Filyos Limanı ve Turizme Olası Etkisi
Özet
Filyos Vadisi'nde gerçekleştirilen Filyos Limanı Projesi, antik dönemde Miletos kolonisi olarak kurulan Tios (Filyos) kentinin tarihsel ve stratejik önemini modern dönemde yeniden canlandırarak Batı Karadeniz Bölgesi'nin ekonomik, sosyal ve kültürel gelişimine yön vermektedir. Liman, serbest bölge, endüstri bölgesi, taşkın koruma yapıları ve kentsel çalışma alanlarını bütünleştiren bu geniş kapsamlı proje; kara, deniz, hava ve demiryolu ulaşım ağlarını bağlayarak kombine taşımacılık altyapısı oluşturmakta ve bölgenin iç ile dış pazarlara erişilebilirliğini artırmaktadır. Buna karşın, sanayileşmenin getireceği hızlı nüfus artışı ile çevre kirliliği; Tios antik kenti kalıntıları, koruma altındaki sit alanları ve endemik flora ile fauna türlerinin yer aldığı hassas ekosisteme zarar verme riski taşımaktadır. Dolayısıyla kitle turizminin oluşturabileceği olumsuz etkileri ve kapasite aşımlarını engellemek amacıyla fiziki, sosyal ve ekolojik taşıma kapasitelerinin titizlikle hesaplanması ve sürdürülebilir çevre politikalarının uygulanması şarttır. Filyos Limanı'nın sağlayacağı lojistik avantajların kruvaziyer turizmi ile birleştirilmesi, ayrıca ekoturizm, kültürel miras, mağara turizmi, kırsal turizm ve jeoturizm gibi alternatif turizm olanaklarının öne çıkarılması, turizm faaliyetlerini yıla yayarak hem yerel halkın refahını artıracak hem de dengeli bir bölgesel kalkınma olanağı sunacaktır.
The Filyos Port Project carried out in the Filyos Valley revives the historical and strategic importance of the ancient city of Tios (Filyos), established as a Milesian colony, in the modern era, shaping the economic, social, and cultural development of the Western Black Sea Region. Integrating the port, free zone, industrial zone, flood protection structures, and non-residential urban working areas, this comprehensive project connects road, maritime, air, and railway networks to establish a combined transportation infrastructure, enhancing the region's accessibility to domestic and international markets. Conversely, rapid population growth and environmental pollution caused by industrialization pose risks of damage to the sensitive ecosystem comprising the remains of the ancient city of Tios, protected archaeological sites, and endemic flora and fauna species. Therefore, to mitigate the negative impacts of mass tourism and prevent exceeding capacities, it is essential to rigorously evaluate physical, social, and ecological carrying capacities and implement sustainable environmental policies. Combining the logistical advantages of Filyos Port with cruise tourism while highlighting alternative tourism options such as ecotourism, cultural heritage, cave tourism, rural tourism, and geotourism will spread tourist activities throughout the year, boosting local welfare and offering balanced regional development.
Referanslar
Ainsworth, W.F. (1842). Travels and Researches in Asia Minor Mesopotamia, Chaldea and Armenia I-II, John W. Parker, West Strand: London.
Aksoy, E. ve Yıldırım, Ş. (2017). Rise and Fall of Tios-Tieion, IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 245(7), 1-10.
Albayrak, A. (2013). Alternatif Turizm. Detay Yayıncılık: Ankara.
Anderson, W. (2009). Late Byzantine Occupation of the Castle at Tios. Anatolia Antiquam XVII, 265-277.
Arslan, M. (1997). Bithinia Bölgesi Şehir Sikkeleri (Tium, Bartın-Filyos 108). Anadolu Medeniyetler Müzesi 1996 Yıllığı, 101-139.
Atasoy, S. ve Özkan Ertuğrul, Ö. (2009). Filyos-Tios Kazısı 2007. 30. Kazı Sonuçları Toplantısı, 4, 1-14.
Bahar, O. ve Kozak, M. (2015). Turizm Ekonomisi. Detay Yayıncılık: Ankara.
Bosch, E. (1946). Bitinya Tetkikleri, Sabahat Atlan (Çev.) Belleten Türk Tarih Kurumu, 10(37), 2953.
Boz, M. (2013). Toplum Temelli Turizm. İçinde Şule Aydın Tükeltürk ve Mustafa Boz (Ed.) Turizmde Güncel Konu ve Eğilimler (ss. 49-64), Detay Yayıncılık: Ankara.
Butler, R.W. (1980). The Concept of A Tourist Area Cycle of Evolution: Implications for Management of Resources. Canadian Geographer, 24(1), 5-12.
Chen, C. ve Teng, N. (2016). Management Priorities and Carrying Capacity at a High-Use Beach from Tourists’ Perspectives: A Way towards Sustainable Beach Tourism, Marine Policy, 74, 213219.
Doğancı, K. (2017). Roma İmparatorluğu’nun Bithynia Pontus Eyaletinde Uyguladığı Askeri Politikalar. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(56), 68-85.
Doruk Engin, Ş. (2019). Tios ve Çevresinde Kültler. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi, Edirne.
Drakoulis, D.P. (2012). Regional Transformations and Settlement Network of the Coastal Pontic Provinces in the Early Byzantine Period içinde Gocha R. Tsetskhladze (Ed.) The Black Sea, Paphlagonia, Pontus and Phrygia in Antiquity: Aspects of Archaeology and Ancient History (79-95), BAR International Series 2432, Archaeopress, England.
