Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme ve Kaynak Tüketim Muhasebesi İle İlgili Lisansüstü Tezlerin Holistik Bir Yaklaşımla Karşılaştırmalı İçerik Analizi
Özet
Bu çalışma, 1996-2021 yılları arasında YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde erişime açık olan Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM), Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (ZDFTM) ve Kaynak Tüketim Muhasebesi (KTM) konularındaki 274 lisansüstü tezi holistik bir yaklaşımla ve içerik analizi yöntemiyle incelemektedir. Araştırma kapsamındaki tezlerin 179'u yüksek lisans, 95'i doktora seviyesindedir; konularına göre ise 200'ü FTM, 52'si ZDFTM ve 22'si KTM alanındadır. İlk FTM tezi 1996'da yazılmış olup, daha gelişmiş yöntemler olan ZDFTM ve KTM sırasıyla 2007 ve 2012 yıllarında doktora düzeyinde ortaya çıkmıştır. Çalışmada en çok tez hazırlanan kurumlar Sakarya, Marmara ve İstanbul üniversiteleridir. Anabilim dalları incelendiğinde tezlerin büyük çoğunluğunun İşletme alanında yazıldığı, Endüstri Mühendisliği anabilim dalında ise sadece FTM konusunun çalışıldığı tespit edilmiştir. Tezlerin ezici çoğunluğunda (%96'dan fazlasında) araştırma yöntemi olarak örnek olay tercih edilmiştir. Uygulamalar çoğunlukla sanayi, hastane, imalat ve konaklama sektörlerinde gerçekleştirilmiştir. Tezlerde yararlanılan 28.873 kaynakçanın %55'i yerli, %45'i yabancı kaynaklardan oluşmakta olup yüksek lisans tezlerinde yerli, doktora tezlerinde ise yabancı kaynak kullanımı ağırlıktadır.
This study examines 274 postgraduate theses accessible in the YÖK National Thesis Center between 1996 and 2021 on Activity-Based Costing (ABC), Time-Driven Activity-Based Costing (TDABC), and Resource Consumption Accounting (RCA) using a holistic approach and content analysis method. Of the analyzed theses, 179 are master's and 95 are doctoral dissertations, categorized into 200 on ABC, 52 on TDABC, and 22 on RCA. The first ABC thesis was written in 1996, while the more advanced methods, TDABC and RCA, first appeared at the doctoral level in 2007 and 2012, respectively. Sakarya, Marmara, and Istanbul universities produced the highest number of theses. By academic department, the majority were written in Business Administration, whereas Industrial Engineering focused exclusively on ABC. Case study was preferred as the research method in over 96% of the theses, with applications mostly conducted in the industrial, hospital, manufacturing, and hospitality sectors. Of the 28,873 references used, 55% were domestic and 45% foreign, with master's theses relying heavily on domestic sources and doctoral dissertations favoring foreign references.
Referanslar
Akman, G. ve Özcan B. (2017). Türkıye’de Kısıtlar Teorisi ve Uygulamaları Konusunda Yapılan Çalışmalar: Literatür Taraması, Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 26, Sayı 2, 2017, Sayfa 268-282.
Altunay, M.A. (2021). Adli Muhasebe İle İlgili Ulusal Makalelerin Bibliyometrik Analizi (2000-2021), Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi, Cilt: 5, Sayı:1, Haziran.
Bayrakçıoğlu, S. (2021). Türkiye’de Ön Lisans Muhasebe Eğitimi Üzerine Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analizi (2004-2020), The Journal of Accounting and Finance, (91): 103-118
Bozdemir, E. ve Çivi, F. (2019). Standart Maliyet Yönteminin Görsel Haritalama Tekniğine Göre Bibliyometrik Analizi, Muhasebe ve Finansman Dergisi, Ocak (81), 59- 84.
Bulut, N. ve Göksu M. (2021). Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisinde 2006-2020 Yılları Arasında Yayınlanan Bağımsız Denetim İle İlgili Makalelerin İçerik Analizi, Muhasebe ve Denetime Bakış, (63):249-274.
Carmo L.P., Padovani, F. (2012). Advances and Challenges for Adoption of Activity Based Costing (ABC) by Public Sector: A Comparative Study of Brazil, Colombia, Uruguay and United States. Intemational Business Research, Vol. 5, No. 2; February.
Çil Koçyiğit, S., & Şenay, F. (2018). 1978-2018 Yılları Arasında Türkiye’de Sağlık Yönetimi Anabilim Dalı/Bilim Dalında Muhasebe ve Finansman Alanında Yazılan Lisansüstü Tezlerin Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 21(2), 303–312. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.467473
Çil Koçyiğit, S., Altsoy, S. (2021). Sağlık Hizmetlerinde Yönetim Muhasebesi Alanında Bibliyometrik Bir Analiz, İşletme Araştırmaları Dergisi, 13 (2), 1384-1396.
Dönmez, A., Karausta, T. ve Ersoy A. (2012). Socıal Scıences Cıtatıon Index’e Kayıtlı Dergilerde Çağdaş Yönetim Muhasebesi Yöntemlerine İlişkin Literatür Taraması Ve Analizleri (1970-2008), Journal of Yaşar University, 25(7) 4357-4377.
