of Drought and Salt Stresses in Banana. Tech Folder No. 6. National Research Centre for Banana, Thayanur Post, Tiruchirappalli, Tamil Nadu, India, pp. 1–6. Ritchie, H., 2014. Global Banana Production,
Pramanik S, Patra SK. Growth, yield, quality and irrigation water use efficiency of banana under drip irrigation and fertigation in the Gangetic Plain of West Bengal. 2016; World J. Agric. Res. 12.
Robinson JC. Systems of cultivation and management. In Bananas and plantains (pp. 15-65). 1995; Springer, Dordrecht.
Goenaga R, Irizarry H. Yield and quality of banana irrigated with fractions of Class A pan evaporation on an oxisol. 2000; Agron. J. 92 (5), 1008–1012.
Allen RG, Pereira, L S, Raes, D, Smith, M. “Crop evapotranspiration: Guidelines for computing crop requirements.” Irrigation and Drainage Paper No. 1998; 56, FAO, Rome, Italy.
TAGEM. Türkiye’de Sulanan Bitkilerin Bitki Su Tüketimleri. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü. 2017; (https://www.tarimorman.gov.tr/TAGEM/Belgeler/yayin/Tu%CC%88rkiyede%20Sulanan%20Bitkilerin%20Bitki%20Su%20Tu%CC%88ketimleri.pdf.) Son Erişim Tarihi (07.04.2021).
