5’ten 7’ye Agnès Varda Sineması
Özet
Seher Büyükbaş tarafından kaleme alınan ve Akademisyen Kitabevi tarafından yayımlanan 5'ten 7'ye Agnès Varda Sineması, Fransız Yeni Dalga sinemasının tek kadın yönetmeni ve akımın ilk yapıtı kabul edilen La Pointe Courte (1954)'un yaratıcısı Agnès Varda'nın sinemasını ve bu literatürdeki görünmezlik sorunsalını derinlemesine incelemektedir. Kitap, İkinci Dünya Savaşı sonrası şekillenen Fransız Yeni Dalga akımının eril yapısını eleştirirken, erkek yönetmenlerin gölgesinde bırakılan Varda'nın dişil sinema pratiğini görünür kılmayı amaçlamaktadır. Cahiers du Cinéma gibi dönem yayınlarındaki eril politikaların da sorgulandığı eserde Varda'nın biyografisi, filmografisi, fotoğrafçılık ve plastik sanatlarla kurduğu sanatlararası ilişkiler ile sine-yazı (cinécriture), kontrpuan ve uzaklaştırma gibi özgün anlatısal teknikleri detaylıca ele alınmaktadır. Ayrıca yönetmenin İkinci Dalga feminizm hareketinden etkilenerek hayata geçirdiği Cléo de 5 à 7, Le Bonheur, L'Une Chante L'Autre Pas ve Sans Toit Ni Loi filmleri, Laura Mulvey ve Luce Irigaray'ın feminist kuramları ışığında söylem analizi yöntemiyle çözümlenmekte; kadın temsili, toplumsal cinsiyet rolleri ve ataerkil ideolojiye karşı geliştirilen karşı söylem ortaya konmaktadır. Kitap tanıtım platformları ve okurlar için temel bir kaynak niteliğindeki bu çalışma, sinema tarihinin öncü kadın yönetmenini hak ettiği konuma taşımayı amaçlamaktadır.
Written by Seher Büyükbaş and published by Akademisyen Kitabevi, Agnès Varda's Cinema from 5 to 7 (5'ten 7'ye Agnès Varda Sineması) thoroughly examines the cinema of Agnès Varda—the sole female director of the French New Wave and creator of its recognized first work, La Pointe Courte (1954)—and the problem of her invisibility within this literature. While criticizing the masculine structure of the French New Wave movement that shaped post-World War II cinema, the book aims to render visible Varda's feminine cinematic practice, which has been overshadowed by male directors. Questioning masculine editorial policies in period publications such as Cahiers du Cinéma, the work comprehensively covers Varda's biography, filmography, interdisciplinary relationships with photography and plastic arts, and her unique narrative techniques including cinécriture, counterpoint, and distance. Furthermore, the director's films Cléo de 5 à 7, Le Bonheur, L'Une Chante L'Autre Pas, and Sans Toit Ni Loi, influenced by the Second-Wave feminism movement, are analyzed through discourse analysis in light of Laura Mulvey and Luce Irigaray's feminist theories, revealing female representation, gender roles, and a counter-discourse developed against patriarchal ideology. Serving as an essential resource for book promotional platforms and readers, this study aims to elevate the pioneering female director of cinema history to her deserved position.
