Çocuklarda Alternatif Eğitim Ortamları ve Okula Yeniden Entegrasyonu
Özet
Kronik hastalıklar çocukluk çağında yaşamı uzun süre etkileyen ve eğitim sürecini olumsuz yönde etkileyebilen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu çocukların akademik gereksinimlerini karşılamak ve okul devamsızlıklarının getirdiği olumsuzlukları önlemek adına alternatif eğitim ortamlarının oluşturulması kritik önem taşımaktadır. Türkiye'de evde eğitim uygulaması, sağlık raporu ile belgelenen ve en az 12 hafta okula devam edemeyecek öğrenciler için MEB ve RAM iş birliğiyle yürütülen zorunlu bir özel eğitim hizmetidir. Dünyada ise Waldorf, Sudbury Valley, Summerhill ve Montessori gibi modeller felsefi veya teknolojik tercihlerle esnek alternatifler sunmaktadır. Kronik hastalığı olan çocukların tedavi sonrası okula geri dönüş ve uyum süreçlerinde, akademik performansın ve motivasyonun desteklenmesi gerekir. Bu entegrasyon aşamasında okul hemşireleri; yaşamsal bulguların izlenmesi, ilaç takibi, acil eylem planlarının geliştirilmesi ve çevre düzenlemeleri gibi konularda anahtar bir rol üstlenerek çocuğun ve ailenin yaşam kalitesini artırır.
Chronic illnesses are significant public health issues that affect children's lives over the long term and negatively impact their education. Creating alternative educational environments is critical to meeting the academic needs of these children and preventing the challenges caused by school absenteeism. In Turkey, home-schooling is a mandatory special education service conducted through MEB and RAM for students documented with a medical report stating they cannot attend school for at least 12 weeks. Globally, models like Waldorf, Sudbury Valley, Summerhill, and Montessori offer flexible alternatives based on philosophical or technological preferences. When children with chronic illnesses return to school after treatment, their academic performance and motivation must be supported during the reintegration process. In this integration phase, school nurses play a pivotal role in increasing the quality of life for the child and family by monitoring vital signs, managing medication, developing emergency action plans, and arranging the school environment.
Referanslar
Word HealthOrganization. Noncommunicablediseases. (10/06/2022 tarihinde http://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases adresinden ulaşılmıştır).
CentersforDisease Control andPrevention. Aboutchronicdisease. (12/06/2022 tarihinde https://www.cdc.gov/chronicdisease/about/index.htm adresinden ulaşılmıştır).
O’Connor M, Rosema S, Quach J, et al. Parentandteacherperceptions of emergingspecialhealthcareneeds. Journal of Paediatricsand Child Health. 2016;52(10):950–956.doi: 10.1111/jpc.13188.
Compas BE, Jaser S, Dunn MJ, et al. Copingwithchronicillness in childhoodandadolescence. ClinicalPsychologyReview. 2012;27(8):455–480. doi: 10.1146/annurev-clinpsy-032511-143108.
Bell MF, Bayliss DM, Glauert R, et al. Chronicillnessanddevelopmentalvulnerability at schoolentry. Pediatrics. 2016;137(5):1-9.doi: 10.1542/peds.2015-2475.
CentersforDisease Control andPrevention. Mostrecentnationalasthmadata 2019. (20/05/2022tarihinde https://www.cdc.gov/asthma/most_recent_national_asthma_data.htm. adresinden ulaşılmıştır).
CentersforDiseases Control andPreventionNational Center forHealthStatistics. Health, United States, 2016: Withchartbook on long-termtrends in health. Hyattsville, MD 2017. (25/05/2022 tarihinde https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus16.pdf adresinden ulaşılmıştır).
CentersforDisease Control andPrevention. New data on autismspectrumdisorder in 4-year-old children 2019. (20/05/2022 tarihinde https://www.cdc.gov/ncbddd/autism/features/asd-data-four-year-old-children.html.adresinden ulaşılmıştır).
