Pandemi Döneminde Çevrimiçi Eğitim Ortamlarında Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Siberaylaklık Eğilimlerinin İncelenmesi
Özet
Bu nitel araştırma, pandemi döneminde çevrimiçi eğitim ortamlarında fen bilgisi öğretmen adaylarının siberaylaklık eğilimlerini hem öğretmen adaylarının hem de öğretim elemanlarının görüşlerine dayalı olarak ayrıntılı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseninde yürütülen araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'deki yükseköğrenim kurumlarında öğrenim gören 32 fen bilgisi öğretmen adayı ile 9 öğretim elemanı oluşturmaktadır. Google Form üzerinden açık uçlu sorularla toplanan veriler betimsel ve içerik analizi yöntemleriyle analiz edilerek "Eğilim", "Bireysel" ve "Öğretimsel" boyutlar altında sınıflandırılmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretim elemanları öğretmen adaylarının interneti ağırlıklı olarak sosyal medya amacıyla kullandıklarını ve uzun süreli kullanımın özdenetim eksikliğiyle birleşerek siberaylaklığı artırdığını savunurken, öğretmen adayları interneti daha çok ders, araştırma ve ödev hazırlama amacıyla kullandıklarını belirtmişlerdir. Bireysel boyutta, her iki grup da gelişmeleri kaçırma korkusu ve kişisel zevklerin siberaylaklık eğilimlerinde belirleyici olduğunu doğrulamıştır. Öğretimsel boyutta ise ders içeriğinin sıkıcı olması, monoton öğretim yöntemleri, derse yönelik olumsuz tutum ve düşük motivasyon düzeylerinin siberaylaklık davranışlarını tetiklediği saptanmıştır. Sonuç olarak, hem öğretim elemanları hem de öğretmen adayları siberaylaklık davranışlarının akademik başarıyı, odaklanmayı ve çevrimiçi eğitimin genel verimliliğini olumsuz etkilediği konusunda hemfikirdir. Bu doğrultuda, çevrimiçi derslerde etkileşimli dijital içeriklerin kullanılması, öğretim yöntemlerinin çeşitlendirilmesi, ders sürelerinin düzenlenmesi ve özdenetimi artırıcı tedbirlerin alınması önerilmektedir.
This qualitative study aims to examine in detail the cyberloafing tendencies of preservice science teachers in online education environments during the pandemic period based on the views of both preservice teachers and instructors. Conducted using the case study design, one of the qualitative research methods, the study group consists of 32 preservice science teachers studying at higher education institutions in Turkey and 9 instructors. The data collected through open-ended questions via Google Forms were analyzed using descriptive and content analysis methods and categorized under "Tendency," "Individual," and "Instructional" dimensions. According to the research findings, while instructors argue that preservice teachers mainly use the internet for social media and that prolonged usage combined with a lack of self-regulation increases cyberloafing, preservice teachers state that they mostly use the internet for lectures, research, and homework preparation. In the individual dimension, both groups confirmed that the fear of missing out and personal interests are decisive in cyberloafing tendencies. In the instructional dimension, it was found that boring course content, monotonous teaching methods, negative attitudes toward the course, and low motivation levels trigger cyberloafing behaviors. Consequently, both instructors and preservice teachers agree that cyberloafing behaviors negatively affect academic achievement, focus, and the overall efficiency of online education. Accordingly, it is recommended to utilize interactive digital content in online classes, diversify teaching methods, regulate lesson duration, and take measures to enhance self-regulation.
Referanslar
Akbulut, Y., & ark. (2016). In search of a measure to investigate cyberloafing in educational settings. Computers in Human Behavior, 55, 616-625.
Batur, Z., & Uygun, K. (2012). İki Neslin Bir Kavram Algısı: Teknoloji. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 74-88.
Blanchard A. & Henle, C. (2008). Correlates Of Different Forms Of Cyberloafing: The Role Of Norms And External Locus Of Control. Computers in Human Behavior, 24(3), 1067– 1084.