Referanslar
Abisel, Nilgün, Eryılmaz, Tuğrul, (2011), ‘Sinemanın Çağdaşlaşması: Yeni Gerçekçilik, Yeni Dalga’, Der. Murat İri, Sinema Araştırmaları: Kuramlar, Kavramlar, Yaklaşımlar içinde (24-63), İstanbul, Derin Yayınları
Bastide, Bernard, (2009), ‘Agnès Varda, Une Auteur au Féminen Singulier’, Der. Anthony Fiant vd., Agnès Varda: Le Cinéma et Au-Delà içinde (15-25), Rennes, Presse Universitaires de Rennes
Bazin, André, (2000), Sinema Nedir, İstanbul, İzdüşüm Yayınları
Berktay, Fatmagül, (2012), ‘Cinsiyetlendirilmiş Bir Tarihin ve Teorinin Peşinde’, Tarihin Cinsiyeti içinde (7-14), İstanbul, Metis Yayınları
Berktay, Fatmagül, (2012), ‘Doğu ile Batı’nın Birleştiği Yer’, Tarihin Cinsiyeti içinde (150-164), İstanbul, Metis Yayınları
Berktay, Fatmagül, (2012), ‘Tarihyazımında Farklı Bir Perspektif’, Tarihin Cinsiyeti içinde (15-34), İstanbul, Metis Yayınları
Bickerton, Emilie, (2012), Cahiers Du Cinéma’nın Kısa Tarihi, çev. Selim Özgül, İstanbul, Agora Kitaplığı
Biryıldız, Esra, (2012), Sinemada Akımlar, İstanbul, Beta Yayınevi
Büker, Seçil, (2010), ‘Auteur Kurama Giriş’, Der. Seçil Büker ve Y. Gürhan Topçu, Sinema: Tarih-Kuram-Eleştiri içinde (277-280), İstanbul, Kırmızıkedi Yayınları
Büker, Seçil, (2010), ‘Eleştirel Yaklaşımlar-Feminist ve Psikanalitik Eleştiriye Giriş’, Der. Seçil Büker ve Y. Gürhan Topçu, Sinema: Tarih-Kuram-Eleştiri içinde (205-210), İstanbul, Kırmızıkedi Yayınları
Büyükkantarcıoğlu, Nalan, (2006), ‘Söylemden İdeolojiye: Eleştirel Söylem Çözümlemesi’, Der. Ahmet Kocaman, Dilbilim-Temek Kavramlar, Sorunlar, Tartışmalar içinde (101-116), Ankara, Dil Derneği Yayınları
Castex, P.-G. ve P. Surer, (1967), Manuel des Etudes Littéraires Françaises-XXeSiècle, Librairie Hachette, 79, Bd. St-Germain, Paris
Corrigan, Timothy, (2011), Film Eleştirisi, çev. Ahmet Gürata, Ankara, Dipnot Yayınları
Derman, Deniz, (1989), Jean-Luc Godard’ın Sinemasında Kadının Yeniden Sunumu, Ankara, Değişim Yayınları
Dorsay, Atilla, (1988), Yönetmenler, Filmler, Ülkeler-2, İstanbul, Varlık Yayınları
Dorsay, Atilla, (2000), Sinema ve Kadın, Remzi Kitabevi, İstanbul
Fiant, Antony ve diğerleri, (2013), Agnès Varda: Le Cinéma et Au-Delà, Presses Universitaires de Rennes
Forbes Jill, (2009), 'The French NouvelleVague', Der. John Hill ve Pamela Church Gibson, World Cinema içinde (77-81), Oxford University Press, New York
Gökçe, Fethi, (1997), ‘Yeni Dalga’, Der. Deniz Derman ve diğerleri, Sinema Akımları içinde (163-177), Ankara, MedCampus Proje #A126 Yayınları
Graham, Peter, (2003), ‘Fransız Sinemasında Yeni Yönelimler’, Der. G. Nowell Smith, Dünya Sinema Tarihi içinde (651-662), İstanbul, Kabalcı Yayınevi
Günay, V. Doğan, (2007), Metin Bilgisi, Multilingual Yabancı Dil Yayınları, İstanbul
Hansen, Miriam, (2009), ‘İlk Dönem Sinema: Kimin Kamusal Alanı?’, Der. Murat İri, Bir Film İzlemek: Pop Kültürü Sökmek içinde (97-124), İstanbul, Derin Yayınları
Hayward, Susan, (2003), ‘Agnès Varda’, Der. G. Nowell Smith, Dünya Sinema Tarihi içinde (859), İstanbul, Kabalcı Yayınevi
İdrisoğlu, Alev, (2006), Ülke Sinemaları Üzerine Bir İnceleme, MSGSÜ Sinema-TV Merkezi, İstanbul, Nobel Tıp Kitabevleri
Kırel, Serpil, (2010), Kültürel Çalışmalar ve Sinema, İstanbul, Kırmızıkedi Yayınları
Kolker, Robert Philippe, (2010), Değişen Bakış, çev. Ertan Yılmaz, De Ki Yayınları, İstanbul
McGowan, Todd, (2012), Gerçek Bakış, çev. Zeynep Özen Barkot, İstanbul, Say Yayınları
Milne, Tom, (1986), Godard on Godard, Da CapoPress, United States of America
Monaco, James, (2006), Yeni Dalga, çev. Ertan Yılmaz, İstanbul, +1 Kitap
