Akıncı Ovası Sulama Birliğinin Sulama Performansının Değerlendirmesi

Yazarlar

Kubilay Ateşal
Burak Saltuk
https://orcid.org/0000-0001-8673-9372
Harun Kaman

Özet

Bu çalışma, Ankara’nın Kahramankazan ilçesinde faaliyet gösteren Akıncı Ovası Sulama Birliği’nin 2016-2020 yıllarına ait verilerini IPTRID ve IWMI performans göstergeleri doğrultusunda inceleyerek tarımsal üretim, su uygulama, finansal ve kurumsal performansını kapsamlı bir şekilde değerlendirmektedir. Araştırma sonuçlarına göre, brüt sulama alanındaki ortalama tarımsal üretim değeri 2015,67 TL ha-1 ile oldukça düşük kalırken, net sulanan alandaki ortalama değer 8353,23 TL ha-1 olarak gerçekleşmiştir. Şebekeye eklenen suya göre tarımsal üretim değeri 0,52 TL m-3, bitki su tüketimine göre ise 2,10 TL m-3 seviyesindedir. Su uygulama performansında brüt su sağlama yüzdesi %194, net su sağlama yüzdesi %413,20 ve su dağıtım kapasitesi yüzdesi %497,1 olarak hesaplanmış; şebekeye su temininde ve rezervuardan su almada sorun yaşanmadığı ancak dağıtılan su miktarının bitki ihtiyacının çok üzerinde olması sebebiyle suyun etkin ve verimli kullanılmadığı belirlenmiştir. Finansal açıdan yatırımın faydaya dönüşüm oranı %50, birliğin finansal yeterlilik oranı %34,41 ve 2020 yılı su hizmet bedeli tahsilat oranı %54,23 seviyesindedir. Birliğin en temel problemleri arasında sulama sisteminin 54 yıllık olması, fiziksel yıpranmaya bağlı kayıp ve kaçaklar ile su kullanım hizmet bedellerinin zamanında toplanamaması yer almaktadır. Tesislerden beklenen optimum faydanın sağlanabilmesi için eskiyen altyapının ivedilikle onarılması veya yenilenmesi, modern ve basınçlı sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması, teknik personelin eğitilmesi ve mevcut su kaynaklarına uygun bitki deseni planlamasının yapılması gerekmektedir.

This study comprehensively evaluates the agricultural production, water application, financial, and institutional performance of the Akıncı Ovası Irrigation Association operating in the Kahramankazan district of Ankara, examining its 2016–2020 data in line with IPTRID and IWMI performance indicators. According to the research results, while the average agricultural production value in the gross irrigation area remained quite low at 2,015.67 TL ha-1, the average value in the net irrigated area was realized as 8,353.23 TL ha-1. The agricultural production value relative to the water supplied to the network stands at 0.52 TL m-3, whereas relative to crop water requirement, it is at 2.10 TL m-3. In water application performance, the gross water delivery ratio was calculated as 194%, the net water delivery ratio as 413.20%, and the water delivery capacity ratio as 497.1%; although no problems were experienced in supplying water to the network and withdrawing water from the reservoir, it was determined that water was not used effectively and efficiently because the amount of water distributed was far above the crop requirements. Financially, the return on investment ratio is 50%, the financial self-sufficiency ratio of the association is 34.41%, and the water service fee collection rate in 2020 is at 54.23%. Among the main problems of the association are that the irrigation system is 54 years old, physical losses and leaks due to aging, and the failure to collect water service fees on time. To achieve the expected optimum benefit from the facilities, it is necessary to urgently repair or renovate the aging infrastructure, expand modern and pressurized irrigation systems, train technical personnel, and plan cropping patterns suitable for available water resources.

Referanslar

Solak, E., 2019, Merkezden yerele su yönetimi: gönen ovası sulama birliği örneği, Yüksek Lisans Tezi, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Anabilim Dalı, 1-7.

Çakmak, B., Yıldırım, M., Aküzüm, T., 2008. Türkiye’de tarımsal sulama yönetimi, sorunlar ve çözüm önerileri. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası II. Su Politikaları Kongresi. Ankara, Cilt I, 215-224.

Nalbantoğlu, G., Çakmak, B., 2007. Akıncı sulama birliğinde sulama performansının karşılaştırmalı değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 13(3), 213-223.

Eminoğlu, E., 2007. Türkiye’de su yönetimi ve sulama işletmeciliği. Orta Asya Sulama Suyu Yönetimi Çalıştayı, 4 Eylül, Ankara, 8.

Özkan, E., Aydın, B., Hurma, H., Aktaş, E. 2013. Su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımında su yönetiminin önemi, Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 6(1), 150-153.

Uçan, K., Boz, İ., 2005. Sulama birlikleri personelinin mesleki açıdan yeterlilikleri: Kahramanmaraş ili örneği, Journal of the Faculty of Agriculture, 36(1), 69-75.

Anonim, 2021a. Ankara ilinin jeolojik özellikleri ve afet tehlikeleri üzerine genel değerlendirme ve öneriler. https://www.jmo.org.tr/resimler/ekler /81280cd90bc1a6c_ek.pdf [Ziyaret Tarihi: 26.11.2021].

Rojay, B., Toprak, V., Bozukrt, E., 2002, Core sample analysis in kazan soda project area, , Middle East Technical University. Ankara, Turkey

Malano, H., Burton, M., 2001. guidelines for benchmarking performance in the ırrigation and drainage sector. International Programme for Technology and Research in Irrigation and Drainage (IPTRID), FAO, Rome, Italy, 44.

Burt, C., 2001. Rapid Appraisal Process (RAP) and Benchmarking: Explanation and Tools. Water Control. [online], http://www.watercontrol.org/tools/rap-eng-2002 [Ziyaret Tarihi: 18.12.2018].

Kapan, E., 2010. Asartepe sulama birliğinde sulama performansının karşılaştırmalı değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 64.

Şeker, M. 2015. Nazilli ilçesi sulama birliklerinde sulama performansının değerlendirilmesi. T.C. Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarımsal Yapılar Ve Sulama Anabilim Dalı, Aydın, 107s.

Öztürk, E., 2021 Antalya boğaçay-kırkgöz sulama birliği’nin performansının değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Antalya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Antalya,79.

Anderoğlu, R., 2020. Anamur sulama birliği’nde sulama performansının karşılaştırmalı değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana, 88.

Yerlikaya, S., 2007. Menemen ovası türkelli ve bağarası pompaj sulamalarında sulama performansının değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir, 25.

Faith, M.M., Patrıck G.H., James M.R., 2018. Application of benchmarking and principal component analysis in measuring performance of public ırrigation schemes in Kenya, Agriculture, 11.

Çakmak, B., Tekiner, M., 2010. Çanakkale kepez kooperatifinde sulama performansının değerlendirilmesi. Ulusal Sulama ve Tarımsal Yapılar Sempozyumu, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, 27-29.

Sayfalar

41-54

Yayınlanan

15 Ekim 2022

Lisans

Lisans