Devlet İstatistik Enstitüsü. Türkiye özürlüler araştırması-2002 (20/05/2022 tarihinde https://www.academia.edu/10452631/T%C3%BCrkiye_%C3%96z%C3%BCrl%C3%BCler_Ara%C5%9Ft%C4%B1rmas%C4%B1 adresinden ulaşılmıştır).
Perrin JM, Gnanasekaan S, Delahaye J. Psychologicalaspects of chronichealthconditions. PediatrRev. 2012;33(3):1-8. doi: 10.1542/pir.33-3-99.
Pansier B, Schulz PJ. School-baseddiabetesinterventionsandtheiroutcomes: A systematicliteraturereview. JPublicHealthRes. 2015;4(467):65-71. doi: 10.4081/jphr.2015.467
American Academy of PediatricsCouncil on School Health. Role of theschoolnurse in providingschoolhealthservices. Pediatrics 2016;137(6):1-8.
Aydın İP,Pehlivan Z. Ev Okulu Uygulaması: Amerika Birleşik Devletleri Örneği. AÜEBFD.2000;33(1):91-97.doi.org/10.1501/Egifak_0000000028
Türk Dil Kurumu, 2011.(25/05/2022 tarihindehttps://www.tdk.gov.tr/tdk/kurumsal/tarihce-2/adresinden ulaşılmıştır).
Şanlı KK,Yıldız M. İlköğretim okulu 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin devamsızlık nedenleri ile cinsiyet ve sınıf düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi. H.U. Journal of Education. 2014;29(29-1):251-266.
Gültekin G, Baran G. Hastalık ve çocuk. Aile ve Toplum.2005;2(8):61-68.
Linda L, Quach MS, Rita M, et al. Psychosocial of impactgrowingupwithfoodallergies.JNP. 2018;14(6):477-483. doi.org/10.1016/j.nurpra.2018.03.017.
Richardson KL, Weiss NS, Halbach S. Chronicschoolabsenteeism of childrenwithchronickidneydisease. J Pediatr. 2018;199:267-271.doi: 10.1016/j.jpeds.2018.03.031.
Jansen PW, Verlinden M, Dommisse-vanBerkel A, et al. Teacherandpeerreports of overweight and bullying among young primary school children. Pediatrics.2014;134(3):473-480. doi.org/10.1542/peds.2013-3274
Hoffmann I, Diefenbach C, Graf C, et al. Chronic health conditions and school performance in firstgraders: A prospectivecohortstudy. PLoS ONE 2018;13(3):1-15. doi.org/10.1371/journal.pone.0194846
Tsimicalis A, Genest L, Stevens B, et al.Theimpact of a childhoodcancerdiagnosis on thechildrenandsiblings’ schoolattendance, performance, andactivities: A qualitativedescriptivestudy. J PediatrOncolNurs. 2018;35(2):118-131.doi: 10.1177/1043454217741875.
Everhart RS, Miller S, Leibach GG, et al. Caregiverasthma in urban families: Implicationsforschoolabsenteeism. JSchNurs. 2018;34(2):108-113. doi: 10.1177/1059840516689326
Yılmaz MC, Yıldırım-Sarı H, Cetingul N, et al. Determination of school-relatedproblems in childrentreatedforcancer. JSchNurs. 2014;30(5):376-384. doi: 10.1177/1059840513506942.
Gurney JG, Krull KR, Kadan-Lottick N, et al. Socialoutcomes in thechildhoodcancersurvivorcohort. J ClinOncol. 2009;27(14):2390-2395. doi: 10.1200/JCO.2008.21.1458
Bauman JK. Home schooling in the United States: TrendsandCharacteristics. A Peer- ReviewedScholarlyJournal. 2002;10(26):1-21.
