Mevlâna’nın Mesnevi’sinde İnsan, Kadın ve Nefis
Özet
Doç. Dr. Musa Kaval tarafından kaleme alınan Mevlâna’nın Mesnevi’sinde İnsan, Kadın ve Nefis başlıklı bu eser, Hz. Mevlânâ’nın hayatı, düşünce dünyası ve dönemin sosyal dokusu ışığında Mesnevî’deki temel tasavvufi konuları kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Üç ana bölümden oluşan çalışma, ilk olarak Mevlânâ’nın Belh’ten Konya’ya uzanan yaşam yolculuğunu, ilmi birikimini, Şems-i Tebrizî ile olan derin mistik etkileşimini ve başyapıtı Mesnevî’nin kaleme alınış sürecini detaylıca ele almaktadır. İkinci bölümde, 13. yüzyıl Anadolu Selçuklu toplumunun çok kültürlü, adil ve hoşgörülü yapısı çerçevesinde Mevlânâ’nın halkın her kesimiyle, esnafla, kadınlarla ve gayrimüslimlerle kurduğu insan odaklı, kuşatıcı münasebetler aktarılmaktadır. Son bölümde ise Mesnevî’de yer alan simgesel ve hikâyevi anlatımlar üzerinden insanın yaratılışındaki varoluşsal hakikati, halifelik sorumluluğu, nefsin tanınması, terbiyesi ve ruhsal tekâmül mertebeleri derinlemesine analiz edilmektedir. Beden ile ruh, fizik ile metafizik arasındaki dengeye ve birlik şuuruna dikkat çeken bu eser, Mesnevî’yi hem bireysel bir manevi gelişim kılavuzu hem de toplumsal huzuru besleyen evrensel bir hikmet kaynağı olarak sunmaktadır. Akademisyen Yayınevi tarafından yayımlanan bu çalışma, Mevlânâ’nın çağları aşan düşünce dünyasını ve zamansız mesajlarını daha yakından anlamak isteyen okurlar, akademisyenler ve araştırmacılar için son derece kıymetli bir başvuru kaynağı niteliğindedir.
Authored by Assoc. Prof. Dr. Musa Kaval, this work titled Human, Woman, and the Self in Rumi's Masnavi comprehensively examines the main Sufi themes in the Masnavi in light of Rumi's life, world of thought, and the social fabric of his period. Consisting of three main chapters, the study first addresses in detail Rumi's life journey from Balkh to Konya, his scholarly background, his profound mystical interaction with Shams-i Tabrizi, and the process of writing his masterpiece, the Masnavi. The second chapter presents Rumi's human-centered and inclusive relationships with all segments of society, tradesmen, women, and non-Muslims within the framework of the multicultural, just, and tolerant structure of 13th-century Anatolian Seljuk society. In the final chapter, through the symbolic and narrative accounts in the Masnavi, the existential truth of human creation, the responsibility of vicegerency, the recognition and discipline of the self (nafs), and the stages of spiritual evolution are thoroughly analyzed. Drawing attention to the balance between body and soul, the physical and the metaphysical, as well as the consciousness of unity, this work presents the Masnavi both as a guide for personal spiritual development and a universal source of wisdom supporting social peace. Published by Akademisyen Publishing House, this study serves as an invaluable reference for readers, scholars, and researchers seeking a deeper understanding of Rumi's timeless messages and his thought world that transcends ages.
Referanslar
Akdağ, Mustafa, (1995), Türkiyenin Iktisadi ve Ictimai Tarihî , İstanbul: Cem Yayınları.
Akgün, Rumeysa; Uluocak, Gonca Polat, (2010), “Evlilikte Etkili İletişim ve Problem Çözme: Bir Toplum Merkezindeki Kadınlarla Gerçekleştirilen Grup Çalışması”, Aile ve Toplum, C.11, S.6.
Akyurt, M.Yusuf, (1936), Konya Asarı Atika Müzesinde Mevlânâ Celâleddin Rûmî’nin Sandukası, TTAED.
Arasteh, A. Reza, (2000), Aşkta ve Yaratıcılıkta Yeniden Doğuş, ter. Bekir Demirkol ve İbrahim Özdemir, Ankara: Kitabet Yayınları.
Arberry, J.Arthur, (1961), Discourse of Rumî, London: John Murray.
Araz, Nezihe, (1975), Anadolu Evliyaları, İstanbul: Üçler Matbaası.