Neupert, Richard, (2009), ‘La Couleur et Le Style Visuel Dans Le Bonheur’, Der. Anthony Fiant vd., Agnès Varda: Le Cinéma et Au-Delà içinde (79-91), Rennes, Presse Universitaires de Rennes
Nochlin, Linda, (2012), ‘Neden Hiç Büyük Kadın Sanatçı Yok?’, çev. Ahu Antmen, Der. Ahu Antmen, Sanat Cinsiyet içinde, (119-159), İstanbul, İletişim Yayınları
Öztürk, S. Ruken, (2004), Sinemanın Dişil Yüzü, Om Yayınevi, İstanbul
Öztürk, S.Ruken, (2010), Sinemada Kadın Olmak, İstanbul, Yeni Alan Yayıncılık
Peterson, ThaliaGouma ve PatriciaMathews, (2012), ‘Sanat Tarihinin Feminist Eleştirisi’, Der. Ahu Antmen, Sanat-Cinsiyet içinde (13-119), İstanbul, İletişim Yayınları
Prédal, René, (2003), Sans Toit Ni Loi d’Agnès Varda, Editions Atlande 92200, Neuilly
Rollet, Brigitte, (2009), ‘Autres Regards, Autres Histoires Agnès Varda et Les Histoires Féministes’, Der. Anthony Fiant vd., Agnès Varda: Le Cinéma et Au-Delà içinde (49-63), Rennes, Presse Universitaires de Rennes
Sarris, Andrew, (2004), ‘Notes on the Auteur Theory’, Der. Leo Braudy ve Marshall Cohen, Film Theory and Criticism içinde (561-564), New York, Oxford University Press
Schneider, Steven Jay, (2011), 1001 Movies You Must See Before You Die, Quintessence Editions, London
Smelik, Anneke, (2008), Feminist Sinema ve Film Teorisi, D. Koç (Çev.), İstanbul, Agora Kitaplığı
Smith, G. Nowell, (2008), Making Waves: New Cinemas of the 1960’s, Continuum Books, New York
Teksoy, Rekin, (2005), Rekin Teksoy’un Sinema Tarihi, Oğlak Yayıncılık, İstanbul
Ungar, Steven, (2013), Cléo de 5 à 7 de Agnès Varda, Paris, G3J
Vasse, David, (2009), ‘Sans Toit Ni Loi. Un Film Trouvé Dans Le Fossé’, Der. Anthony Fiant vd., Agnès Varda: Le Cinéma et Au-Delà içinde (35-43), Rennes, Presse Universitaires de Rennes
Vincendeau, Ginette, (2003), ‘Fransız Sinema’sının Popüler Sanatı’, Der. G. Nowell Smith, Dünya Sinema Tarihi içinde (396-406), Kabalcı Yayınevi, İstanbul
Wiegand, Chris, (2011), Fransız Yeni Dalga Sineması, İstanbul, Kalkedon Yayıncılık
Wilson, Emma, (2001), ‘Identification and Female Friendship in Contemporary French Film’, Der. Alex Hughes and James S. Williams, Gender and French Cinema içinde (255-267), Berg Publication, Oxford, UK
Wollen, Peter, (2008), Sinemada Göstergeler ve Anlam, İstanbul, Metis Yayınları
Arslan, Umut Tümay, (2009, 12-1), ‘Aynanın Sırları: Psikanalitik Film Kuramı’, Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi, Kültür ve İletişim Dergisi, (9-38)
Arslantepe, Mehmet, (2010), ‘Sinemada Feminist Teori’, 3. Uluslararası Bir Bilim Kategorisi Olarak Kadın: Edebiyat, Dil, Kültür ve Sanat Çalısmalarında Kadın Sempozyumu, 28-30 Nisan 2010, Selçuk Üniversitesi, Konya, Türkiye
Conway, Kelley, (2010), ‘Varda at Work: Les Plages d’Agnès ’, Studies in French Cinema, Volume 10, Number 2, (125-132)
Déchery, Laurent, (2005, October), ‘Autour de Mona dans Sans Toit Ni Loi d’Agnès Varda’, The French Review, Vol. 79, No. 1, U.S.A
DeRoo, Rebecca J., (2008), ‘Unhappily Even After: Visual İrony and Feminist Strategy in Agnès Varda’s Le Bonheur’, Studies in French Cinema , Volume 8, Number 3
Gillain, Anne, (1996, December), ‘L’İmaginaire Féminin au Cinema’, The French Review, Volume 70, Number 2, (259-270)
Marie, Michel, (2009), ‘French Cinema in the New Century’, Yale French Studies, New Spaces for French and Francophone Cinema, Der. James F. Austin, Yale University Press, No: 115, (9-30)
Mulvey, Laura, (2012), ‘Görsel Haz ve Anlatı Sineması’, çev. Esin Soğancılar, Der. Ahu Antmen, Sanat Cinsiyet içinde, (277-297), İstanbul, İletişim Yayınları
