Fen Eğitiminde Stem Uygulamalarına İlişkin Lisansüstü Tezlerin İçerik Analizi
Özet
Bu çalışma, 2011-2021 yılları arasında Türkiye'de fen eğitimi alanında STEM uygulamalarına yönelik yapılan 201 lisansüstü tezin (26 doktora, 175 yüksek lisans) temalar çerçevesinde içerik analizini gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanından elde edilen veriler; tür, yayın yılı, yöntem, örneklem ve örneklem büyüklüğü, veri toplama aracı, veri analiz yöntemi ve üniversite değişkenlerine göre MAXQDA ve Excel programlarıyla incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre, yüksek lisans tezlerinin doktora tezlerine oranla belirgin şekilde fazla olduğu ve çalışmaların en yüksek sayıya 2019 yılında ulaştığı görülmüştür. Yöntem açısından en çok karma yöntem (özellikle çeşitleme deseni) ve nicel yöntemler (yarı deneysel) tercih edilirken, nitel yöntemlerin kullanımı sınırlı kalmıştır. Örneklem olarak ağırlıklı olarak ilköğretim 5-8. sınıf öğrencileri (1-100 kişilik gruplar) seçilmiş, özel eğitim öğrencileriyle ise hiç çalışma yapılmadığı tespit edilmiştir. Veri toplama aracı olarak en çok ölçek, görüşme ve testlerden; veri analizinde ise nicel olarak t-testinden, nitel olarak içerik analizinden yararlanılmıştır. En fazla tezin Gazi Üniversitesi bünyesinde yürütüldüğü saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, doktora düzeyindeki STEM araştırmalarının teşvik edilmesi, özel eğitim alanında uygulamaların yaygınlaştırılması ve farklı örneklem gruplarıyla çalışmaların yapılması önerilmektedir.
This study aims to conduct a content analysis of 201 graduate theses (26 doctoral, 175 master's) on STEM applications in science education conducted in Turkey between 2011 and 2021 within specified themes. Data retrieved from the Council of Higher Education National Thesis Center database were analyzed according to thesis type, publication year, research method, sample and sample size, data collection tools, data analysis methods, and universities using MAXQDA and Excel. Findings reveal that master's theses significantly outnumber doctoral dissertations, with the highest number of studies published in 2019. Regarding research methodology, mixed methods (specifically triangulation design) and quantitative methods (quasi-experimental) were most frequently preferred, whereas qualitative methods remained limited. The sample consisted predominantly of 5th–8th grade middle school students (groups of 1–100 participants), while no studies were conducted with special education students. Scales, interviews, and tests were the most common data collection tools, whereas t-tests for quantitative data and content analysis for qualitative data predominated in data analysis. Gazi University produced the highest number of theses. Based on the results, encouraging doctoral-level STEM research, expanding applications in special education, and conducting studies across diverse sample groups are recommended.
Referanslar
Adıgüzel, T., Şimşir, F., Çubukluöz Ö. & Gökkurt Özdemir, B. (2018). Türkiye’de Matematik ve Fen Eğitiminde kavram yanılgılarıyla ilgili yapılan yüksek lisans ve doktora tezleri: Tematik bir inceleme. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(25), 57-92
Arıkan, R. (2004). Araştırma Teknikleri ve Rapor Hazırlama. Ankara: Asil Yayın.
Arlı, M. ve Nazik, H. (2001). Bilimsel Araştırmaya Giriş. Ankara: Gazi Kitabevi.
Baran, E., Canbazoğlu Bilici, S., Mesutoğlu, C. & Ocak, C. (2016). Moving STEM beyond schools: Students’ perceptions about an out-of-school STEM education program. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology, 4(1), 9-19.