Asrar, N. Ahmet, (2000), “Pakistan ve Mevlana Celaleddin-i Rumî”, Uluslararası Mevlana Bilgi Şöleni, Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
Aşıkpaşazade,(1949) Osmanlı Tarihleri , Neşr. Nihal Atsız, İstanbul: Türkiye Yayınevi.
Aydın, Mehmet, (1994), “Eva de Vitray Meyerovitch’in Mesnevî Hakkındaki Değerlendirmeleri”, Yedi İklim, 8. Cilt, Sayı: 57, İstanbul.
Bark, Coleman, (2003). Rumî, The Book of Love, New York: Harper Collins Publisher.
Baykara, Tuncer, (1990), “Anadolu’nun Selçuklular Devrindeki Sosyal ve İktisadi Tarihî Üzerine Araştırmalar”,Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, S.56, İzmir Ege Üniversitesi Basımevi.
Baykara, Tuncer, (2004) Türkiye Selçuklularının Sosyal ve Ekonomik Tarihî , İstanbul IQ Kültür ve Sanat Yay.
Bilen, Mürüvvet, (2009), Sağlıklı İnsan İlişkileri, Ankara: Anı Yayıncılık.
Bilgin, Beyza, (1994), “Ahlak Terbiyesindeki Dinî Hikâyeler”, Din Egitimi Arastırmaları Dergisi, Sayı: 1, İstanbul .
Bursevi, İsmail Hakkı, (2018), Rûhu’l Beyân, İstanbul: Erkam Yayınları.
Can, Şefik, (2002), Konularına Göre Mesnevî Tercümesi, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
Can, Halil, (1975), “ Tasavvuf Musikîsi”, Musikî Mecmuası, S.308.
Canel, Azize Nilgün, (2012), Aile Yaşam Becerileri, İstanbul: Nakış Ofset..
Cahen, Claude, (2000), Osmanlılar’dan Önce Anadolu, çev. Erol Üyepazarcı, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Cebecioğlu; Ethem, (2004). Tasavvuf Terimleri&Deyimleri Sözlüğü, İstanbul: Anka Yay.
Cebecioğlu, Ethem, (2005). “Psiko-Tarih Açısından Farklı Rûhî Tekâmül Mertebelerinin Mevlânâ’nın Anlaşılmasındaki Rolü-Metodolojik Bir Yaklaşım” Tasavvuf İlmî ve Akademik Arastırma Dergisi (Mevlânâ Özel Sayısı), Ankara, S. XV.
Chittick, William, (1994), “Rumî and Wahdat al-wujud”, Poetry and Mysticism in Islam, The Haritage of Rumî, Cambridge.
Chittick, William; Wilson, Peter Lamborn, (1982), Fakhruddin ΄Iraqi: Divine Flashes, New York: Paulist Press.
Chittick, William, (1991), “Rumî and the Mawlawiyyah”, İslâmic Spirituality, London: SCM Press.
Chittick, William, (1997), Rumî ve Vahdeti’l-vücûd (Varolmanın Boyutları), trc. Turan Koç, İstanbul: İnsan Yayınları.
Çelebi, Asaf Halet, (2002) Mevlânâ ve Mevlevilik, İstanbul Hece Yay.
Çelebi, Celâleddin Bâkır, (2004), Mevlânâ Okyanusu’ndan, Konya: Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.
Danık, Ertuğrul (2001), Ortaçag’da Harput, Ankara: Kültür Bakanlığı.
Demiray, Uğur, (2007), Genel İletişim, Ankara: Pegem Yayıncılık.
Doğan, Candemir, (2013), Ailede İletişim Sanatı, İstanbul: Kalbi Kitaplar.
Durğun, Arif, (2016), “Aile İçi Problemler ve Çözüm Önerileri”, Mehir Aile Dergisi, Konya, S. 3.
Eflâki, Ahmed, (1986), Ariflerin Menkıbeleri-Mevlânâ ve Etrafındakiler- çev. Tahsin Yazıcı, İstanbul: Remzi Kitabevi.
Emiroğlu, İbrahim, (2005), Sûfi ve Dil, , İstanbul: İnsan Yayınları.
Erginli, Zafer, (2006), “Mesnevî Perspektifinden Madde ve Mana arasında İnsan Gerçeği”, Uluslararası Düşünce ve Sanatta Mevlânâ Sempozyumu Bildirileri, Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
Fürüzanfer, Bedüuzzaman, (2005), Mevlana Celaleddin, çev. Feridun Nafiz Uzluk, Konya: Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü.
