Yaratıcı Düşünmenin Desteklendiği Yapılandırmacı Yaklaşıma Uygun Öğretimin 11. Sınıf Öğrencilerinin Kimyasal Tepkimelerde Enerji Konusundaki Kavramalarına Ve Çizimlerine Etkisi
Özet
Bu çalışma, 11. sınıf öğrencilerinin kimyasal tepkimelerde enerji konusunu kavramaları ve submikroskobik düzeyi yansıtan zihinsel modelleri ile çizimleri üzerinde yaratıcı düşünmenin desteklendiği yapılandırmacı yaklaşımın (YDDYY) etkisini geleneksel yaklaşımla (GY) karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Ankara ilindeki bir devlet lisesinde öğrenim gören 42 11. sınıf öğrencisiyle (kontrol grubu N=22, deney grubu N=20) yürütülen bu araştırmada son test kontrol gruplu yarı deneysel araştırma deseni kullanılmıştır. Dört hafta süren uzaktan öğretim sürecinde deney grubunda 5E öğrenme döngüsü temel alınarak beyin fırtınası, simülasyon, analoji, yaratıcı zıt düşünme ve sinektik gibi yaratıcı düşünme tekniklerine yer verilirken, kontrol grubunda müfredatta öngörülen öğretmen merkezli geleneksel öğretim yürütülmüştür. Uygulama sonucunda, YDDYY ile ders işleyen deney grubu öğrencilerinin kavram testi puan ortalamalarının (X̅ = 7,50) geleneksel yaklaşımla ders işleyen kontrol grubuna (X̅ = 4,18) kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p = 0,013). Ancak, öğrencilerin çizimlerinin doğruluk ve ayrıntılık puanları açısından iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Tüm katılımcıların çizim doğruluk ve ayrıntılık puanları arasında yüksek düzeyde pozitif korelasyon (r = 0,754) tespit edilmiş, bu da ayrıntılı düşünmenin doğrudan alan bilgisine bağlı olduğunu göstermiştir. Ayrıca nitel veriler, yaratıcı düşünmeyle desteklenmiş yapılandırmacı öğretimin öğrencilerin konuyu kavramalarını, motivasyonlarını ve günlük hayatla bağ kurmalarını kolaylaştırdığını ortaya koymuştur.
This study investigates the effect of a constructivist approach supported by creative thinking on 11th-grade students' conceptual understanding and drawings reflecting mental models at the submicroscopic level in the topic of energy in chemical reactions, in comparison with the traditional approach. Conducted with 42 11th-grade students (control group N=22, experimental group N=20) in a public high school in Ankara, the research utilized a posttest-only control group quasi-experimental design. During the four-week distance education process, the experimental group was taught using the 5E learning cycle integrated with creative thinking techniques such as brainstorming, simulation, analogy, creative reverse thinking, and synectics, whereas the control group received traditional teacher-centered instruction. The results revealed that the concept test score average of the experimental group (X̅ = 7.50) was statistically significantly higher than that of the control group (X̅ = 4.18) (p = 0.013). However, no statistically significant difference was found between the groups regarding the accuracy and detail scores of the students' drawings. A high positive correlation (r = 0.754) was identified between the drawing accuracy and detail scores across all participants, demonstrating that detailed thinking depends directly on domain knowledge. Furthermore, qualitative findings showed that constructivist instruction supported by creative thinking facilitated student understanding, motivation, and real-life connections.
Referanslar
Ary, D., Jacobs, L. C., Irvine, C. K. S., & Walker, D. (2018). Introduction to research in education. Cengage Learning.
Atasoy, B., Kadayıfçı, H., & Akkuş, H. (2007). Öğrencilerin çizimlerinden ve açıklamalarından yaratıcı düşüncelerinin ortaya konulması (Çizimler ve açıklamalar yoluyla yaratıcı düşünceler). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(4), 679-700.
Atasoy, B., Kadayıfçı, H. ve Akkuş, H. (2017) Bilimsel yaratıcılığı destekleyen öğretimin maddelerin ayrılması konusundaki öğrenci çizimlerine etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (42), 83-104.
Ausubel, D. P. (2012). The acquisition and retention of knowledge: a cognitive view. Springer Science & Business Media
Ayyıldız, Y. (2012). Kimya dersi “kimyasal reaksiyonlar ve enerji” ünitesiyle ilgili yapılandırmacı yaklaşıma dayalı bir aktif öğrenme materyalinin geliştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
Baer, J., & Kaufman, J. C. (2012). Being creative inside and outside the classroom: How to boost your students’ creativity–and your own (Vol. 2). Springer Science & Business Media.