Sliwka A.Thecontribution of alternativeeducation, ınnovatingtolearn, learningtoınovate.(25/06/2022 tarihindehttps://www.oecd.org/education/ceri/40805108.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Susam B, Talas S,Bülbül MS. Evde eğitimde model arayışı. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 2022;13 (1):234-251. doi.org/10.51460/baebd.1023698
Zorver CE, Uçan D,Özalp İE. Öğretmen görüşlerine göre özel gereksinimli bireyler için sunulan evde eğitim hizmetlerinin değerlendirilmesi. Turkish Special EducationJournal: International.2020;2(2):56-75.
Evde eğitim hizmetleri. (20/06/2022 tarihinde https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2015_07/27060154_mebevde4.sra.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Susam B, Bridge EN,Şahin F. Sağlık durumları nedeniyle okula devam edemeyen öğrencilerin evde eğitimine ilişkin veli görüşleri. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi.2018;2(1):15-22.
Bolat EY. Süreğen hastalığı olan çocuklar ve hastane okulları. Milli Eğitim Dergisi.2018;47(218):163-186.
Murphy J. Thesocialandeducationaloutcomes of homeschooling. SociologicalSpectrum, 2014;34(3), 244-272. doi:org/10.1080/02732173.2014.895640.
Atılgan G. Öğretmenlerin ve ebeveynlerin evde eğitim hizmetine yönelik görüşlerinin ve uygulama sürecinin incelenmesi.(Yüksek Lisans Tezi). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kahramanmaraş, 2018.
Sarı H, Karaca A,Kızılkaya EA. (2020). Türkiye’de evde eğitim hizmetlerinin ebeveyn görüşlerine göre incelenmesi. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi.2020;2(1): 87-99.
Susam B, Demir MK, Şahin Ç. Evde eğitim uygulamasına ilişkin öğretmen görüşleri. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 2019;5(2):163-171.
Atbaşı Z,Pürsün T. Evde eğitim hizmetlerinin uygulama süreci ile ilgili öğretmen görüşlerinin belirlenmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 2021;21(52):741-763. doi:10.21560/spcd. vi.690079.
Erbasan Ö,Sağlam A. Okuma güçlüğü olan evde eğitim öğrencisinin okuma becerilerinin geliştirilmesi. Temel eğitim.2020;2(1):14-25.
Bülbül MŞ. (2017). Hastanelerde fen öğretimi. Ankara: Pegem Akademi; 2017. p. 142-157.
Yıldırım N, Talas S, Yazıcı L, et al. Evde eğitim alan öğrencilerin eğitim süreçlerinin değerlendirilmesi (tokat ili örneği). Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi. 2015;1(1):33-52.
Güler M,Çapri B. Analysis of jobsatisfaction of hometeachers in terms of life satisfaction, workengagementandsocio-demographicvariables. International Journal of EurasianEducationandCulture.2020;5(11):2341-2377.
Hanna LG. Homeschoolingeducation: Longitudinalstudy of methods, materials, andcurricula. Educationand Urban Society.2012;44(5):609-631. doi:0.1177/0013124511404886.
Collom E. Theinsandouts of homeschooling: Thedeterminants of parentalmotivationsandstudentachievement. EducationandUrban Society.2005;37(3):307-335. doi: 10.1177/0013124504274190.
Ewing LA,Vu HQ. Navigating ‘homeschooling’during covıd-19: australianpublicresponse on twitter. Media International Australia.2020;178(1):77-86. doi:org/10.1177/1329878X20956409.
Neuman A,Aviram A. Homeschooling as a fundamentalchange in lifestyle. Evaluation Research in Education, 2003;17(2-3), 132-143. doi:org/10.1080/09500790308668297.
Alternatif eğitim, 2019. (20/06/2022 tarihinde http://alternatifokullar.com/alternatif-egitim/ adresinden alınmıştır).
Dündar S. Alternatif eğitimin felsefi temelleri ve alternatif okullardaki uygulamalar. (Doktora tezi), Marmara Üniversitesi, Türkiye, 2007.