Galanti, Avram, (1947), Yahudiler ve Türkler, İstanbul: Tan Matbaası.
Gölpınarlı, Abdülbaki, (1985), Mevlana Celaleddin, İstanbul: İnkilap Kitapevi.
Gölpınarlı, Abdulbaki, (2004), Türk Tasavvuf Şiiri Antolojisi, İstanbul: İnkilap Kitabevi.
Gölpınarlı, Abdülbaki, (1983), Mevlânâ’dan Sonra Mevlevilik, İstanbul: İnkilap Kitabevi.
Hacı Bektaş-ı Veli, (1958), Vilâyetnâme, Menâkıb-ı Hünkâr Hacı Bektaş-ı Veli, haz. Abdulbaki Gölpınarlı, İstanbul: Kitabevi.
Halıcı, Fevzi, (1982), Mevlânâ, Konya: Doğuş Matbası.
Hidâyetoğlu, A.Selahaddin, (1999). Hazret-i Mevlana Celaleddin-i Rumî Hayatı ve Şahsiyeti, Konya: Akın Ofset.
Hodson, Marshall G. S., (1993), İslâm'ın Serüveni, çev. Ali Varli& Metin Karabasoğlu, İstanbul: İz Yayınları.
Igbal, Muhammad, (1961), Stray Reflections, ed. Javid Igbal, Lahor: Sh. Ghulam Ali & Sons.
Isık, Nadiye, (2001), Kur’ân’daki Kıssaların Pedagojik Degeri, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, U. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
İbnu Battûta, (1340), Seyahatname-i İbnu Battûta, çev. Mehmed Şerif, İstanbul: Matbaa-i Amire.
İbn Bibi, (2007), Selçuknâme, İstanbul: Kitabevi.
İzbudak, Veled, (1996), Mesnevî, İstanbul: MEB.
Kafalı, Mustafa, (1997). Anadolu’nun Fethi ve Türkleşmesi, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
Kaval, Musa, (2006), Schimmel’in Mevlana’ya Bakışı, Yayınlanmamış Y. Lisans Tezi, Ankara.
Kaval, Musa, (2015), “Mistisizm’in Dili Sembolizm”, TurkishStudies International Periodical For The Languages, Volume 10/6 Spring.
Kaval, Musa, (2016), “Mesnevî'deki Yahudi Vezir Hikâyesi Bağlamında Psikolojik Savaş Ve Nefis”, Journal of Turkish Studies, Volume 11 Issue 5.
Kaval, Musa, (2019). “Tüketim Kültürü ve Tasavvufî Zühd Geleneği”, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (1)
Koca, Sâlim, ( “Diyâr-ı Rûm”un (Roma Ülkesi=Anadolu) “Türkiye” Hâline Gelmesinde Türk Kültürünün Rolü,Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Konya, s.32. (https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/257924)
Kocayörük, Ercan, (2012), Etkili İletişim Becerileri, İstanbul: Kriter Yayınevi.
Köprülü, Fuad, (1972), Osmanlı İmparatorluğunun Kuruluşu, Ankara: Alfa Yayınları.
Köymen, Mehmet Altan, (1995), Alp Arslan ve Zamanı, İstanbul: MEB.
Lewis, Franklin, (2000), Rumî Past and Present, East and West, Boston: Oneworld Publications.
Mevlânâ, Fîhi Mâ Fîh (çev. M. Ülker Tarıkahya), İstanbul, 1985: MEGSB Yayınları
Mevlânâ, (1990). Mesnevî- çev. Veled Çelebi İzbudak, göz. geç. Abdülbaki Gölpınarlı, , İstanbul: M.E.B. Yay.
Mevlânâ, (1992), Divan-ı Kebir, haz. Abdulbaki Golpınarlı, Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.
Mevlânâ, (1991), Rubaîler, (çev. ve yay. Şefik Can), Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.
Meyerovitch, Eva De Vitray, (2003), Tarih Öncesinden Osmanlı Dönemine Kadar, Konya, Hz. Mevlana ve Semâ, çev. Abdullah Öztürk, Melek Öztürk, Konya: Konya İl Kültür Müdürlüğü.
Mez, Adam, (2000), Onuncu Yüzyılda İslâm Medeniyeti, çev. Salih Şaban, İstanbul İnsan Yayınları.
Nasr, Seyyid Hüseyin, (1974), Rumî and the Sûfî Tradition, Tehran: RCD Cultural Institute.
