İklim Değişikliği ile Mücadele: Enerji Kaynakları
Özet
Bu çalışma, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nde 10 farklı lisans programında öğrenim gören 120 öğretmen adayının iklim değişikliği ve enerji kaynaklarına yönelik bilgi düzeylerini, farkındalıklarını ve görüşlerini nitel araştırma yöntemleri kullanarak incelemektedir. Veriler, demografik bilgi formu ile 9 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle detaylıca değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre öğretmen adaylarının büyük bir çoğunluğu iklim krizi ve enerji kaynaklarına ilişkin bilgileri en çok internet, sivil toplum kuruluşları ve öğretmenleri vasıtasıyla edinmektedir. Fen Bilgisi Eğitimi ve Kimya Eğitimi bölümlerinde öğrenim gören öğretmen adaylarının iklim değişikliği, enerji kaynakları, yenilenebilir ve yenilenemez enerji ile fosil yakıt kavramlarına dair en yüksek bilimsel açıklama düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Buna karşılık, fen alanları dışındaki programlarda yer alan adayların yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynaklarını birbirine karıştırma gibi belirgin kavram yanılgılarına sahip olduğu görülmüştür. Araştırmaya katılan tüm öğretmen adayları yenilenebilir enerjinin etkin kullanımında eğitimin hayati bir role sahip olduğunu vurgulamakla birlikte, iklim değişikliğinin önlenebilirliği konusunda genel olarak karamsar bir yaklaşım sergilemiştir. Sonuç olarak, iklim, çevre ve sürdürülebilirlik eğitiminin yalnızca fen branşlarıyla kısıtlı kalmayıp, bütün öğretmen yetiştirme müfredatlarına entegre edilmesinin gerekliliği ortaya konmaktadır.
This study examines the knowledge levels, awareness, and views on climate change and energy sources of 120 preservice teachers studying in 10 different undergraduate programs at Çanakkale Onsekiz Mart University using qualitative research methods. Data were collected through a demographic information form and a semi-structured interview form consisting of 9 questions, and evaluated in detail using descriptive analysis. According to the research findings, a large majority of preservice teachers acquire information regarding the climate crisis and energy sources mostly through the internet, non-governmental organizations, and their teachers. It was determined that preservice teachers enrolled in Science Education and Chemistry Education programs had the highest level of scientific explanation regarding the concepts of climate change, energy sources, renewable and non-renewable energy, and fossil fuels. In contrast, candidates in programs outside the field of science were observed to have distinct misconceptions, such as confusing renewable and non-renewable energy sources with each other. Although all preservice teachers participating in the study emphasized that education plays a vital role in the effective use of renewable energy, they generally displayed a pessimistic approach regarding the preventability of climate change. In conclusion, it is demonstrated that education on climate, environment, and sustainability should not be limited to science disciplines alone, but must be integrated into all teacher training curricula.
Referanslar
Akçöltekin, A., & Doğan, S. (2013). Sınıf öğretmenlerinin yenilenebilir enerji hakkındaki tutumlarının belirlenmesi. International Journal of Social Science, 6(1), 143-153.
Aminrad, Z., Sayed Zakaria, S.Z.B. and Hadi, A.S. 2011. Influence of age and level of education on environmental awareness and attitude: Case study on Iranian students in Malaysian Universities. Social Sciences, 6, 15-19.
Alpak Tunç, G. (2015). FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇEVREYE YÖNELİK ETİK YAKLAŞIMLARI İLE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÇEVREYE YÖNELİK TUTUMLARININ İNCELENMESİ. Yüksek Lisans Tezi, ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ, FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ.
Ar, F. (2008). Biyoyakıtlar Tehdit mi - Fırsat mı ?! Mühendis ve Makina, 49(581), 3-9.
Ateş, H. (2018). Fen Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Sürdürülebilir Tüketim Davranışlarının ve Bilgi Düzeylerinin Araştırılması. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(2), 507-531.
Balbağ, N., & Balbağ, M. (2019). Sınıf ve Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Yönelik Tutumlarının Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(Özel Sayı), 1209-1222.
BBS News. (2011, Nisan 12). Japan: Nuclear crisis raised to Chernobyl level. Mayıs 15, 2022 tarihinde bbc.com: https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13045341 adresinden alındı
Benzer, S. &Akkaya, M.M. (2022).Öğretmen adaylarının iklim değişikliği hakkındaki bilgi ve görüşleri. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 6(1), 149-167.
