Görüş Bildirmekten Kaçınma Yönünde Denetim Görüşü Verilme Nedenlerinin BIST Şirketleri Örnekleminde İncelenmesi
Özet
Bu çalışma, 2020 ve 2021 yıllarında Borsa İstanbul’da (BİST) kesintisiz işlem gören 400 şirketin Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (KAP) yayımlanan bağımsız denetim raporlarını içerik analizi yöntemiyle inceleyerek "Görüş Bildirmekten Kaçınma" kararının verilme nedenlerini araştırmaktadır. Yapılan analiz sonucunda, 2020 yılında 2 şirketin (mali kuruluş), 2021 yılında ise 3 şirketin (2 imalat sanayi, 1 mali kuruluş) bağımsız denetim raporunda görüş bildirmekten kaçınıldığı, incelenen yıllarda hiçbir şirket için olumsuz denetim görüşü verilmediği tespit edilmiştir. 4 büyük bağımsız denetim firmasının hiçbirinde görüş bildirmekten kaçınma kararı yer almazken, söz konusu raporlar diğer uluslararası ve ulusal denetim firmaları tarafından düzenlenmiştir. Bağımsız denetçilerin görüş bildirmekten kaçınmasının en temel nedeni, ilişkili taraflardan olan alacak ve borçların tahsilat ve ödemelerine dair bir plan bulunmaması ve bu bakiyelerin niteliği ile doğruluğuna ilişkin yeterli ve uygun denetim kanıtının temin edilememesidir. Öne çıkan diğer önemli nedenler ise işletmenin sürekliliğine ilişkin ciddi belirsizliklerin varlığı ve şirket aleyhine yürütülen hukuki süreçlerin finansal tablolara olası etkilerinin saptanamamasıdır. Bağımsız denetim standartları çerçevesinde değerlendirilen ve Covid-19 salgınının yaşandığı 2020-2021 döneminde görüş bildirmekten kaçınma kararları, olumlu ve sınırlı olumlu görüş türlerine kıyasla sayısal açıdan son derece düşük düzeyde kalmıştır.
This study examines the reasons for issuing a "Disclaimer of Opinion" by analyzing the independent audit reports of 400 companies continuously traded on Borsa Istanbul (BIST) in 2020 and 2021, published on the Public Disclosure Platform (KAP), using the content analysis method. As a result of the analysis, it was determined that a disclaimer of opinion was issued in the independent audit reports of 2 companies (financial institutions) in 2020 and 3 companies (2 manufacturing, 1 financial institution) in 2021, while no adverse audit opinion was issued for any company during the analyzed years. None of the Big 4 independent audit firms issued a disclaimer of opinion, and the reports in question were issued by other international and national audit firms. The primary reason for independent auditors issuing a disclaimer of opinion is the absence of a collection and payment plan for receivables and payables from related parties, along with the inability to obtain sufficient and appropriate audit evidence regarding the nature and accuracy of these balances. Other prominent reasons include the presence of significant uncertainties regarding the entity's going concern and the inability to determine the potential effects of ongoing legal proceedings against the company on the financial statements. Evaluated within the framework of independent auditing standards, disclaimer of opinion decisions remained extremely low in numerical terms compared to unqualified and qualified opinion types during the 2020-2021 period marked by the Covid-19 pandemic.
Referanslar
Altaş, S. (2016). Bağımsız denetim sonucunda düzenlenecek görüş yazısının türleri ve şirket yönetimine etkisi. Mali Çözüm Dergisi, 26, 139.
Akdoğan, N. (2020). Borsa İstanbul BİST Şirketlerinin 2017 ve 2018 Yıllarındaki Denetim Görüşleri ile Bağımsız Denetçi Raporlarında Verilen Görüşün Dayanağının İncelenmesine Yönelik Bir Araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış, 19(59), 1-18.
Ayanoğlu, Y. & Dölen, T. (2020). Sınırlı olumlu görüş verilen denetim raporlarının içerik analizi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(3), 703-720.
Bilgin, N. (2014). Sosyal Bilimlerde İçerik Analizi. 3. Baskı, Ankara: Siyasal Kitabevi.
Mat, M. & Önal, S. (2019). Bağımsız denetim raporlarında denetim görüşünü etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Borsa İstanbul imalat sanayi sektörü şirketleri üzerine bir uygulama. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 21 (3), 733-760
Özveren, C. & Türel, A. (2021). Türkiye’de bağımsız denetim raporları: 2016-2020 yılları arası bir inceleme. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 429-441.
Parlak, N. (2021). Covid-19’un bağımsız denetim raporuna ve denetçinin görüşüne etkisi: BİST’te bir araştırma. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), 34-41.
Sekizsu, B. & Ertaş, F. C. (2018). Şirketlerin bağımsız denetim raporlarının analizi: Borsa İstanbul’da bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (80), 43-64.
SPK (2006), “Sermaye Piyasasında Bağımsız Denetim Standartları Hakkında Tebliğ”, Seri X, No: 22, 12.06.2006, 26196 Sayılı Resmi Gazete.
T. C. Resmi Gazete (23.01.2014. Sayı: 28891). BDS-570 İşletmenin Sürekliliği Standardı, www. resmigazete.gov.tr.
T. C. Resmi Gazete (31.12.2019. Sayı: 30995). BDS-700 Finansal Tablolara İlişkin Görüş Oluşturma ve Raporlama Standardı, www. resmigazete.gov.tr.
T. C. Resmi Gazete (09.03.2017. Sayı: 30002). BDS-701 Kilit Denetim Konularının Bağımsız Denetçi Raporunda Bildirilmesi Standardı, www. resmigazete.gov.tr.
T. C. Resmi Gazete (18.03.2014. Sayı: 28945). BDS-705 Bağımsız Denetçi Raporunda Olumlu Görüş Dışında Bir Görüş Verilmesi Standardı, www. resmigazete.gov.tr.
www. kap.org.tr (Erişim Tarihi; 01.08.2022).
Uludağ, S. (2022). Covid-19 döneminde, BIST-100 şirketlerinde şartlı olumlu görüş açıklanan bağımsız denetçi raporlarına ilişkin bir analiz. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 24 (COVID-19 Özel Sayısı), ÖS249-ÖS266.
Yaşar, A. (2015). Olumsuz denetim görüşü ve bağımsız denetçi değişikliği arasındaki ilişki: Borsa İstanbul sanayi şirketleri üzerine bir uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (65), 81-96.