Balaban, H., Arslan, Ş. & Kaçar, G. (2022) Ortak bilgi yapılandırma modelinin 11. sınıf öğrencilerinin kimyasal tepkimeler ve entalpi konusunu anlamaları üzerine etkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(87).
Becker, N. M., & Cooper, M. M. (2014). College chemistry students' understanding of potential energy in the context of atomic–molecular interactions. Journal of Research in Science Teaching, 51(6), 789-808.
Bucat, B., & Mocerino, M. (2009). Learning at the sub-micro level: Structural representations. In Multiple representations in chemical education (pp. 11-29). Springer Netherlands.
Bybee, R. W., Taylor, J. A., Gardner, A., Van Scotter, P., Powell, J. C., Westbrook, A., & Landes, N. (2006). The BSCS 5E instructional model: Origins and effectiveness. Colorado Springs, Co: BSCS, 5, 88-98.
Çiğdemoğlu, C. (2012). Effectiveness of context based approach through 5E learning cycle model on students' understanding of chemical reactions and energy concepts and their motivation to learn chemistry. Yayımlanmamış doktora tezi, ODTÜ, Ankara.
Çiğdemoğlu, C., ve Geban, Ö. (2015). Context-based lessons with 5E model to promote conceptual understanding of chemical reactions and energy concepts. Journal of Baltic Science Education, 14(4), 435.
Goedhart, M. J., & Kaper, W. (2002). From chemical energetics to chemical thermodynamics. In Chemical education: Towards research-based practice (pp. 339-362). Springer, Dordrecht.
Guilford, J. P. (1956). The structure of intellect. Psychological bulletin, 53(4), 267.
Guilford, J. P. (1973) Characteristics of Creativity (Springfield, IL, Illinois StateOffice of the Superintendent of Public Instruction, Gifted Children Section)
Harrison, A. G., & Treagust, D. F. (2002). The particulate nature of matter: Challenges in understanding the submicroscopic world. In Chemical education: Towards research-based practice (pp. 189-212). Springer, Dordrecht.
Herrington, D.G. ve Nakleh, M.B. (2003). ‘What Defines Effective Chemistry Laboratory Instruction’. Journal of Chemical Education, 80(10), 1197- 1205.
Hu, W. (2015). Thinking-based classroom teaching theory and practice in China. In The Routledge international handbook of research on teaching thinking (pp. 116-126). Routledge.
Hu, W., & Adey, P. (2002). A scientific creativity test for secondary school students. International Journal of Science Education, 24(4), 389-403.
Karasar, N. (2006). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Nobel.
Kelly, R. M., Barrera, J. H., & Mohamed, S. C. (2010). An analysis of undergraduate general chemistry students’ misconceptions of the submicroscopic level of precipitation reactions. Journal of Chemical Education, 87(1), 113-118.
Kind, P. M., & Kind, V. (2007). Creativity in science education: Perspectives and challenges for developing school science.
LeBoutillier, N., & Marks, D. F. (2003). Mental imagery and creativity: A meta‐analytic review study. British Journal of Psychology, 94(1), 29-44.
Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) (2018). Ortaöğretim Kimya Dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) Öğretim Programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
Neuwirth, L. S., Jović, S., & Mukherji, B. R. (2021). Reimagining higher education during and post-COVID-19: Challenges and opportunities. Journal of Adult and Continuing Education, 27(2), 141-156.
Nilsson, T., & Niedderer, H. (2014). Undergraduate students' conceptions of enthalpy, enthalpy change and related concepts. Chemistry Education Research and Practice, 15(3), 336-353.
Runco, M. A. (2014). Creativity: Theories and themes: Research, development, and practice. Elsevier.
Runisah, H. T., & Dahlan, JA (2016). The enhancement of students’ creative thinking skills in mathematics through the 5E learning cycle with metacognitive technique. International Journal of Education and Research, 4(7), 347-360.
Schmidt, A. L. (2011). Creativity in science: Tensions between perception and practice. Creative Education, 2(5), 435-445.
Senemoğlu, N. (1988). Öğretimin geliştirilmesi. Eğitim ve Bilim, 12(67).
Sternberg, R. J., & Lubart, T. I. (1999). The concept of creativity: Prospects and paradigms. Handbook of creativity, 1(3-15).
Taber, K. S. (2012). The natures of scientific thinking: Creativity as the handmaiden to logic in the development of public and personal knowledge. In Advances in nature of science research (pp. 51-74). Springer, Dordrecht.
Weisberg, R. W. (2006). Creativity: Understanding innovation in problem solving, science, invention, and the arts. John Wiley & Sons.
Yalçınkaya, E., Taştan, Ö., & Boz, Y. (2009). High school students’ conceptions about energy in chemical reactions. Pamukkale University Journal of Education, 26, 1-11.
