Çaycuma Organize Sanayi Bölgesi ve Filyos Endüstri Bölgesi
Özet
Bu çalışma, Zonguldak'ın Çaycuma ilçesindeki sanayileşme sürecini, Çaycuma Organize Sanayi Bölgesi'ni (OSB), Tarıma Dayalı İhtisas Sera OSB'yi ve Filyos Endüstri Bölgesi'ni incelemektedir. 90 bini aşan nüfusa ve gelişmiş ulaşım imkânlarına sahip Çaycuma'da sanayi, geçmişte Sümerbank Filyos Ateş Tuğla ve SEKA Kâğıt fabrikalarıyla ivme kazanmıştır. Günümüzde Çaycuma OSB bünyesindeki mobilya, tekstil, gıda, ambalaj ve yapı malzemeleri gibi çeşitli sektörler gelişimini sürdürmektedir. 56 hektarlık alanda kurulan Sera OSB ile modern seracılık ve ihracat hedeflenirken, Filyos Endüstri Bölgesi'nde ilaç, telekomünikasyon ve havacılık gibi yüksek teknoloji odaklı yatırımların kümelenmesi planlanmaktadır. Filyos Vadisi Projesi, Filyos Limanı ve TPAO Filyos Münferit Yatırım Yeri bünyesindeki Sakarya Gaz Sahası doğal gaz işleme tesisleriyle bölge, Türkiye'nin stratejik bir enerji ve üretim üssüne dönüşmüştür. YÖK ve TP-OTC iş birliğiyle açılan açık deniz teknolojileri programları nitelikli insan kaynağı yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Karayolu, demiryolu ve liman bağlantıları lojistik maliyetlerini düşürerek yatırımları cazip kılmakta, işsizliği azaltıp tersine göçü teşvik etmektedir. Bununla birlikte, Filyos Çayı'nın sebep olduğu sel ve taşkın riskleri ile sanayileşmenin çevresel etkileri; sürdürülebilir kalkınma, yeşil üretim, endüstriyel simbiyoz ve verimli tarım arazilerinin korunması gerekliliğini ön plana çıkarmaktadır.
This study examines the industrialization process in the Çaycuma district of Zonguldak, focusing on the Çaycuma Organized Industrial Zone (OIZ), the Agriculture-Based Specialized Greenhouse OIZ, and the Filyos Industrial Zone. In Çaycuma, which has a population exceeding 90,000 and diverse transportation advantages, industry historically gained momentum with the Sümerbank Filyos Firebrick and SEKA Paper factories. Today, various sectors within the Çaycuma OIZ, such as furniture, textiles, food, packaging, and construction materials, continue to grow. While the Greenhouse OIZ established on 56 hectares aims for modern greenhouse farming and exports, high-tech investments in sectors such as pharmaceuticals, telecommunications, and aerospace are planned to cluster in the Filyos Industrial Zone. Through the Filyos Valley Project, Filyos Port, and the Sakarya Gas Field natural gas processing facilities at the TPAO Filyos Dedicated Investment Site, the region has transformed into a strategic energy and production hub for Türkiye. Offshore technology vocational programs opened in collaboration with YÖK and TP-OTC aim to train a qualified workforce. Highway, railway, and port connections reduce logistics costs, making investments attractive while decreasing unemployment and encouraging reverse migration. Nevertheless, flood risks caused by the Filyos River and the environmental impacts of industrialization highlight the necessity of sustainable development, green production, industrial symbiosis, and the protection of fertile agricultural lands.
Referanslar
AFAD, 2022, Batı Karadeniz’de Meydana Gelen Aşırı Yağışlar. Retrieved 01.08.2022 from https://www.afad.gov.tr/bati-karadenizde-meydana-gelen-asiri-yagislar, [Ziyaret tarihi: 01.08.2022].
Aladağ, Ö., Altınpınar, İ., 2022, Estimation of freight demand at Bartın Port using time series model, Advanced Engineering Days (AED), 3, 13-15.
Alkan, S., 2015, Bartın’da Yatçılık Faaliyetleri ve Yerel Ekonomik Kalkınma, I. Bartın Sektörel Kalkınma Sempozyumu.
Aşçıoğlu, E., 1970, İktisadi ve sosyal yönleriyle Bartın, Ahmet Sarı Matbaası.
Atış, E. 2014, Çaycuma İlçesinin Coğrafyası, Atatürk Üniversitesi. Erzurum. https://acikbilim.yok.gov.tr/handle/20.500.12812/532720
Atış, E., Çelikoğlu, Ş., 2019, Sosyo-ekonomik ve çevresel yönleriyle Filyos Vadi Projesi, International Social Sciences Studies Journal, 5(29), 49-68.
BAKKA, 2018, Filyos Endüstri Bölgesinde Yer Alabilecek Sektörler Belirlendi. Retrieved 15.05.2022 from https://www.bakka.gov.tr/haber/filyos-endustri-bolgesinde-yer-alabilecek-sektorler-belirlendi/920, [Ziyaret tarihi: 15.05.2022].
