Lise Müzik Ders Kitaplarında Yer Alan Şarkıların Müziksel Özellikleri ve Değerler Eğitimi Açısından İncelenmesi
Özet
Bu çalışma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında 9-12. sınıf lise müzik ders kitaplarında yer alan 142 şarkının müziksel özelliklerini ve değerler eğitimi açısından durumunu incelemektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması ve doküman incelemesinin kullanıldığı araştırmada şarkılar, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından belirlenen 10 kök değer (adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik) çerçevesinde değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre incelenen şarkıların büyük bir kısmında kök değerlere yer verilmiştir. En sık işlenen değer 90 şarkı ile sevgi olurken; bunu 32 şarkı ile vatanseverlik, 14 ile sorumluluk, 13 ile saygı, 7 ile dostluk, 4 ile sabır, 3 ile öz denetim ve 2 ile adalet takip etmektedir. Müziksel analiz sonuçları, şarkıların %56'sında makamsal dizilerin, %70'inde basit ölçülerin (en çok 4/4'lük) tercih edildiğini; karar seslerinde Re (%26) ve La (%23) tonlarının, metronom hızında ise Moderato'nun (%35) öne çıktığını göstermektedir. Ayrıca şarkıların çoğunlukla anonim olduğu belirlenmiştir. Çalışmada, ergenlik dönemindeki öğrencilerin ses sınırlarına uygun şarkıların seçilmesi ve yaparak-yaşayarak öğrenmeyi temel alan değerler eğitimi etkinliklerine ağırlık verilmesi önerilmektedir.
This study examines the musical characteristics and values education alignment of 142 songs contained in four high school music textbooks used during the 2021–2022 academic year across grades 9 through 12. Utilizing a qualitative case study model and document analysis, the research evaluates these songs against the ten core values designated by the Ministry of National Education (MEB): justice, friendship, honesty, self-control, patience, respect, love, responsibility, patriotism, and helpfulness. Findings reveal that the vast majority of songs reflect these core values, with love being the most prevalent value represented in 90 songs, followed by patriotism in 32, responsibility in 14, respect in 13, friendship in 7, patience in 4, self-control in 3, and justice in 2 songs. Musically, modal structures dominate the overall repertoire at 56%, while simple meters account for 70% of the pieces, with Re and La serving as the primary tonic notes, and Moderato being the most frequent tempo marking. The study also highlights that most textbook songs are anonymous, lacking explicit credits for songwriters and composers. Consequently, the authors recommend carefully selecting songs tailored to high school students' vocal ranges and developmental stages, expanding activity-based learning, and systematically integrating moral values into secondary music education to foster student engagement, cultural awareness, and holistic development.
Referanslar
Acar, Ö. D. (1992). Sosyal bilimler sözlüğü. İstanbul: Ağaç Yayınları.
Akyüz, Y. (2014). Türk eğitim tarihi M.Ö. 1000-M.S. 2014 (26. Baskı). Ankara: Pegema Yayıncılık.
Alemdar, E. (2019). 9. sınıf öğrencilerine değerlerin müzik etkinlikleri yoluyla kazandırılması. (Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
Creswell, J. W. (2007). Five qualitative approaches to inquiry. Qualitative Inquiry and Research Design. Thousand Oaks, CA: Sage
Ertürk, S. (1972). Eğitimde program geliştirme, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
Fidan, N. (1986). Okulda öğrenme ve öğretme, Ankara: Kadıoğlu Matbaası.
İpek Gözel, Ü. (2018). Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programının değerler eğitimi açısından öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.
İpşiroğlu N., (1998). Sanattan güncel yaşama. İstanbul: Pan Yayıncılık.
Kara, M. ve Emirhan, T. (2020). Değerler eğitimi açısından müzik dersi kitaplarındaki çocuk şarkıları. On dokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(2), 2153-178.
Karagöz B. (2013). İlköğretim öğrencilerine değerlerin okul şarkıları yoluyla kazandırılması. (Doktora Tezi). İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimler Enstitüsü, Malatya.
Kirschenbaum, H. (1994). 100 Ways to enhance values and morality in scholl sand youth settings. New Jersey: Allyn&Bacon: Old Tapan.
Kurtdede Fidan, N. (2009). Öğretmen adaylarının değer öğretimine ilişkin görüşleri. Kuramsal Eğitimbilim, 2 (2), 1-18.
Mans, M. (2009). Living in worlds of music. Springer Science+Business Media. ISBN 978-90-481-2705-4 e-ISBN 978-90-481-2706-1 DOI 10.1007/978-90-481-2706-1
Merriam, S. (1998). Qualitative research and case study applications in education. San Francisco: Jossey-Bass.
MEB. (2018). Müzik Dersi Müfredat Programı. http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=359. Erişim tarihi: 20/08/2022.
MEB. (2016). Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği https://ogm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2016_11/03111224_ooky.pdf Erişim Tarihi: 03/09/2022.
MEB. (2018). http://www.mevzuat.gov.tr http://www.mevzuat.gov.tr Erişim tarihi: (11.05.2019).
Özgüven, E. (1994). Psikolojik testler. Ankara: Psikolojik Danışma Rehberlik Eğitim Merkezi (PEDREM)
Sığmaz Aysan., İ. (2016). Ortaokul branş öğretmenlerinin genel müzik eğitimi profili (Yüksek Lisans Tezi). Ömer Halis Demir Üniversitesi Eğitim Bilimler Enstitüsü, Niğde.
Scherer, K. R. ve Zentner, M. R. (2001). Music and emotion: theory and research. juslin, P. N., Sloboda, J.A. (Eds) U.K.: Oxford UniversityPress.
Schwartz, S. H. (1994). Are there universal aspects in the structure and contents of human values? Journal of Socialissues, 50 (4), 19-45.
TDK (Türk Dil Kurumu). (2022). https://sozluk.gov.tr/
Uçan A., (1996). İnan ve müzik, insan ve sanat eğitimi. Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
Uçan, A., (1997). Müzik eğitimi-temel kavramlar-ilkeler-yaklaşımlar. Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
Uslu, M. (2013). Müzik eğitimi aracılığıyla aynı yaş gruplarının sosyo- kültürel değişimlerinin ve gelişimlerinin sağlanması. 3/8:197-202. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/799495.
Yalçınkaya, B. (2015). content analysis of songs in elenentary music textbooks in a accordance with values education in Turkey. Academic Journals 10(8) DOI: 10.5897/ERR2015.216
Yaşaroğlu, C. (2013). Hayat bilgisi dersi kazanımlarının değerler eğitimi açısından incelenmesi, Turkish studies, 8(7), 849-858.
Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. baskı). Ankara: Seçkin Yayınevi.
