Uzaktan Eğitim Sürecinde Fen Bilimleri Öğretmenlerinin ve 8. Sınıf Öğrencilerinin Yaşadıkları Zorluklar ve Çözüm Önerileri
Özet
Bu çalışma, Covid-19 pandemisi döneminde yürütülen uzaktan eğitim sürecinde fen bilimleri öğretmenlerinin ve 8. sınıf öğrencilerinin karşılaştıkları zorlukları ile bu zorluklara yönelik geliştirilen çözüm önerilerini derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseninin benimsendiği araştırmanın çalışma grubunu, farklı mesleki deneyimlere sahip 3 fen bilimleri öğretmeni ve kırsal bölgede öğrenim gören 3 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle detaylı biçimde çözümlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, öğretmenler ve öğrenciler özellikle somut uygulamalara dayalı fen deneylerinin uzaktan yürütülmesinde, fizik ve kimya konularının (basınç, elektrik, asit-baz) kavranmasında, Zoom ve EBA gibi dijital platformların kullanımında ve internet altyapı yetersizliklerinde ciddi güçlükler yaşamışlardır. Öğretmenler bu sorunları aşmak amacıyla ekran başında gösteri deneyleri, evde yapılabilecek basit deney görevleri, hafta sonu ek dersler ve WhatsApp grupları üzerinden anlık geri bildirimler gibi yöntemlere başvurmuşlardır. Ancak uzaktan eğitim süreci, öğretmenlerde esnek çalışma saatleri ve toplum/veli baskısı nedeniyle mesleki yıpranmaya; öğrencilerde ise uzun süreli ekran kullanımından kaynaklanan sağlık sorunlarına, sınıf içi etkileşim eksikliğine ve motivasyon düşüklüğüne neden olmuştur. Sonuç olarak, uzaktan fen öğretiminin verimliliğini yükseltmek için teknolojik altyapı eksikliklerinin giderilmesi, öğretmenlere dijital araçlar ve sınıf yönetimi konusunda donanımlı eğitimlerin sunulması, öğrencilere ise yaparak yaşayarak öğrenmeyi destekleyen materyal desteğinin sağlanması önerilmektedir.
This study aims to examine in depth the challenges faced by science teachers and 8th-grade students during the distance education process conducted amid the Covid-19 pandemic, along with the proposed solution strategies developed to address these difficulties. Adopting a case study design among qualitative research methods, the study group consists of 3 science teachers with varying professional experience and 3 middle school students attending school in a rural area. Data collected through a semi-structured interview form were analyzed in detail using content analysis. According to the findings, teachers and students experienced significant difficulties, particularly in conducting concrete practice-based science experiments remotely, understanding physics and chemistry topics (pressure, electricity, acids and bases), utilizing digital platforms such as Zoom and EBA, and overcoming internet infrastructure deficiencies. To overcome these issues, teachers resorted to methods such as demonstration experiments in front of the screen, simple home-based experiment assignments, weekend supplementary classes, and instant feedback via WhatsApp groups. However, the distance education process caused professional burnout among teachers due to flexible working hours and societal/parental pressure, while causing health problems stemming from prolonged screen time, lack of classroom interaction, and reduced motivation among students. Consequently, to enhance the efficiency of distance science education, it is recommended to eliminate technological infrastructure deficiencies, provide comprehensive training for teachers on digital tools and classroom management, and offer students material support that fosters learning by doing.
Referanslar
Akkaş-Baysal, E., Ocak, G., Ergün, M. & Yurtseven, R. (2022). Ortaöğretimde uzaktan eğitim aracı olarak EBA ve EBA TV kullanımına ilişkin öğrenci, öğretmen ve veli görüşleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 82-96. https://doi.org/10.17556/erziefd.876360
Akyıldız, İ., Akgül, H. & Topçuoğlu Ünal, F. (2022). Uzaktan eğitim sürecinde öğretmen-öğrenci iletişiminin öğretmen görüşleri bağlamında incelenmesi. International Journal of Language Academy, 10 (1), 198-211.
Bakırcı, H., Ercan, G. & Cengiz, E. (2022). Uzaktan eğitim sonrası yapılan yüz yüze eğitim ile ilgili ortaokul öğretmenlerinin görüşleri. Turkish Studies- Education, 17(5), 941-957. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.63262
Bakioğlu, B., & Çevik, M. (2020). COVID-19 pandemisi sürecinde fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime ilişkin görüşleri. Turkish Studies, 15(4), 109-129. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.43502
Bakioğlu, B., & Çevik, M. (2022). Uzaktan eğitim sonrası fen bilimleri öğretmenlerinin fen öğretimine yönelik görüşleri. Yaşadıkça Eğitim, 36(2), 384-401.
Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarında geçerlik, güvenirlik ve olası beklentilerinin belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
Balaman, F., & Hanbay Tiryaki, S. (2021). Corona virüs (Covid-19) nedeniyle mecburi yürütülen uzaktan eğitim hakkında öğretmen görüşleri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(1), 52-84. Retrieved from http://www.itobiad.com/tr/pub/issue/60435/769798<
Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388.
Bilgiç, H. G. & Tüzün, H. (2015). Yükseköğretim kurumları web tabanlı uzaktan eğitim programlarında yaşanan sorunlar. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 1(3), 26-50.
Birhan, H. & Doğru, M. (2022). Uzaktan eğitim aracılığıyla gerçekleştirilen fen bilimleri dersinin etkililiğine ilişkin öğretmen görüşleri. Anadolu Öğretmen Dergisi, 6(1), 121-147. DOI: 10.35346/aod.1066331
Bozkurt, A. (2020). Koronavirüs (Covid-19) pandemi süreci ve pandemi sonrası dünyada eğitime yönelik değerlendirmeler: Yeni normal ve yeni eğitim paradigması. Açık Öğretim Uygulamaları, 6(3), 112-142.
Bulunuz, N. (2020). COVID-19 salgını dönemi uzaktan eğitim çalışmaları ve sonraki süreçle ilgili fen bilimleri öğretmenlerinin görüş ve önerileri. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 343-369. https://doi.org/10.37669/milliegitim.775521
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. (2020) Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri, Ankara: Pegem Akademi Yayınları
Çakın, M., & Külekçi Akyavuz, E. (2020). Covid-19 süreci ve eğitime yansıması: Öğretmen görüşlerinin incelenmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 6(2), 165-186
Demir, F., & Öztaş, F. (2020). Covid-19 sürecindeki uzaktan eğitime ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 273-292.
Demirkaynak, K., Kaba, S. & Ürey, M. (2022). Öğretmenlerin Acil Uzaktan Eğitim Kavramına İlişkin Metaforik Algıları. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 11(2), 905- 927. DOI: 10.15869/itobiad.933470
Elçiçek, M. (2022). Uzaktan Eğitim Engelleri: Bir Meta-Sentez Çalışması. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 5(1), 35-45.
Gençoğlu, C. & Çiftçi, M. (2020). COVID-19 salgınında eğitim: Türkiye üzerinden bir analiz. Tarih Okulu Dergisi, 13(46), 1648-1673. https://doi.org/10.29228/Joh44212
Kavuk, E. & Demirtaş, H.(2021).COVID-19 Pandemisi sürecinde öğretmenlerin uzaktan öğretimde yaşadığı zorluklar. E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi(e-upad), 1(1), 55-73.
Kurnaz, A., Kaynar, H., Şentürk Barışık, C., & Doğrukök, B. (2020). Öğretmenlerin uzaktan eğitime ilişkin görüşleri. Milli Eğitim Dergisi, Özel sayı:1, (293-322) DOI: 10.37669/milliegitim.787959
Koç, S. (2021), Nasıl Bir Uzaktan Eğitim? 1 yılın sonunda yapılan çalışmaların değerlendirilmesi. Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 13-26.
Pınar, M. A. & Akgül, G. D. (2020). Covid-19 salgını sürecinde fen bilimleri dersinin uzaktan eğitim ile verilmesine yönelik öğrenci görüşleri. Journal of Current Researches on Social Sciences, 10(2), 461-486. https://dx.doi.org/10.26579/jocress.377
Taşkın, G., & Aksoy, G. (2021). Uzaktan eğitim hakkında öğretmen görüşleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (52), 622-647.
Telli, S. G., & Altun, D. (2020). Coronavirüs ve çevrimiçi (online) eğitimin önlenemeyen yükselişi. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 3(1), 25-34.
Toprakçı, E. (Ed.) (2016) Eğitbilim- Pedandragoji. Ankara: Ütopya
Uzoğlu, M. (2017). Fen bilgisi öğretmen adaylarının uzaktan eğitime ilişkin görüşleri. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 9(16), 335-351.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2020), Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yılmaz, M. (2020). Uzaktan eğitimin iyileştirilmesi: Salgın kaynaklı eğitim krizini aşmak için öneriler (Politika Notu: 2020/12). İstanbul: İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı
