Filyos Limanı’nın Bölge Ekonomisine Olası Etkisi
Özet
Bu çalışma, Filyos Limanı'nın Batı Karadeniz Bölgesi ve ülke ekonomisine olan olası parasal ve reel etkilerini bütünsel bir yaklaşımla ele almaktadır. Filyos Vadi Projesi bünyesinde konumlanan liman; endüstri bölgesi, serbest bölge ve gelişme alanlarıyla entegre edilerek deniz ticaretinde stratejik bir ana liman ve küresel ulaşım ağlarında toplama-dağıtım merkezi olarak tasarlanmıştır. Limanın parasal ekonomik etkileri; devlet vergi gelirlerinin artması, kamu altyapı ve idari harcamaları, dış ödemeler dengesine döviz girdisi sağlanması, yerel ile kişisel gelir düzeyinde oluşan çarpan (multiplier) etkisi ve artan talebe bağlı olarak bölgesel iç fiyatlar üzerindeki olası yukarı yönlü baskıları içermektedir. Reel ekonomik etkiler boyutunda ise doğrudan ve dolaylı istihdam olanaklarının genişlemesi ön plana çıkmakta; sanayi, tarım ve turizm gibi hizmet sektörlerinin dinamizmi artmaktadır. Özellikle Çaycuma'daki mevcut sanayi altyapısı, bölgedeki doğalgaz rezervlerinin işlenmesi, karayolu ve demiryolu bağlantılarının entegrasyonu limanın bölgesel kalkınmadaki kaldıraç rolünü güçlendirmektedir. Buna karşın, altyapı yetersizlikleri, çevresel kirlilik riskleri, ekolojik tahribat, vergi kaybı olasılığı ve hızlı nüfus artışının yaratacağı sosyo-ekonomik sorunların önlenmesi adına, sürdürülebilirlik, ekolojik denge ve halkın refahının esas alındığı bütünleşik yönetim stratejilerinin uygulanması büyük önem taşımaktadır. Sonuç olarak Filyos Limanı, doğru planlama ve denetimle bölgenin sosyo-ekonomik yapısını dönüştürecek yüksek bir potansiyele sahiptir.
This study examines the potential monetary and real economic impacts of Filyos Port on the Western Black Sea Region and the national economy through a holistic approach. Situated within the Filyos Valley Project, the port is integrated with an industrial zone, a free zone, and development areas, designed to serve as a strategic main port in maritime trade and a collection-distribution hub in global transport networks. The monetary economic effects of the port encompass increases in state tax revenues, public infrastructure and administrative expenditures, foreign exchange inflows positively affecting the balance of payments, a multiplier effect on local and personal income levels, and potential upward pressure on regional domestic prices due to rising demand. Regarding real economic impacts, the expansion of direct and indirect employment opportunities stands out, while boosting dynamism in industry, agriculture, and service sectors such as tourism. In particular, the existing industrial infrastructure in Çaycuma, the processing of regional natural gas reserves, and the integration of road and railway connections reinforce the port's leverage role in regional development. Conversely, to prevent infrastructure constraints, environmental pollution risks, ecological degradation, potential tax losses, and socio-economic challenges arising from rapid population growth, implementing integrated management strategies prioritizing sustainability, ecological balance, and public welfare is of paramount importance. Consequently, with sound planning and supervision, Filyos Port holds significant potential to transform the region's socio-economic trajectory.
Referanslar
Akten, N. (1992). Liman Planlaması: Limanın Üniteleriyle Kapasitesi Arasındaki İlişki ve Elleçleme Maliyetinin Hesaplanması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Anderson, C.M., Park, Y.A., Chang, Y.T., Yang, C.H., Lee, T.W. ve Luo, M. (2008). A Game-Theoretic
Analysis of Competition Among Container Port Hubs: The Case of Busan and Shanghai. Maritime Policy and Management, 35(1), 5-26.
Aydın, S.Z., Bitiktaş, F. ve Balık İ. (2020). Antalya Kruvaziyer Liman Projesinin Yer Seçim Kriterleri ve Sorumlu Turizm Açısından Değerlendirilmesi. Turkish Journal of Maritime and Marine Sciences, 6(2), 224-238.
Bahar, O. ve Kozak, M. (2015). Turizm Ekonomisi. Detay Yayıncılık: Ankara.
Cerit, A.G., Deveci, D.A. ve Esmer, S. (2013). Denizcilik İşletmeleri Yönetimi. Beta Yayıncılık: İstanbul.
Cheng, J. ve Yang, Z. (2017). The Equilibria of Port Investment in a Multi-Port Region in China. Transportation Research Part E, 108, 36-51.
Çakır, E. (2018). Serbest Bölgelerin İstihdama Etkisi: Antalya Serbest Bölge Örneği. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi, Antalya.