Bartintv, 2017, BARTIN’A BAĞLANMAK İÇİN MÜRACAAT YAPTIK. Retrieved 25.06.2022 from http://bartintv.com.tr/haberler/bartina-baglanmak-icin-muracaat-yaptik/1136, [Ziyaret tarihi: 25.06.2022].
Bölük, G., Mert, M., 2014, Fossil & renewable energy consumption, GHGs (greenhouse gases) and economic growth: Evidence from a panel of EU (European Union) countries, Energy, 74, 439446.
Cayorsan, 2022, OSB Hakkında. Retrieved 01.05.2022 from https://cayorsan.org.tr/osb-hakkinda/, [Ziyaret tarihi: 01.05.2022].
Chen, W., Geng, W., 2017, Fossil energy saving and CO2 emissions reduction performance, and dynamic change in performance considering renewable energy input, Energy, 120, 283-292.
Çaycuma Belediyesi, 2014, İstasyon Kapalı Pazaryeri Hizmet Vermeye Başladı. Retrieved 25.07.2022 from https://caycuma.bel.tr/istasyon-kapali-pazaryeri-hizmet-vermeye-basladi/, [Ziyaret tarihi: 25.07.2022].
Çaycuma Belediyesi, 2020, Çaycuma’ya Geçmişte Ulaşım. https://caycuma.bel.tr/gecmiste-ulasim/, [Ziyaret tarihi:
Çaycuma Belediyesi, 2022, ÇAYCUMA’NIN KONUMU VE YÜZÖLÇÜMÜ. Retrieved 25.06.2022 from https://caycuma.bel.tr/caycumanin-konumu-ve-yuzolcumu/, [Ziyaret tarihi: 25.06.2022].
Çaycuma Kaymakamlığı, 2022, Organize Sanayi Bölgesi. Retrieved 04.06.2022 from http://www.caycuma.gov.tr/organize-sanayi-bolgesi, [Ziyaret tarihi: 04.06.2022].
Çelik, K., Eroğlu, O., 2014, İlköğretim çağında vergi algısının incelenmesi: Zonguldak ili örneği,
Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(2), 301-326.
Çeribaşı, G., 2018, Batı Karadeniz Havzasının Yağış Verilerinin Yenilikçi Şen Yöntemi İle Analizi, Academic Platform-Journal of Engineering and Science, 6(3), 168-173.
Çetinkaya, M., 2014, Filyos Vadisi Projesi, Filyos Valley Project), Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı, Zonguldak.
Demirci, F. 2008, Filyos havzasındaki sediment birikim alanlarının uydu görüntü verileri ve sayısal arazi modeli ile analizi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
Deniz, T., 2015, ZONGULDAK İLİNDE NÜFUSUN GELİŞİMİ VE DAĞILIŞI, Doğu Coğrafya Dergisi, 19(32), 299-320.
Elibüyük, M., Güler, Y., 2015, Türkiye Taşkömürü Kurumu’nun Zonguldak İli Ekonomisine Etkisi, Zeitschrift für die Welt der Türken/Journal of World of Turks, 7(1), 137-159.
Ergünay, O., 2007, Türkiye’nin afet profili, TMMOB afet sempozyumu bildiriler kitabı, 5(7), 1-14.
Güler, D., Saner, G., 2018, Türkiye’de Hayvansal Gıdaların Coğrafi İşaret Korumalarının Avrupa Birliği Çerçevesinde Değerlendirilmesi, International Journal of Agricultural and Natural Sciences, 11(1), 50-55.
Karagel, H., Karagel, D. Ü., 2010, DEVREK ILÇESI’NDE YERLESMELERIN KURULUSUNA ETKI EDEN COGRAFI FAKTÖRLER, Nature Sciences, 5(2), 76-97.
Koday, S., Çelikoğlu, Ş., Atış, E., 2015, Çaycuma İlçesinde sanayinin gelişimi, yapısı ve sorunları, Electronic Turkish Studies, 10(14).
Korkanç, S. Y., Korkanç, M., 2006, Sel ve taşkınların insan hayatı üzerindeki etkileri, Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 8(9), 42-50.
Kösematoğlu, A., 1961, Ateşe Mukavim Malzeme ve Sanayide Kullanma Yerleri, Bilimsel Madencilik Dergisi, 1(4), 241-246.
Mısırlı, A., 2021, Çaycuma Kâğıt Fabrikası ve Sosyal Konut Sitesinin Analizi, Megaron, 16(4).
Özdemir, K., Güngör, Ö., 2019, Filyos Çayı Havzasında SWAT Modelinin Uygulaması, Necmettin Erbakan Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 1(2), 90-102.
Pouya, S., Topaloğlu, B., 2021, Kullanım Sonrası Değerlendirme Metodu, Filyos Sahil Parkı Örneği, Kent Akademisi, 14(1), 20-28.