Öztürk, S. Ruken (1995), ‘Sinemada Akımlar’, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, Sayı 26 (1), (227-235)
Şentürk, Rıdvan, (2010), ‘Jean-Luc Godard’ın Filmleri ve Estetik Manifestosu’, Global Media Journal, Güz 1/ 2, (133-152)
Bruno, Giulana, (1993), ‘Promenade autour de la Caverne de Platon’, CinémAction 67: 20 Ans de Théories Féministes sur le Cinéma içinde (135-140)
Agnès Varda-Y’a Pas Que La Mer, Sète, Editions Au Fil DuTemps, Musée Paul Valery, 3 Aralık 2011-22 Nisan 2012
Tuncer, Aslı Özgen, ‘Kadınların Yüz Yıllık Tanıklığı’, Altyazı Aylık Sinema Dergisi, Boğaziçi Üniversitesi Mithat Alam Film Merkezi, Mart 2012, Sayı 115
‘Yeni Dalganın Büyükannesi’, http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/ShowNew.aspx?id=-73753, (Erişim Tarihi: 05.11.2013)
Brioude, Mireille, ‘Agnès Varda: Les Chemins de la Création’, Revue Electronique Internationale International Web Journal, Sens Public, 2009/3, http://www.sens-public.org/spip.php?article647&lang=fr, (Erişim Tarihi: 02.11.2013)
Brioude, Mireille, ‘Varda et L’Autoportrait Fragmenté: du Film à L’Eexposition’, Image and Narrative, Online Magazine of the Visual Narrative, November 2007, http://www.imageandnarrative.be/inarchive/autofiction/brioude.htm, (Erişim Tarihi: 06.12.13)
Decock, Jean, ‘Entretien avec Agnès Varda sur Jacquot de Nantes’, The French Review, Vol. 66, No. 6, May 1993, http://www.jstor.org/stable/397507,(24.03.2014), (Erişim Tarihi: 05.12. 2013)
Gömdeniz, Nevin, (30.06.2012), 343 Kaltağın Manifestosu: Biraz da Erkekler Dışlansın!, http://www.aksam.com.tr/guncel/343-kaltagin-manifestosu-biraz-da-erkekler-dislansin/haber-124554, (Erişim Tarihi: 10.01.2014)
Gürata, Ahmet, (05.06.2010), http://www.agircekim.org/archives/188, (Erişim tarihi: 10.02.2014)
Hossain, Rubaiyat, ‘Female Directors, Female Gaze: The Search for Female Subjectivity in Film’, Forum, A Monthly Publication of The Daily Star, Volume 5, Issue 05, Mayıs 2011, http://archive.thedailystar.net/forum/2011/May/female.htm, (Erişim tarihi: 10.02.2014)
http://bigother.com/2010/02/05/some-thoughts-on-vagabond/, (Erişim tarihi: 11.12.213)
http://fr.wikipedia.org/wiki/Accord_Blum-Byrnes, (Erişim Tarihi: 10.11.2014)
http://fr.wikipedia.org/wiki/Avance_sur_recettes, (Erişim tarihi: 10.02.2014)
http://fr.wikipedia.org/wiki/Mai_68, (Erişim Tarihi: 10.11.2013)
http://www.allocine.fr/personne/fichepersonne-2492/biographie/, (Erişim Tarihi: 10.11.2013)
Jameson, A. D., (2010), ‘Some Thoughts on Agnès Varda’s “Vagabond”, http://bigother.com/2010/02/05/some-thoughts-on-vagabond/, (Erişim Tarihi: 30.12.2013)
Peleato, Floreal, ‘La Nouvelle Vague et Le Cinéma Français’, http://nefelibatrad.files.wordpress.com/2009/02/la-nouvelle-vague-civi-francesa-ugr-pablo-anton.pdf, (Erişim Tarihi: 18.02.2014)
Rollet, Brigitte, ‘Femmes cinéastes en France: l'après-mai 68’, Clio Femmes, Genre, Histoire, Femmes travesties : un "mauvais" genre, 1999, Sayı 10, http://clio.revues.org/266, (Erişim Tarihi: 06.12.13)
Sellier, Geneviève, ‘Images des Femmes dans le Cinéma de la Nouvelle Vague’, http://clio.revues.org/265, (Erişim Tarihi: 30.12.13)
Smelik, Anne, ‘Feminist Film Teorisi’, çev. Gamze Deniz, http://www.filmmor.org/default.asp?sayfa=74, (Erişim Tarihi: 10.01.2014)
Taşçıyan, Alin, 55’ten 91’e Agnès, 20 Nisan 1999, http://www.milliyet.com.tr/1999/04/20/t/sanat/san2.html, (Erişim Tarihi: 11.12.2013)
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
