Ölçme ve Değerlendirme Süreci (Sınama Durumları): Öğretmenlerin Bu Sürece Yönelik Algılamaları
Özet
Bu çalışma, eğitim-öğretim sürecinin vazgeçilmez bir unsuru olan ölçme ve değerlendirme kavramlarını, temel teorik esasları ve öğretmenlerin bu sürece ilişkin algılarını nitel bir araştırmayla incelemektedir. Çalışmada doğrudan ve dolaylı ölçme türleri ile tanılayıcı, sürece dayalı ve sonuca dayalı değerlendirme yaklaşımları açıklanmış; Milli Eğitim Bakanlığı öğretim programlarında yer alan ölçme ilkelerine değinilmiştir. Araştırma kapsamında, 8 farklı ilde ve 15 ayrı branşta görev yapan 42 öğretmenden WhatsApp aracılığıyla veri toplanmış ve olgubilim deseni çerçevesinde içerik analizi uygulanmıştır. Analiz sonucunda öğretmenlerin ölçme ve değerlendirmeye yönelik 35 farklı metafor ürettiği saptanmış ve bu metaforlar 16 ayrı kategori altında sınıflandırılmıştır. Öğretmenler tarafından en sık ifade edilen metaforlar "hasat" ve "terazi" olurken, en çok öne çıkan kategoriler "ayırt edicilik" (%23,81) ve "nitelik" (%16,67) olmuştur. Elde edilen bulgular, öğretmenlerin ölçme ve değerlendirmeyi genel olarak olumlu algıladıklarını; bilenle bilmeyeni ayıran, emeğin karşılığını gösteren ve eğitimin kalitesini artıran hayati bir unsur olarak gördüklerini ortaya koymaktadır. Ancak öğretmenler, adil, geçerli ve güvenilir bir değerlendirme yapmanın son derece karmaşık, yorucu ve büyük emek gerektiren bir süreç olduğunu da vurgulamaktadırlar. Sonuç olarak çalışma, ölçme ve değerlendirmenin hem öğrenci gelişimini izlemede hem de öğretmenlik uygulamalarına ayna tutmada vazgeçilmez bir rol oynadığını göstermektedir.
This study examines the concepts of measurement and evaluation, which are indispensable components of the educational process, through theoretical fundamentals and a qualitative investigation of teachers' perceptions. The study explains direct and indirect measurement types as well as diagnostic, process-based (formative), and outcome-based (summative) evaluation approaches, while addressing the assessment principles in the Ministry of National Education curriculum. Within the scope of the research, data were collected via WhatsApp from 42 teachers working in 15 different branches across 8 provinces, and content analysis was conducted within a phenomenological framework. The analysis revealed that teachers generated 35 distinct metaphors regarding measurement and evaluation, which were categorized into 16 separate themes. The most frequently expressed metaphors were "harvest" and "scale," while the prominent categories were "discriminative power" (23.81%) and "quality" (16.67%). The findings indicate that teachers generally hold positive perceptions of measurement and evaluation, viewing it as a vital element that distinguishes between knowledgeable and unknowledgeable students, reflects effort, and enhances educational quality. However, teachers also emphasize that conducting a fair, valid, and reliable assessment is a highly complex, grueling, and labor-intensive process. Consequently, the study demonstrates that measurement and evaluation play an indispensable role in both monitoring student progress and serving as a mirror for teaching practices.
Referanslar
Acar-Güvendir, M. & Özer-Özkan, Y. (2016). Öğretmen adaylarının ölçme ve değerlendirme dersine yönelik algılarının metaforlar yoluyla belirlenmesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 47, 91-105.
Atılgan, H., Kan, A. & Doğan, N. (2013). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Atılgan, H. (Editör, 6. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
Bahar, M., Nartgün, Z., Durmuş, S. & Bıçak, B. (2012). Geleneksel-tamamlayıcı ölçme ve değerlendirme teknikleri öğretmen el kitabı (5. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Başol, G. (2013). Eğitimde ölçme ve değerlendirme (2.Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Brown, G. T. L., Lake, R. & Matters, G. (2011). Queenlands’ teachers’ conceptions of assessment: The impact of policy priorities on teacher attittudes. Teaching and Teacher Education, 27, 210-220.
Demirel, Ö. (2019). Eğitimde program geliştirme: Kuramdan uygulamaya. (26. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Fisher, D. & Frey, N. (2007). Checking for understanding: Formative assessment techniques for your classroom. Virginia USA: Association for Supervision and Curriculum Development.
İron, A. (2008). Enhancing learning throught formative assessment and feedback. London-New York: Routledge.
Karaca, E. (2010). Ölçme ve değerlendirmede temel kavramlar. Gömleksiz, M. & Erkan, S. (Ed., 2. Baskı). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
McMillan, J. H. & Schumacher, S. (2010). Research in education: Evidence-based inquiry. Boston: Pearson education.
Merriam, S. B. (2015). Qualitative research: A guide to design and implementation. (Çev. S. Turan). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd Edition). California: Sage Publications.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2018a). Ortaöğretim coğrafya dersi öğretim programı (9, 10, 11 ve 12.sınıflar). Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2018b). Fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3,4,5,6,7, ve 8.sınıflar). Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2018c). Ortaöğretim kimya dersi öğretim programı (9, 10, 11 ve 12.sınıflar). Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] (2018d). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 4,5,6 ve 7.sınıflar). Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
Natriello, G. (1987). The impact of evaluation processes on students. Educational Psychologist, 22(2), 155-175.
Özçelik, D. A. (2011). Ölçme ve değerlendirme (4. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Semerci, Ç. (2012). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Karip, E. (Editör, 5. Baskı). Ölçme ve değerlendirme. Ankara: Pegem Akademi.
Tan, Ş. (2012). Öğretimde ölçme ve değerlendirme: KPSS el kitabı (7.Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Taşdemir, M. & Taşdemir, F. (2016). Ölçme ve değerlendirme uygulamaları hakkında öğretmen adayı görüşlerinin metafor yoluyla analizi. Turkish Studies- International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 11(9), 775-802.
Tekin, H. (2009). Eğitimde ölçme ve değerlendirme (19. Baskı). Ankara: Yargı Yayınevi.
Turgut, M. F. & Baykul, Y. (2012). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. (4.Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
Tüysüz, C. (2018). Ölçme ve değerlendirmede temel kavramlar ve eğitim sistemindeki uygulamaları. Baştürk, S. (Editör, 2. Baskı). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Yaşar, M. (2010). Ölçme ve değerlendirme ile ilgili temel kavramlar. Satılmış, T. (Editör, 2. Baskı). Eğitimde ölçme ve değerlendirme. Ankara: Pegem Akademi.
Yıldırım, A. ve Simsek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları.