Çelikyay, H.S. ve Öztaş Karlı, R.G. (2020). Filyos Vadisi Projesi Ekolojik Uygunluk Analizi içinde Ramazan Şeker (Ed.), Mühendislik Bilimlerinde Güncel Araştırmalar (85-108), İksad Yayınevi: Ankara.
De Borger, B., Proost, S. ve Van Dender, K. (2008). Private Port Pricing and Public Investment in Port and Hinterland Capacity. Journal of Transport Economics and Policy, 42(3), 527-561.
Deng, P., Song, L., Xiao, R. ve Huang, C. (2022). Evaluation of logistics and port connectivity in the Yangtze River Economic Belt of China. Transport Policy, 126, 249-267.
Esmer, S. (2010). Konteyner Terminallerinde Lojistik Süreçlerin Optimizasyonu ve Bir Simülasyon Modeli. Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları: İzmir.
Esmer, S. ve Karataş Çetin, Ç. (2013). Liman İşletme Yönetimi içinde A. Güldem Cerit, Ali Deveci ve Soner Esmer (Ed.), Denizcilik İşletmeleri Yönetimi. Beta Yayıncılık: İstanbul (377-415), Beta Yayıncılık: İstanbul.
İncaz, S. ve Erdal, M. (2017). Liman Proje ve Yatırım Analizi. İçinde Murat Erdal (Ed.), Konteyner- Deniz ve Liman İşletmeciliği (243-270), Beta Basım: İstanbul.
Jiang, J., Lee, L.H., Chew, E.P. ve Gan, C.C. (2015). Port Connectivity Study: An Analysis Framework from A Global Container Liner Shipping Network Perspective. Transportation Research Part E:
Logistics and Transportation Review, 73, 47-64.
Koday, S., Çelikoğlu, Ş. ve Atış, E. (2015). Çaycuma İlçesinde Sanayinin Gelişimi, Yapısı ve Sorunları, International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10(14), 135-158.
Lu, C.S. ve Lin, C.C. (2012). Assessment of National Logistics Competence in Taiwan, Vietnam, and Malaysia. The Asian Journal of Shipping and Logistics 28(2), 255-274.
Notteboom, T.E. ve Rodrigue, J.P. (2005). Port Regionalization: Towards a New Phase in Port Development. Maritime Policy and Management, 32(3), 297-313.
OECD (2011). Competition in Ports and Port Services. https://www.oecd.org/daf/competition/48837794.pdf, [Erişim Tarihi: 24.08.2022].
Park, J.S. ve Seo, Y.J. (2016). The Impact of Seaports on The Regional Economies in South Korea:
Panel Evidence from The Augmented Solow Model. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 85, 107-119.
Roh, H.S., Lalwani, C.S. ve Naim, M.M. (2007). Modelling a Port Logistics Using The Structured Analysis and Design Technique. International Journals of Logistic: Research and Applications, 10(3), 283-302.
Taylar, Y. (2008). Türk Vergi Hukuku Açısından Serbest Bölgeler. Maliye ve Hukuk Yayınları: Ankara.Ünlüönen, K., Tayfun, A. ve Kılıçlar, A. (2018). Turizm Ekonomisi. Nobel Akademik Yayıncılık: Ankara.
Yan, X., Shi, X. ve Fang, X. (2022). The Internal Dynamics and Regional Differences of China’s Marine Economic Evolution Based On Comprehensive Evaluation. Alexandria Engineering Journal, 61, 7571-7583.
Yollu, A. (2009). Kalite Standartlarının Örnek Bir Liman İşletmesine Uygulanması ve İyileştirme İçin Öneriler, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Yüksel, Y. ve Özkan Çevik, E. (2010). Liman Mühendisliği. Beta Basım: İstanbul.
Zhang, L. ve Cai, S. (2020). Theoretical Methods and Applications of Marine Economy and Sustainable Marine Development. Journal of Coastal Research, 103(SI), 581-585.
Web: https://www.bakka.gov.tr/bolgemiz/bati-karadeniz/sanayisiyle-bati-karadeniz, [Erişim Tarihi: 22.08.2022].
Web: https://www.filyosvadisi.com/bati-karadeniz, [Erişim Tarihi: 22.08.2022].
Web: https://bakkakutuphane.org/upload/dokumandosya/bakka-2021-2025-kurumsal-stratejik-plan.pdf, [Erişim Tarihi: 23.08.2022].
Web: https://ticaret.gov.tr/data/5b9b61fc13b8761cc09f9b92/genel_bilgi.TB.pdf, [Erişim Tarihi: 24.08.2022].
Web: https://www.bakkakutuphane.org/upload/flip-page/Filyos%20Vadisi%20Projesi/HTML/files/assets/common/downloads/publication.pdf, [Erişim Tarihi: 24.08.2022].
Web: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/0ab87526-c290-4bdd-94d4-b8e99e70eba9/BOPMetaveri.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-0ab87526-c290-4bdd-94d4-b8e99e70eba9-nLtZad3, [Erişim Tarihi: 26.08.2022]