Emir, S. ve Apalı, A. (2022). “Türkiye’deki Muhasebe Sistemleri Üzerine Yapılan Çalışmaların Bibliyometrik Analiz İle Değerlendirilmesi,” Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, 22(66), ss 101-128
Geçici, E. & Can, A.V., (2022). Denetim Kalitesi Konusunda SSCI Kapsamındaki Dergilerde Yayımlanmış Makaleler İle Türkiye’de Yapılan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Açıdan Karşılaştırmalı Analizi, Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi (Yıl: 2022, Sayı : 67, Sayfa : 129-158) https://doi.org/10.55322/mdbakis.1017688
Gönen, S. (2018). Hedef Maliyetleme İle İlgili 1999-2017 Yılları Arasında Türkiye’de Yayınlanmış Lisansüstü Tezlerin İçerik Analizi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7 (4), 2378-2390. Retrieved from http://www.itobiad.com/issue/39481/458796
Gutnu M.M., Güneş M. (2021). İşletmelerde Bütçeleme İle İlgili Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi (1971 – 2020), Yayın Yeri: Gece Kitaplığı, Editör: METE MUSTAFA, Basım sayısı:1, Sayfa sayısı:656, ISBN:978-625-7342-56-8, Bölüm Sayfaları:265 -292
İnam, Ö. ve Koç Tütüncü, S. (2017). Türkiye’de Sağlık Alanında Toplam Kalite Yönetimi Konusunda Yapılmış Tez Profillerinin İncelenmesi (2012-2016), IGUSABDER, 2 (2017): 109-122.
İşseveroğlu, G. (2021). Muhasebe Mesleğinin Geleceği Boyutunda Akademik Yayınların Bibliyometrik Analizi, Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 13(25), 562-579.
Hiçyorulmaz, E. (2022). Çevre Muhasebesi Konusunda Yazılan Lisansüstü Tezlerin İçerik Analizi İle İncelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 25 (1), 114-123.
Kaplan, R. S. ve Anderson, S. R. (2003). Time-Driven Activity Based Costing, Working Papers Series, November, s.1-18.
Karaaslanoğlu, F. ve Şahin, E.T. (2021). 2014-2020 Yılları Arasında Muhasebe ve Finansman Dergisi’nde Yayınlanan Makalelerin Bibliyometrik Profilinin İncelenmesi, Muhasebe ve Finansman Dergisi – Ağustos 2021 Özel Sayı 219-232
Karasioğlu, F. ve Yenişenol B. (2022). 2019-2021 Yıllarında MÖDAV ve EAA’nın Yapmış Olduğu Uluslararası Muhasebe Kongrelerinde Yayımlanan Muhasebe Bildirileri Üzerine Bir İçerik Analizi, Selçuk Ün. Sos. Bil. Ens. Der. (48): 417-428
Karcıoğlu, R. ve Tosunoğlu, B. (2022). Yeşil Muhasebe Araştırmalarının Bilim Haritalama Teknikleri İle Bibliyometrik Analizi, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 24 (MODAVICA Özel Sayısı), ÖS57-ÖS70.
Kaya, H. (2019). Türkiye’de denetim alanında yazılmış olan doktora tezlerinin değerlendirilmesi. Karabük Üni¬versitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 556-576.
Kıllı, M. ve Işık, Y. (2022). Muhasebe Alanında 2010-2020 Yılları Arasında Tamamlanmış Doktora Tezlerinin Atıf Analizi, Mali Çözüm Dergisi, 32(170),33-53.
Kızılyalçın, A. (2020). TR dizinde taranan üniversite ve muhasebe finansman dergileri ile lisansüstü tezlerde çağdaş maliyetleme yöntemleri (2010/2019). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 156-175.
Köse, T. ve Ağdeniz Ş. (2018), Yönetim Muhasebesinin Yeni Paradigması: Bütünleştirme, Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, Özel Sayı 2018; 20, ös518- ös541.
Özkan, A. (2011). Geleneksel Maliyetleme İle Faaliyete Dayalı Maliyetlemenin Birlikte Kullanımı: Melez Faaliyete Dayalı Maliyetleme Önerisi, Muhasebe ve Denetime Bakış, Ekim, s.79-95.
Şahin, D. (2022). Stratejik Maliyet Yönetimi İle İlgili Ulusal Alanda Yayınlanmış Lisansüstü Tez Çalışmaları Üzerine Bir Araştırma, İşletme Araştırmaları Dergisi, 14 (3), 2061-2078.
Şahingöz, H. ve Dinç, Y. (2021). Türkiye’de Faaliyet Tabanlı Maliyetleme ve Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Alanındaki Lisansüstü Tezlerin İçerik Analizi, Mali Çözüm Dergisi, 31(168), 173-190.
Şenol H. (2020). Türkiye’de maliyet yönetim yaklaşımları alanında yazılmış lisansüstü tezlerin bibliyometrik analiz ile değerlendirilmesi, İktisadi ve idari bilimler – teori, güncel araştırmalar ve yeni eğilimler/2, yayın yeri: IVPE Yayınevi, Basım sayısı: 1, Bölüm Sayfaları: 314-334, Editör: Selim DEMEZ, ISBN: 978-9940-46-055-6.
Uluç, S. M. (2022). Yalın Muhasebe Konusunda Türkiye’de Yapılan Araştırmalara Yönelik Bir Değerlendirme, Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, Year 8, Volume 20.
White, L. (2009). Resource Consumption Accounting: Manager-Focused Management Accounting. Journal of Corporate Accounting & Finance, 20(4), p.63–77.
Yücel, S. (2021). Muhasebe Konularında 2015-2020 Yılları Arasında Türkiye’de Yayınlanmış Makalelerin Bibliyometrik Analizi, Muhasebe ve Denetime BAKIŞ, (64) : 95-122