Emir, O. (2011). M.Ö. VI. Yüzyılda Samsun ve Çevresinde Kolonizasyon Faaliyetleri. Uluslararası Samsun Sempozyumu.
Gür, D. (2015). Zonguldak İli, Filyos Beldesi, Tios Akropolü Kilise A Yapısı. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi, Ankara.
Jennings, G. (2007). Water-Based Tourism, Sport, Leisure, and Recreation Experiences. Butterworth-Heinemann: Oxford.
Karauğuz, G., Akış, A. ve Kunt, H. İ. (2010). Zonguldak Bölgesi Arkeoloji Eskiçağ Tarihi ve Coğrafya Araştırmaları- Arkeolojik Yerleşmeler, Kalıntılar, Buluntular ile Karadeniz Ereğli ve Amasra Arkeoloji Müzesi’nde Bazı Eserler, Çizgi Kitabevi: Konya.
Kocalar, C.A. (2021). Jeoturizmin Türkiye’deki Potansiyelinin Kırsal Kalkınma Açısından İncelenmesi. Iğdır Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6, 25-36.
Kozak, N., Akoğlan Kozak, M. ve Kozak, M. (2011). Genel Turizm İlkeler-Kavramlar. Detay Yayıncılık: Ankara.
Laçin, G. (2020). Tios Antik Kenti Savunma Mimarisi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi, Edirne.
Marek, C. (1993). Stadt, Ära und Territorium in Pontus-Bithynia und NordGalatia. Istanbuler Forchungen. Band 39. Ernst Wasmuth Verlag Tübingen. 1-258.
Motzo, B.R. (1947). II Compasso da Navigare, Opera italiana della metà del secolo XIII, Cagliari (Annali della facoltà di lettere e filosofia dell’Università di Cagliari VIII)’den aktaran Öztürk, B. (2012). Küçükasya’nın Batı Karadeniz Kıyısında Bir Antik Kent: Tios (Tieion). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul.
Olshausen, E. (1991). Götter, Heroen und ihre Kulte in Pontos. Ein erster Bericht, ANRW 18(3), 1865-1906.
Orams, M. (2002). Marine Tourism. Development, Impacts and Management. Routledge: Londra.
Öztürk, B. (2008). Kuruluşundan Bizans Devrine Kadar Tios Antik Kenti. Arkeoloji ve Sanat 128, 63-78.
Öztürk, B. (2011). Tios/Tieion (Zonguldak-Filyos) Antik Kenti Epigrafik Çalışmaları ve Tarihsel Sonuçları (ss. 485-503). I. Uluslararası Karadeniz Kültür Kongresi: Bildiri Kitabı, Sinop.
Öztürk, B. (2012). Küçükasya’nın Batı Karadeniz Kıyısında Bir Antik Kent: Tios (Tieion). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul.
Rennell, M. J. (1831). A Treatise of the Comparative Geography of Western Asia, Vol. III, Printed for C. J. G. & F. Rivington: London.
Robert, L. (1937). Recherches Sur Les Inscriptions Grecques de l’Asie Mineure. Études Anatoliennes: Paris.
Saprykin, J. (1997). Heracleia Pontica and Tauric Chersonesus Before Roman Domination/VI–I Centuries B.C.: Amsterdam.
Saveriades, A. (2000). Establishing The Social Tourism Carrying Capacity For The Tourist Resorts Of The East Coast Of The Republic Of Cyprus. Tourism Management, 21, 147-156.
Sowman, M.S. (1987). A Procedure for Assessing Recreational Carrying Capacity of Coastal Resort Areas. Landscape and Urban Planning, 14(4), 331-344.
Strabon. Antik Anadolu Coğrafyası (Geographica: XII-XIII-XIV), Adnan Pekman (Çev.) Arkeoloji ve Sanat Yayınları: İstanbul, 2000.
Texier, C. (1997). Küçük Asya Bithynia. Avrasya Etnoğrafya Vakfı: İstanbul.
Tsetskhladze, G.R. (1994). Greek Penetration of the Black Sea içinde Gocha R. Tsetskhladze ve Franco De Angelis (Ed.), The Archaeology of Greek Colonization (111-135), Essays Dedicated to Sir John Boardman, Oxford University Committee for Archaeology.
Ünlüönen, K. ve Tokmak, C. (2009). Topkapı Sarayında Çalışanlar ve Ziyaretçilerin Sosyal Taşıma Kapasitesine Yönelik Değerlendirmeleri. İşletme Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-30.
Ünlüönen, K. ve Tayfun, A. (2016). Ekonomiye Giriş. Nobel Akademik Yayıncılık: Ankara.
Williams, P.W. ve Alison, G. (1994). Tourism Carrying Capacity Management Issues. İçinde William F. Theobald (Ed.), Global Tourism: The Next Decade, Butterworth-Heinemann: London.
Yıldırım, Ş. (2017). Tios-Tieion: Söylenecek Çok Önemli Bir Şeyi Olmayan Kent. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 7(14), 206-242.
Zacarias, D. A., Williams, A. T. ve Newton, A. (2011). Recreation Carrying Capacity Estimations to Support Beach Management at Praia De Faro, Portugal, Applied Geography, 31, 1075-1081.
Web: http://www.caycuma.gov.tr/antik-teion-billaos-kenti-ve-filyos-kalesi, [Erişim Tarihi: 30.06.2022].
Web: http://bakkakutuphane.org/upload/flip-page/Filyos%20Vadisi%20Projesi/HTML/files/assets/common/downloads/publication.pdf, [Erişim Tarihi: 08.08.2022].