Berkün, M., Aras, E., & Koç, T. (2008). Barajların ve hidroelektrik santrallerin nehir ekolojisi üzerinde oluşturduğu etkiler. Türkiye Mühendislik Haberleri, 6(452), 41-48.
Bıyıklı, D. (2018). Öğretmen ve öğretmen adaylarının yenilenebilir enerji kaynakları hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. (yayımlanmamış Yüksek lisans tezi) Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin
Bilen, K., Özel, M., & Sürücü, A. (2013). Fen bilgisi öğretmen adaylarının yenilenebilir enerjiye yönelik tutumları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 36, 101-111.
Bozdoğan, A., & Yiğit, D. (2014). Öğretmen adaylarının alternatif enerji kaynaklarına yönelik görüşlerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(6), 113-130.
Cebesoy, Ü., & Karışan, D. (2017). Fen bilgisi öğretmen adaylarının yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik bilgilerinin, tutumlarının ve bu kaynakların öğretimi konusundaki öz-yeterlik algılarının incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 1377-1415.
Çolak, K., Kaymakçı, S., & Akpınar, M. (2015). Sosyal bilgiler ders kitaplarında ve öğretmen adaylarının görüşlerinde yenilenebilir enerji kaynaklarının yeri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 41(41), 59-76.
Dale, S. (2021). BP Statistical Review of World Energy 2021, 70th edition. Mayıs 15, 2022 tarihinde bp.com: https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2021-full-report.pdf adresinden alındı
Daşdemir, İ., ve Doymuş, K. (2016). Fen ve teknoloji dersinde animasyon kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına, öğrenilen bilgilerin kalıcılığına ve bilimsel süreç becerilerine etkisi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 2(3), 33-42
Demirbağ, M., & Yılmaz, Ş. (2020). Preservice teachers’ knowledge levels, risk perceptions and intentions to use renewable energy: A structural equation model. Journal of Education in Science Environment and Health, 6(3), 193-206.
Demirbaş, M., & Aydın, R. (2020). 21. yüzyılın en büyük tehdidi: küresel iklim değişikliği. Ecological Life Sciences (NWSAELS), 15(4), 163-179.
Destebaşı, F. (2016). Yeni okuryazarlıklar: tanımı, kapsamı ve teorik ilkeleri. Turkish Studies, International Periodical for the Languages, 895910.https://www.researchgate.net/publication/301 adresinden 11.11.2022 tarihinde erişilmiştir.
Epstein, A. (2014). The moral case for fossil fuels. Penguin.
Ergül, N., & Çalış, S. (2022). Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Yenilenebilir Enerji ve Kaynakları Hakkındaki Bilgi Düzeylerinin İncelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(1), 107-125.
Eşme, A., Yağcı, Ç. & Demir, D. (2021). Öğretmen adaylarının çevre sorunları ve yenilenebilir enerjiye yönelik farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 8(73), 2154-2166. http://dx.doi.org/10. 26450/jshsr.2669
Fell, H., Gilbert, A., Jenkins, J., & Mildenberger, M. (2022). Nuclear power and renewable energy are both associated with national decarbonization. Nature Energy, 7, 25-29.
Freiling, E., & Ballou, N. (1962). Nature of Nuclear Debris in Sea-Water. Nature, 195, 1283-1287.
Hansen, J., Sato, M., Kharecha, P., Von Schuckmann, K., Beerling, D., Cao, J., . . . Ruedy, R. (2017). Young people's burden: requirement of negative CO 2 emissions. Earth System Dynamics, 8(3), 577-616.
Holechek, J., Geli, H., Sawalhah, M., & Valdez, R. (2022). A Global Assessment: Can Renewable Energy Replace Fossil Fuels by 2050? (R. P.-B.-R. María Del P. Pablo-Romero, Dü.) Sustainability, 14(8), 4792.
IAEA. (tarih yok). International Atomic Energy Agency, IAEA. Mayıs 15, 2022 tarihinde https://www.iaea.org/resources/databases/international-nuclear-and-radiological-event-scale adresinden alındı
IEA. (2020). World energy balances: statistics report. Paris, France: International Energy Agency.