Brubaker, A. T. (2006). Faculty perceptions of the impact of student laptop use in a wireless internet environment on the classroom learning environment and teaching. Unpublished MS thesis, School of Information and Library Science, University of North Carolina, Chapel Hill, NC.
Büyüköztürk, Ş. & ark.(2009). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem A Yayınları.
Doğan, M. E. (2012). Bı̇lgı̇nı̇n toplumsallaşması sürecı̇nde teknolojı̇nı̇n kullanımı ve önemı̇: Anadolu Ünı̇versı̇tesı̇ örneğı̇. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi, Eskişehir.
Doğusoy, B. Sevinç, M. & Ergün, H. (2020). Öğretmen Adaylarının Siber Aylaklık Davranışlarının Farklı Değişkenlere Göre İncelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 28 (3), 1321-1332.
Doorn, O. (2011). Cyberloafing: A multi-dimensional construct placed in a theoretical framework. MS Thesis, Eindhoven University of Technology, Netherlands.
Durak, G., Çankaya, S., & İzmirli, S. (2020). Covıd-19 Pandemi Döneminde Türkiye’deki Üniversitelerin Uzaktan Eğitim Sistemlerinin İncelenmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 14(1), 787-809.
Gezgin, D.M. & Çakır, Ö. (2016). Ergenlerin nomofobik davranışlarının çeşitli faktörlere göre incelenmesi. İnsan Bilimleri Dergisi, 13 (2), 2504-2519.
Gezgin, D. M., Çakır, O. &Yıldırım, S. (2018). Lise öğrencilerinde nomofobi yaygınlık düzeyleri ile internet bağımlılığı arasındaki ilişki: Nomofobiyi etkileyen faktörler. Uluslararası Eğitim ve Bilim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 215-225.
Gezgin, D. M. & Sarsar, F. (2019). BÖTE bölümünde öğrenim gören öğrencilerin siber aylaklık yapma nedenlerine ait görüşleri: bir karma yöntem çalışması. Turkish Journal Of Social Research/Turkiye Sosyal Arastirmalar Dergisi, 24(1).
Kalaycı, E. (2010). Üniversite Öğrencilerinin Siber aylaklık Davranışları ile Öz-düzenleme Stratejileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü, Ankara.
Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (Çev. Turan, S.). Ankara: Nobel Yayıncılık (Özgün çalışma, 2009).
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Quantitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
Neuendorf, K. A. (2017). The Content Analysis Guidebook (2th ed.). Thousand Oaks, California: Sage Publications.
Özçınar, A. G. H. ve Öztürk, E. (2008). Çevrimiçi tartışmalara ilişkin öğrenci görüşleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 154-178.
Przybylski, A. K., & et.al. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out, Computers in Human Behavior, 29, 1841–1848, Doi: 10.1016/j.chb.2013.02.014.
Seçkin, Z. & Kerse, G. (2017). Üniversite öğrencilerinin sanal kaytarma davranışları ve bu davranışların çeşitli değişkenler açısından incelenmesi: Ampirik bir araştırma. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), 89-110.
Singh, V. & Thurman, A. (2019). How many ways can we define online learning? a systematic literature review of definitions of online learning (1988- 2018), American Journal of Distance Education, 33(4), 289-306, DOI: 10.1080/08923647.2019.1663082.
Tozkoparan, S. B. (2016). İnternet Bağımlılığı ve Öğrenmeye İlişkin Tutumun Siberaylaklık Davranışlarına Etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Mevlana Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Anabilim Dalı. Konya.
Vitak, J., Crouse, J., & LaRose, R. (2011). Personal Internet use at work: Understanding cyberslacking. Computers in Human Behavior, 27(5), 1751-1759.
Yaşar, S. & Yurdugül, H. (2013). The ınvestigation of relation between cyberloafing activities and cyberloafing behaviors ın higher education. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 83, 600–604.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (5. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, E. (2016). Sınıf öğretmenleri adaylarının siber aylaklık sorununa ilişkin durum analizi. Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