Savni, H., 1970, Seka Çaycuma kraft selülozu, kraft kağıdı ve NSSC yarı kimyasal selüloz tesisleri, Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 77-92.
Seker, D., Kaya, S., Musaoglu, N., Kabdasli, S., Yuasa, A., Duran, Z., 2005, Investigation of meandering in Filyos River by means of satellite sensor data, Hydrological Processes: An International Journal, 19(7), 1497-1508.
Semerci, A., Tayfur, G., Pulat, H. F., 2020, Obtaining of the unit hydrograph by selecting appropriate flood prediction method for designing Filyos river levees.
Sönmez, A. Y., Kale, S., 2020, Climate change effects on annual streamflow of Filyos River (Turkey), Journal of Water and Climate Change, 11(2), 420-433.
T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 2022a, Filyos EB İmar Planı Değişikliği Onayı. Retrieved 28.06.2022 from https://www.sanayi.gov.tr/medya/duyurular/filyos-eb-imar-plani-degisikligi-onayi, [Ziyaret tarihi: 28.06.2022].
T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 2022b, Sanayi Bölgeleri Atlası. Retrieved 28.06.2022 from https://meydip.sanayi.gov.tr/vatandas/index, [Ziyaret tarihi: 28.06.2022].
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, 2019, ÇAYCUMA (ZONGULDAK) TARIMA DAYALI İHTİSAS (SERA) ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI ve 1/ 1000 ÖLÇEKLİ UYGULAMA İMAR PLANI PLAN AÇIKLAMA RAPORU. https://www.tarimorman.gov.tr/Lists/Duyuru/Attachments/1101/PLAN_A%C3%87IKLAMA_RAPORU.pdf, [Ziyaret tarihi:
Tamzok, N., 2003, Küresel politikalar ve Türkiye madencilik sektörü, Liberal Reformlar ve Devlet Sempozyumu”, KİGEM, Ankara, 18-19.
TP-OTC, 2022, ÖĞRENCİ GELİŞİM PROGRAMLARI. Retrieved 25.07.2022 from https://tp-otc.com/ogrenci-gelisim-programlari/, [Ziyaret tarihi: 25.07.2022].
TPAO, 2022, TPAO, Kıyı Lojistki Merkez Yönetimi. Retrieved 27.06.2022 from https://tp-otc.com/kiyi-lojistik-merkezi-yonetimi/, [Ziyaret tarihi: 27.06.2022].
TÜİK, 2021, Türkiye İstatistik Kurumu Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2021. Retrieved 20.06.2022 from https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayal%C4%B1-N%C3%BCfus-Kay%C4%B1t-Sistemi-Sonu%C3%A7lar%C4%B1-2021-45500&dil=1, [Ziyaret tarihi: 20.06.2022].
Üçüncü, T., Üçüncü, K., Akyüz, K. C., Bayram, B. Ç., Ersen, N., 2017, TOPSİS YÖNTEMİYLE MOBİLYA ENDÜSTRİSİNDE KURULUŞ YERİ SEÇİMİ: BATI KARADENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ, İleri Teknoloji Bilimleri Dergisi, 6(3), 435-443.
Yağmur, K., 2020, Türkiye’de özelleştirmelerin istihdam etkileri: Elektrik dağıtım şirketleri üzerine bir inceleme, Kayseri Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 1-23.
Yang, F., Cheng, Y., Yao, X., 2019, Influencing factors of energy technical innovation in China: Evidence from fossil energy and renewable energy, Journal of Cleaner Production, 232, 57-66.
Yenal, Ü., 2019, Bartın’da Ticaret, Sanayi ve Madencilik Faaliyetlerinin “Bartın Rehberi” Adlı Kaynak Eser Temelinde Analizi, Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 17(27), 1-30.
Yıldırım, H., Yavan, Ö., 2012, KİT’LERDE ÖZELLEŞTİRME SONRASI YENİDEN YAPILANMA: ÇAYCUMA SEKA ÖRNEK UYGULAMASI, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 3(5), 117-138.
YÖK, 2022, PETROL VE DOĞAL GAZ SEKTÖRÜ İÇİN YERLİ VE MİLLİ İNSAN KAYNAĞI YETİŞTİRİLECEK. https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Haberler/2022/petrol-ve-dogal-gaz-sektoru-icin-yerli-ve-milli-insan-kaynagi-yetistirilecek.aspx, [Ziyaret tarihi:
ZTSO, 2021, ZONGULDAK ÇAYCUMA TARIMA DAYALI İHTİSAS (SERA) ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ İHALE İLANI RESMİ GAZETEDE YAYINLANDI. Retrieved 27.07.2022 from https://www.ztso.org.tr/haber/zonguldak-caycuma-tarima-dayali-ihtisas-sera-organize-sanayi-bolgesi-ihale-ilani-resmi-gazetede-yayinlandi, [Ziyaret tarihi: 27.07.2022].