Kandpal, T., & Broman, L. (2014). Renewable Energy Education: A Global Status Review. Renewable, 34, 300-324.
Karışan, D. ve Topçu, M. S. (2016). Contents exploring the preservice science teachers’ written argumentation skills: The global climate change issue. International Journal of Environmental and Science Education, 11(6), 1347-1363.
Karytsas, S. & Theodoropoulou, H. (2014). Socioeconomic and demographic factors that influence publics awareness on the different forms of renewable energy sources. Renewable Energy, 71, 480-485.
Lay, Y. F., Khoo, C. H., Treagust, D. F. ve Chandrasegaran, A. L. (2013). Assessing secondary school students' understanding of the relevance of energy in their daily lives. International Journal of Environmental and Science Education, 8(1), 199-215.
Liarakou, Georgia & Gavrilakis, Costas & Flouri, Eleni. (2009). Secondary School Teachers’ Knowledge and Attitudes Towards Renewable Energy Sources. Journal of Science Education and Technology. 18. 120-129. 10.1007/s10956-008-9137-z.
Marcinkowski, T. (1991). Methods and techniques for evaluating environmental education. Paris: UNESCOMarotzke, J., Milinski, S., & Jones, C. (2022, Mart 28). How close are we to 1.5 degC or 2 degC of global warming? Weather, 77(4), 147-148.
Masson-Delmotte, V., Zhai, P., Pirani, A., Connors, S., Péan, C., Berger, S., & ark. (2021). Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. D. Q.-K. TF Stocker (Dü.), Climate Change 2021: The Physical Science Basis içinde (s. 383-464). Cambridge Üniversitesi Yayınları.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) (2018). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). Ankara.
Miles, M., & Huberman, A. (1994). Qualitative data analysis : an expanded sourcebook (Cilt (2nd Edition)). California: SAGE Publications.
NOAA . (2022, Ocak). State of the Climate: Global Climate Report for Annual 2021. Mayıs 14, 2022 tarihinde https://www.ncdc.noaa.gov/sotc/global/202113 adresinden alındı
NOAA. (2022). Increase in atmospheric methane set another record during 2021. (NOAA Global Monitoring Laboratory) Mayıs 14, 2022 tarihinde noaa.gov: https://www.noaa.gov/news-release/increase-in-atmospheric-methane-set-another-record-during-2021 adresinden alındı
NOAA. (2022). Increase in atmospheric methane set another record during 2021. (NOAA Global Monitoring Laboratory) Mayıs 14, 2022 tarihinde noaa.gov: https://www.noaa.gov/news-release/increase-in-atmospheric-methane-set-another-record-during-2021 adresinden alındı
Ocetkiwicz, I., Tomaszewska, B., & Mróz, A. (2017). Renewable energy in education for sustainable development. The Polish experience. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 80, 92-97.
Özdemir, O. (2016). Ekolojik Okuryazarlık ve Çevre Eğitimi. Anı Yayıncılık: Ankara.
Özkaya, S. (2004). Yenilenebilir Enerji Kaynakları. Uluslararası Ekonomik Sorunlar(14). mfa.gov.tr: https://www.mfa.gov.tr/ yenilenebilir-enerji-kaynaklari.tr.mfa#:~:text= Yenilenebilir%20 enerji%20kaynaklar%C4%B1%2C%20hidro%2C%20jeotermal,ve%20dalga%20olarak%20kabul%20edilmektedir. adresinden alınmıştır
Ramana, M. (2009). Nuclear Power: Economic, Safety, Health, and Environmental Issues of Near-Term Technologies. Annual Review of Environment and Resources, 34, 136.
Reidmiller, D., Avery, C., Easterling, D., Kunkel, K., Lewis, K., Maycock, T., & Stewart, B. (2017). Impacts, Risks, and Adaptation in the United States: Fourth National Climate Assessment, Volume II. Washington, DC, USA: NOAA.
Saraç, E., & Bedir, H. (2014). Sınıf Öğretmenlerinin Yenilenebilir Enerji Kaynakları İle İlgili Algıları Üzerine Nitel Bir Çalışma. Kara Harp Okulu Bilim Dergisi, 24(1), 19-45.
Seferoğlu, S. (2004). Öğretmen yeterlilikleri ve mesleki gelişim. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim, 58, 40-45.