Aktan KE. Erken Çocukluk Eğitiminde Bir Peri Masalı: Waldorf Okulları. Çoluk Çocuk Dergisi. 2004;35:22-25.
Alternatif Eğitim Modelleri Doğanın Dili ile İletişim, 2019. (25/06/2022 tarihinde htpp:/apelasyon.com/Yazi/645-alternatif-egitim-modelleri-doganin-dili-ile-iletisim adresinden ulaşılmıştır).
Utku E. Her Şeyin Yapılabildiği Okul. (27.06.2022 tarihinde http://www.binfikir.beadresinden ulaşılmıştır).
Akdağ B. Alternatif Eğitim Modelleri. Zil ve Teneffüs Dergisi.2006;6:34-44.
Şahin İ. Hümanizm ve Eğitim.Kocaeli Üniversitesi Elektronik SosyalBilimler Dergisi2005;3(11):47-55.
Lillard A, Else-Quest N. Evaluatingmontessorieducation. Science.2006;313(5795):1893-1894.
Lillard PP. Montessoritoday: A comprehensive approach to education from birth to adulthood. SchockenBooks; 2011.
Şahintürk Ö. Montessoriyönteminin okul öncesi dönemde öğrencilerin yaratıcı düşünmelerine etkisi. (Yüksek lisans tezi), Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak, 2012.
Özgür E.Valueseducation at differentschooltypes. Karaelmas Journal of EducationalSciences. 2014;2: 147-157.
Kartal SE. Eğitim paydaşlarının görüşlerine göre alternatif bir okul: Ev Okulları. (Doktora tezi), Fırat Üniversitesi, Elazığ, 2014.
Layte R, McCrory C. Paediatricchronicillnessandeducationalfailure: The role of emotional and behavioural problems. SocPsychiatryPsychiatrEpidemiol. 2013;48(8):1307-1316. doi: 10.1007/s00127-012-0609-3.
NationalAssociation of School Nursing. Definiton of scoolnursing. 2017. (25/06/2022 tarihindehttp://www.websitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.nasn.org%2Fabout-nasn%2Fabout&date=2018- 10-04 adresinden ulaşılmıştır).
Morse BL, Anderson L, Combe LG, et al. U.S. schoolnursingjobanalysis. JOSN. 2020;38(2):1-12.doi.org/10.1177/1059840520930075
Wang LY, Vernon-Smiley M, GapinskiMA, et al. Cost-benefitstudy of schoolnursingservices. JAMA Pediatr. 2014;168(7):642-648. doi:10.1001/jamapediatrics.2013.5441.
Törüner EK, Büyükgönenç L. Çocuk sağlığı Temel hemşirelik yaklaşımları.(1. Basım). Ankara: Nobel Tıp; 2017.
Unikel LH, Evans D, Bornstein L, et al. Asthma knowledge and asthma management behavior in urban elementary school teachers. J Asthma. 2010;47(2):185–191.doi: 10.3109/02770900903519908
Leroy ZC, Wallin R, Lee S. The role of schoolhealthservices in addressingtheneeds of studentswithchronichealthconditions: A systematicreview. J SchNurs. 2017;33(1):64–72. doi: 10.1177/1059840516678909.
Yabancı N. Okul sağlığı ve beslenme programları. Türk Silahli Kuvvetler Koruyucu Hekimlik Bülteni. 2011;10(3):361-368.
Staudt AM, Alamgir H, Long DL, et al. Developingandimplementing a citywideasthmaaction plan: A communitycollaborativepartnership. South Med J. 2015;108(12):710-714.doi: 10.14423/SMJ.0000000000000380.
O’Connor M, Rosema S, Quach J, et al. Parentandteacherperceptions of emergingspecialhealthcareneeds. JPaediatr Child Health. 2016;52(10):950–956.doi: 10.1111/jpc.13188.