Nazlı, Serap, (2013), Aile Danışmanlığı, Ankara: Arı Yayıncılık.
Nicholson, Reynold Alley, (1999). Selected Poems from the Divan-ı Shams Tabriz, United Kingdom: Curzon Pres.
Nicholson, Reynold A., (1973). Mevlânâ Celâleddin Rûmî (çev. Ayten Lermioğlu), Tercüman 1001 Temel Eser, İstanbul: Kervan Kitapçılık.
Nicholson, Selected Poems from the Dîvân-ı Shams Tabrîz, Curzon Press,www.khamus.com/ divani-shams.htm.
Ocak, Ahmet Yaşar, (1996) Türk Sûfîğine Bakışlar, İstanbul: İletişim Yayınları.
Ocak, Ahmet Yaşar, (1981), “Bazı Menakıpnamelere Göre 13-15. y.y. daki İhtidalarda Heterodoks Şeyh ve Dervişlerin Rolü”, Osmanlı Araştırmaları II, İstanbul.
Ocak, Ahmet Yaşar, (202), Selçukluların Dinî Siyaseti, İstanbul: Tatav Yayınları.
Ocak, Ahmet Y. (1996), “XIII.-XIV. Yüzyillarda Anadolu Sehirlerinde Dinî-Sosyal Hayat”, Kentte Birlikte Yasamak Üstüne, İstanbul: Dünya Yerel Yönetim ve Demokrasi Akademisi Yayınları.
Orkun, H. Namık, (1946), Türk Tarihî , Ankara: Akba Kitabevi.
Ögel, Bahâeddin, (1962), İslâmiyetten Önce Türk Kültür Tarihî , Ankara: TTK.
Öngören, Reşat, (2004), “Mevlana Celaleddin-i Rumî”, DİA, XXIX, Ankara.
Özer, Kadir, (2002), İletişimsizlik Becerisi, İstanbul: Sistem Yayıncılık..
Özgüven, İbrahim Ethem, (2001), Ailede İletişim ve Yaşam, Ankara: Pdrem Yayınları.
Özgüven, İbrahim Ethem, (2000), Evlilik ve Aile Terapisi, Ankara: Pdrem Yayınları.
Şener, Arzu; Terzioğlu, Günsel, (2008), “Bazı Sosyo-Ekonomik Ve Demografik Değişkenler İle İletişimin Eşler Arası Uyuma Etkisinin Araştırılması”, Aile ve Toplum Dergisi, Sayı 4/13, Ankara.
Öztuna, Yılmaz, (1983), “Mesnevî”, Türk Ansiklopedisi, Ankara MEB. Yay., XXIV.
Pakalın, M.Zeki, (1983), “Mesnevîhânlık”, Osmanlı Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü, Ankara: MEB.
Ergin, Osman, (1939), Maârif Tarihî , İstanbul: Osmanbey Matbaası.
Pala, İskender, (1998), Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, İstanbul: Ötüken Yay.
Papaz Grigor, (1987), Urfalı Mateos ve Papaz Grigorun Zeyli, çev. Hrant D. Andreasyan, Ankara: TTK Yayınları.
Roux, Jean-Paul, (1994), Türklerin ve MoğollarEski Dinî, çev. Aykut Kazancıgil, İstanbul: İşaret Yayınları.
Peseschkion, Nassrot, (2000), Doğu Hikâyeleriyle Psikoterapi, İstanbul Beyaz Yay.
Rumî, Jalaleddin, (2002), Divan-ı Kebir, trans.Nevit Oğuz Ergin, California: Echo Publication
Salt, Alparslan, (2006), Semboller Ansiklopedisi, İstanbul: Ruh ve Madde Yayınları.
Schimmel, Annemarie, (1992), Islam: An Introduction, New York: State University of New York Press.
Schimmel, Annemarie, (1963), Gabriel’s Wing: A Study into religious Ideas of Sir Muhammed Igbal, Leiden.
Schimmel, Annemarie, (1999), İslâm’ın Mistik Boyutları, çev. Ergun Kocabıyık, İstanbul Kabalca Yayınları.
Schimmel, Annemarie, (1992), Rumî’s World; The Life and Work of the Great Sûfî Poet, Boston: Shambala Publication
Schimmel, Annemarie, (1982), As Through a Veil Mystical Poetry in Islam, , New York: Columbia University Press.
Schimmel, Annemarie, (2002), Aşk, Mevlânâ ve Mistisizm, Çev. Senail Özkan, İstanbul: Kırkambar Yayınları.
