Yurtdışında ve Türkiye’de İnternet Bağımlılığı, Sosyal Medya Bağımlılığı ve Oyun Bağımlılığı İlgili Yapılan Güncel Çalışmaların İncelenmesi
Özet
Bu derleme çalışmasında, Türkiye'de ve yurt dışında ergenler ile genç yetişkinler üzerinde internet, sosyal medya ve oyun bağımlılığı alanlarında 2010 yılı sonrasında yürütülen güncel akademik araştırmalar incelenmiştir. İncelemeler, teknolojinin bilinçsiz ve kontrolsüz kullanımının ergenlerde ve gençlerde ciddi davranışsal bağımlılıklara yol açtığını göstermektedir. Yapılan araştırmalara göre internet bağımlılığı riskinin yaklaşık her beş kişiden birinde (%20) görüldüğü saptanmıştır. Özellikle erkek cinsiyeti, günlük üç-dört saatten fazla internet kullanımı, akşam saatlerinde erişim, ebeveyn denetiminin olmaması ile yalnızlık ve stres gibi psikolojik faktörlerin bağımlılık riskini önemli ölçüde artırdığı belirlenmiştir. Sosyal medya bağımlılığının katılımcılarda genellikle düşük ve orta düzeyde seyrettiği, günlük kullanım süresi ile hesap sayısı arttıkça yükseldiği ve akademik başarı ile ruh sağlığını olumsuz etkilediği ortaya konulmuştur. Oyun bağımlılığının ise erkeklerde, gece geç saatlerde oyun oynayanlarda ve gerçeklerden kaçma ihtiyacı duyanlarda daha yüksek olduğu; depresyon, kaygı ve farklı bağımlılık türlerine savunmasızlığı artırdığı tespit edilmiştir. Buna karşın aile, arkadaş ve öğretmenlerden sağlanan sosyal desteğin, yüksek benlik saygısının ve yaşam doyumunun koruyucu faktörler olduğu vurgulanmıştır. Sonuç olarak ergenlere ve genç yetişkinlere teknolojiyi sınırlı ve doğru kullanma eğitimi verilmesi, okullarda önleyici rehberlik ile sosyal beceri programlarının geliştirilmesi önerilmektedir.
In this review study, recent academic research conducted since 2010 on internet, social media, and game addiction among adolescents and young adults in Turkey and abroad was examined. The findings indicate that the unconscious and uncontrolled use of technology leads to serious behavioral addictions in adolescents and youth. According to the reviewed studies, internet addiction risk is observed in approximately one out of every five individuals (20%). In particular, male gender, daily internet use exceeding three to four hours, evening access, lack of parental supervision, and psychological factors such as loneliness and stress significantly increase the risk of addiction. Social media addiction among participants was generally found to be at low to moderate levels, increasing alongside daily usage time and the number of social media accounts, while negatively affecting academic performance and mental health. On the other hand, game addiction was found to be higher among males, late-night gamers, and individuals seeking to escape reality, thereby increasing vulnerability to depression, anxiety, and other forms of addiction. Conversely, social support from family, friends, and teachers, as well as high self-esteem and life satisfaction, were emphasized as protective factors. In conclusion, it is recommended to provide adolescents and young adults with education on correct and limited technology use, as well as to develop preventive guidance and social skills programs in schools.
Referanslar
Aktan, E. (2018). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Erciyes İletişim Dergisi, 5 (4), 405-421.
Al-Menayes, J. J. (2015). Dimensions of social media addiction among university students in Kuwait. Psychology and Behavioral Sciences., 4 (1), 23-28.
Andreassen, C. S., Torsheim, T. & Pallesen, S. (2014). Predictors of use of social network sites at work-a specific type of cyberloafing. Journal of Computer-Mediated Communication, 19 (4), 906-921.
Andr´e , F. Broman, N. Håkansson, A., et al. E. (2020). Gaming addiction, problematic gaming and engaged gaming – Prevalence and associated characteristics. Addictive Behaviors Reports,12, 1-7.
Aslan, E. & Yazıcı, A. (2016). Üniversite öğrencilerinde internet bağımlılığı ve ilişkili sosyodemografik faktörler. Klinik Psikiyatri,19, 109-117.
Baggio S., Studer J., Dupuis M., Mohler-Kuo M., Daeppen, J. B. and Gmel, G. (2015). Pathological video game use among young Swiss men: The use of monothetic and polythetic formats to distinguish between pathological, excessive and normal gaming. Journal of Addictive Behaviors, Therapy & Rehabilititation, 4 (1), 1-9.
Çar, B., Güler, H. & Konar, N. (2022). The effect of awareness level on digital game addiction. International Journal of Education, 14 (1), 105-121.
Doğan, H., Işıklar, A., & Eroğlu, S.E. (2008). Ergenlerin problemli internet kullanımının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 106-124.
Doğrusever, C. (2021). Ergenlerin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin bazı sosyo demografik değişkenler açısından incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 23-42.
Frangos, C. C., Frangos. C.C. & Kiohos, A. P. (2010) : Internet addiction among Greek university students: Demographic associations with the phenomenon, using the Greek version of young's Internet addiction rest. International Journal of Economic Sciences and Applied Research, 3 (1), 49-74.
Hashemian, A., Moghadam, A. D. Delpisheh, A. & Moghadam, A. D. (2014). Prevalence of internet addiction among university students in Ilam: a cross-sectional study. International Journal of Epidemiologic Research, 1 (1), 9-15.
Holden C. (2001). 'Behavioral' addictions: Do they exist? Science, 294 (5544), 980-982.
Hou, Y., Xiong, D., Jiang, T., Song, L., & Wang, Q. (2019). Social media addiction: Its impact, mediation, and intervention. Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 13(1). http://dx.doi.org/10.5817/CP2019-1-4.