Sjöberg, L., Moen, B. E., & Rundmao, T. (2004). Explaining risk perception: An evaluation of the psychometric paradigm in risk perception research. Trondheim: Rotunde.
Sovacool, B. (2008). A preliminary assessment of major energy accidents, 1907-2007. Energy Policy, 36, 1802-1820.
Sovacool, B. (2009). The Accidental Century - Prominent Energy Accidents in the Last 100 Years. Exploration & Production, 7(2), 132-137.
Sovacool, B. (2010). A Critical Evaluation of Nuclear Power and Renewable Electricity in Asia. Journal of Contemporary Asia, 40(3), 369-400.
Spiropoulou, D., Antonakaki, T., Kontaxaki , S., & Bouras, S. (2007). Primary Teachers' Literacy and Attitudes on Education for Sustainable Development. Journal of Science Education and Technology, 16(5), 443-450.
Steffen, W., Rockström, J., & Costanza, R. (2011). How defining planetary boundaries can transform our approach to growth. Solutions: For A Sustainable & Desirable Future, 2(3), 59-65.
Steffen, W., Rockström, J., Richardson, K., Lenton, T., Folke, C., Liverman, D., . . . Schellnhuber, H. (2018). Trajectories of the Earth System in the Anthropocene. Proceedings of the National Academy of Sciences, 115(33), 8252-8259.
T.C. Dışişleri Bakanlığı. (2016). Paris Anlaşması. Mayıs 5, 2022 tarihinde www.mfa.gov.tr: https://www.mfa.gov.tr/paris-anlasmasi.tr.mfa adresinden alındı
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2021). İklim değişikliği ve tarım değerlendirme raporu. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü, Tarımsal Çevre ve Doğal Kaynakları Koruma Daire Başkanlığı, Ankara.
TÜİK. (2022, Mart 30). Sera Gazı Emisyon İstatistikleri, 1990-2020. Mayıs 15, 2022 tarihinde data.tuik.gov.tr: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Sera-Gazi-Emisyon-Istatistikleri-1990-2020-45862 adresinden alındı
UNCC. (tarih yok). The Paris Agreement, What is the Paris Agreement? (United Nations Climate Change) Mayıs 2, 2022 tarihinde unfccc.int: https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement adresinden alındı
UNDP. (2015). Sürdürülebilir kalkınma amaçları. UNDP, United Nations Development Programme (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı), New York, ABD.
Wald, M. (2012, Şubat 29). The Nuclear Ups and Downs of 2011. New York Times.
WMO. (2020). WMO Statement on the State of the Climate 2020: Impacting Indicators 2021. WMO Statement on the State of the Climate 2020, (s. 51). Geneva, Switzerland.
WWF, Türkiye. (tarih yok). Kısa kısa yenilenebilir enerji kaynakları. Mayıs 14, 2022 tarihinde wwf.org.tr: https://www.wwf.org.tr/ne_yapiyoruz/iklim_degisikligi_ve_enerji/yenilenebilirnerji_ve_enerjiverimliligi/kisakisayenilenebilirenerjikaynaklari/ adresinden alındı
WWF-Türkiye. (2021). WWF-Türkiye Soruyor: Yeni Orman Yangınları Çağına Hazırlıklı mıyız? Mayıs 14, 2022 tarihinde WWF-Türkiye (wwf.org.tr): https://www.wwf.org.tr/?11961/Yeni-Orman-Yanginlarina-Hazrlkl-miyiz adresinden alındı
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2005). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkim Yayınları.
Yılmaz, S., & Aydoğdu, B. (2020). Fen Bilimleri Öğretmen Adaylarının Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Yönelik Tutumlarının Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi. International Journal of Active Learning (IJAL), 5(2), 127-141.
YÖK (Yükseköğretim Kurulu) (2018a). Fen Bilgisi Öğretmenliği Lisans Programı.
YÖK (Yükseköğretim Kurulu) (2018ba). Kimya Öğretmenliği Lisans Programı.
Yüzbaşıoğlu, M., Kabuklu, Ü., & Kurnaz, M. (2019). Fen bilimleri öğretmen adaylarının yenilenebilir enerji kaynaklarıyla ilgili tutumlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Kongresi, 12-14 Nisan 2019.