Schimmel, Annemarie, (1973), “Mevlana C.Rumî’ye Göre Konya’da Gündelik Hayat”, Mevlana’nin 700. Ölüm Yildönümü Dolayısıyla Uluslararası Mevlana Semineri, Ankara: TIB Yayınları.
Schimmel, Annemarie, (2000), Ben Rüzgarim Sen Ateş, çev. Senail Özkan, İstanbul: Ötüken Yayınları.
Schimmel, Annemarie, (1992), I Am Wind You are Fireİ The Life and Work of Rumî, Massachusetts: Shambala Publicaitons.
Sultan Veled, (1976), İbtidânâme, çev.: A. Gölpınarlı, Ankara: Konya Turizm Derneği Yayınları
Süryani Mihail, (1994), Süryani Mihail Vekayinamesi, çev. Hrant D. Andreasyon, Ankara: TTK.
Şafak, Yakup; Şimşekler, Nuri, (2005), Konulara Göre Mesnevî’den Özdeyisler, Konya: Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müd. Yay.
Şahin, Muhammed, (1946), Mesnevî’nin Tenkidi, İstanbul: Güven Basımevi.
Şimşekler, Nuri, (2001), “Selçuklular ve Konya”, Mevlana Panellerinde Sunulan Bildiriler, Selçuklu Üniversitesi Araştırmaları, Konya,.
Şeker, Mehmet, (2002), Anadolu’da Birarada Yaşama Tecrübesi, Ankara: DİB Yay.
Tabakoğlu, Ahmet, (2005), Türk İktisat Tarihî , İstanbul: Dergah Yayınları.
Tarhan, Nevzat, (2008), Evlilik Psikolojisi, İstanbul:Timaş Yayınları.
Tarhan, Nevzat, (2005), Kadın psikolojisi, İstanbul: Nesil Yayınları.
Top, Hüseyin, (2001), Mevlevî Usul ve Adabı, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
Tebrizî, Şemseddin Muhammed, (1974), Makâlât-ı Şems-i Tebrizî, çev. M.Nuri Gencosman, İstanbul: Hürriyet Yayınları.
Tudela’lı Benjamin & Ratisbon’lu Petachia, (2001), Orta Çagda Iki Yahudi Seyyahın Avrupa, Asya ve Afrika Gözlemleri, çev. Nuri Aslantaş, İstanbul: Kaknüs Yay.
Turan, Osman, (2006), Türk Cihan Hâkimiyeti Mefkuresi Tarihî , İstanbul: Ötüken Neşriyat.
Turan, Osman, (2009), Selçuklular Tarihî ve Türk-İslâm Medeniyeti, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
Turan, Osman, (1995), “The İdeal of World Domination Among the Mediveal Turks” Studia Islamica.
Usta, Mustafa, (1995), Divan-ı Kebir’de Mevlana’nın Eğitim Görüşü, İstanbul: MUİFAV Yay.
Uğurlu, Kâmil, (1983), “Selçuklular’ın Oturdukları Evler Dünden Bugüne”, İstanbul Kubbealtı Akademi Mecmuası, 18/3.
Uzluk, Faruk N., (1952), Anonim Selçuknâme Ankara: Uzluk Yayınevi.
Ülken, Hilmi Ziya, (1973), “Mevlânâ’nın Yetiştiği Ortam”, Mevlananın 700. Ölüm Yıldönüm Dolayısıyla Uluslararası Mevlana Semineri, Ankara: İş Bankası Kültür Yayınlar.
Xanî, Ehmedê, (2013), Mem û Zîn. Çeviri ve Kavramsal Tahlil: Kadri Yıldırım, İstanbul: Avesta Yay.
Vakkasoğlu, Vehbi, 82004), Aşk Çağlayanı Hz. Mevlana, İstanbul: Nesil Yayınları.
Vardabet, Vardan, (1937), “Türk Futûhâtı Tarihî ”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, Tarih Semineri Dergisi, 1-2.
Yılmaz, Hasan Kamil, (2015), Ana Hatlarıyla Tasavvuf ve Tarikatlar, İstanbul: Ensar Yayınları.
Yuvalı, Abdülkadir, (1997), “Moğol Harekatının Anadolu’nun Demoğrafik ve Dinî Yapısı Üzerindeki Etkileri, ERDEM, Cilt: 9, Sayı 27 .
Yücebaş, Hilmi, (1959), Edebiyatımızda Mevlana, İstanbul: Yeni Matbaa.
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