Griffiths, M. D. (2000). Internet addiction: Time to be taken seriously? Addiction Research, 8, 413-418.
Griffiths, M.D. (2005). A components model of addictionwith in a biopsychosocial framework. Journal of Substance Use. 10, 191–197.
Griffiths & et (2015). Working towards an international consensus on criteriafor assessing internet gaming disorder: A critical commentary on Petry et al. Addiction, 111, 167–178. Doi:10.1111/add.13057.
Goldberg, I. (1996). Internet Addiction Disorder. Retrieved June 28, 2022 from, http://www.rider.edu/suler/psycyber/supportgp.html.
Gökçearslan, Ş. & Günbatar, M. S. (2012). Ortaöğrenim öğrencilerinde internet bağımlılığı. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 2 (2), 10-24.
Güney, M. & Taştepe, T. (2020). Ergenlerde sosyal medya kullanımı ve sosyal medya bağımlılığı. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 183-190. DOI: https://www.doi.org/10.46971/ausbid.757713
Kemp, S. (2021). Digital 2021: The latest insights into the ‘state of digital’. (07.08.2022 tarihinde https://wearesocial.com/uk/blog/2021/01/digital-2021-the-latest-insights-into-the-state-of-digital/ adlı siteden alınmıştır.)
Kır, İ. & Sulak, Ş. (2014). Eğitim fakültesi öğrencilerinin internet bağımlılık düzeylerinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13 (51), 150-167.
Kim, K., Ryu, E., Chon, M.Y. (2006). Internet addiction in Korean adolescents and its relation to depression and suicidal ideation: A questionnaire survey. International Journal of Nursing Studies 43, 185-192.
Korkmaz, Ö. & Korkmaz, Ö. (2019). Ortaokul öğrencilerinin oyun bağımlılık düzeyleri, oyun alışkanlıkları ve tercihleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20 (3), 798-812.
Kuss, D. J. & Griffiths, M. D. (2011). Online social networking and addiction a review of the psychological literature. International of Journal Environmenta Research and Public Health, 8, 3528-3552.
Kuss, D. J., Griffiths, M. D. & Binder, J. F. (2013). Internet addiction in students: Prevalence and risk factors. Computers in Human Behavior, 29 (3), 959–966.
Lan, N. T. M., Kyesun, L., Dung, V. (2020). Internet addiction among university students and its associated factors: A cross-sectional study among college students in Hanoi, Vietnam. Systematic Reviews in Pharmacy, 11(10), 590-596.
Lee, C. & Kim, O. (2017). Predictors of online game addiction among Korean adolescents. Addıctıon Research & Theory, 25 (1), 58–66.
Lei, L.and Yang, Y. (2007). Ergen patolojik internet kullanım ölçeğinin geliştirilmesi ve doğrulanması. Acta Psychologica Sinica, 39 (04), 688-696.
Li, W., O’Brien, J. E. & Snyder, S. M. (2016). Diagnostic criteria for problematic internet use among U.S. university students: A mixed methods evaluation. PLoS ONE, 11(1), 1-14. doi:10.1371/journal.pone.0145981
Mahamid, F. A. & Berte, D. Z. (2019). Social media addiction in geopolitically at-risk youth. Int J Ment Health Addiction, 17, 102–111. https://doi.org/10.1007/s11469-017-9870-8
Pesen, A. & Şanlı, T. (2018). Ortaokul öğrencilerinde bilgisayar oyun bağımlılığı düzeyinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Online Academic Journal of Information Technology, 9 (34), 105-117.
Petry NM, Rehbein F, Gentile DA, et al. (2014). An international consensus for assessing internet gaming disorder using the new DSM-5 approach. Addiction, 109,1399–1406.
Sevindik, F. (2011). Fırat üniversitesi öğrencilerinde problemli internet kullanımı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının belirlenmesi. Doktora tezi, İnönü Üniversitesi, Malatya.
Surya, S. R. & Sivakumar, I. (2022). Video game addiction: Gaming disorder among adolescents. Book Chapter, https://www.researchgate.net/publication/360126151.
TUİK (2021). Hanehalkı bilişim teknolojileri (bt) kullanım araştırması. (06.08.2022 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2021-37437 adresinden ulaşılmıştır.)
Treuer, T., Fabian, Z. & Füredi, J. (2001). Internet addiction associated with features of impulse control disorder: Is it a real psychiatric disorder? Journal of Affective Disorders, 66 (2-3), 283.
Tyagi, D. & Khokhar, M. (2021). Social media addiction among emerging adults. Remarking An Analisation, 6 (6), 80-82.
Özdemir, Z. (2019). Üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı. Beykoz Akademi Dergisi, 7(2), 91-105
Xu, Z., Turel, O. & Yuan, Y. (2012). Online game addiction among adolescents: Motivation and prevention factors. European Journal of Information Systems, 21, 321–340.
Valkenburg, P. M. & Peter, J. (2009). Social consequences of the internet for adolescents: A decade of research. Current Directions in Psychological Science, 18(1), 1-5.
Yavuz, O. (2018). Ergenlik döneminde internet bağımlılığının okul başarısı üzerinde etkileri. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(15), 1056-1080.
Young, K.S. (1998). Caught in the Net: How to Recognize Internet addiction and A Winning Strategy for Recovery. New York, NY: John Wiley and Sons, Inc.
Young, K.S. (1999). Internet addiction: Evaluation and treatment. BMJ, 319.
Yüksel, R., Kocairi, C. Arslanbaş, H. (2020). Ergenlerde internet bağımlılığını etkileyen faktörler. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(1), 19-28.