Bayraklı, S. (2019). Fen eğitimi alanında 2008-2018 yılları arasında deneysel araştırma ile yapılmış yüksek lisans tezlerinin içerik analizi. Yüksek Lisans tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Buyruk, B., Korkmaz, Ö. (2014). FeTeMM farkındalık ölçeği (FFÖ): geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Turkish Science Education, 11(1), 3-23
CodingBK (2017) Geleceğin dili kodlama Available at: [Çevrim-içi https://www.bahcesehir.k12.tr/tr/images/pdf/codingbksayi1.pdf
Creswell, J. W., Plano Clark, V. L., Gutmann, M., & Hanson, W. (2003). Advanced mixed methods research designs. In A. Tashakkori ve C. Teddlie (Eds.), Handbook of mixed methods in social ve behavioral research (p. 209-240). Thousand Oaks, CA: Sage.
Gay, L.P. (1987) Edueationai Researeh Competendes for Analysis and Applieation Columbus: Merril Publishing Comp.
Göksün, D. A., & Kurt, A. A. (2017). Öğretmen adaylarının 21. yüzyıl öğrenen becerileri kullanımları ve 21. yüzyıl öğreten becerileri kullanımları arasındaki ilişki. Eğitim ve Bilim, 42(190), 107-130.
Johnson, R. B., & Onwuegbuzie, A. J. (2004). Mixed methods research: A research paradigm whose time has come. Educational researcher, 33(7), 14-26.
Kiras, B. (2019). Türkiye’deki fen eğitimi konulu tezlerin konu yönelimi ve yöntemsel analizi. Doktora Tezi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Kiras, B., & Bahar, M. (2021). Türkiye’de 1990-2017 yılları arasında fen eğitimi alanında yapılan tezlerin konu yönelimi ve yöntemsel analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(2), 333-354.
Köse, S. & Yüzüak, A. V. (2020). Fen ve matematik eğitiminde ters yüz edilmiş sınıf modeliyle ilgili yapılan çalışmalar: tematik bir inceleme. Bartın Universitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 15-33
Köseoğlu, S. (2018). Türkiye’de 2010-2017 yılları arasında fen bilgisi öğretmenliği bilim dalında yapılmış olan lisansüstü tezlerin analizi. Yüksek Lisans Tezi. Bolu İzzet Baysal Üniversitesi. Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Melvin, L. (2011). How to keep good teachers and principals: practical solutions to today's classroom problems. R ve L Education. USA.
Milli Eğitim Bakanlığı (2018). Türkçe eğitimi ana bilim dalı geliştirmeye yönelik öneriler. http://scientix.meb.gov.tr/images/upload/Event_35/Gallery/STEM%20E%C4%9Fit imi%20%C3%96%C4%9Fretmen%20El%20Kitab%C4%B1.pdf
Özarslan, F. (2019). Türkiye’de matematik ve fen bilimleri eğitimi alanlarını birlikte ele alan çalışmaların içerik analizi. Yüksek Lisans tezi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü.
Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.). Ankara: Pegem Akademi.
Sontag, E., Purke, P.J., & York, R. (1973). Considerations for serving the severely handicapped in the public schools. Education and Training of the Mentally Retarded, 8(2), 20-26.
Sünger, İ. (2019). Artırılmış gerçeklik kavramı üzerine içerik analizi çalışması. Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
Şahin, A., Ayar, M. C. & Adıgüzel, T. (2014). Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik içerikli okul sonrası etkinlikler ve öğrenciler üzerindeki etkileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(1), 297-322.
Tashakkori, A. & Teddlie, C. (1998). Mixed methodology: Combining qualitative and quantitative approaches (Vol. 46). London: SAGE Publications.
Thomas, T. A., (2014). Elementary teachers’ receptivity to ıntegrated science, technology, engineering, and mathematics (STEM) education in the elementary grades. (Doctoral dissertation). Retrieved from Proquest. (3625770).
Yavuz, G. (2016). Fen eğitimi alanında proje tabanlı öğretim ile ilgili 128 tamamlanmış tezler üzerine bir içerik analizi: Türkiye örneği. Yüksek Lisans Tezi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yıldız, T. (2021). Türkiye’de fen bilimleri eğitiminde TGA yöntemi kullanılarak yapılan lisansüstü tezlerin içerik analizi. Yüksek Lisans Tezi. Rize: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
